VIII SA/Wa 187/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu M.S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 czerwca 2017 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...]grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności podatku postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, M.S. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (wpis od skargi). We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Zamieszkuje w mieszkaniu należącym do jego matki i utrzymuje się z alimentów od niej i ojczyma w wysokości [...]zł. Pismem z 24 kwietnia 2017 r., wystosowanym w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "uppsa"), zobowiązano skarżącego do: 1) złożenia zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, 2) wyjaśnienia jakie obiektywne przeszkody uniemożliwiają mu podjęcie pracy, 3) złożenia dowodu potwierdzającego wysokość otrzymywanych alimentów, 4) złożenia wyciągów z rachunku bankowego, 5) udokumentowania wydatków na bieżące utrzymanie. Odpowiadając na powyższe skarżący wyjaśnił, że nie posiada formalnego statusu osoby bezrobotnej, gdyż nie poszukuje aktualnie zatrudnienia z uwagi na obawy o swoje bezpieczeństwo osobiste (skarżący uznaje siebie za ofiarę wieloletnich szykan przestępczych oraz przestępstw urzędniczych w tym "popełnionych przez sędziów tego Sądu"). Oświadczył, że alimenty od matki i ojczyma otrzymuje "do ręki" dobrowolnie za porozumieniem ustnym. Co do wykazania wydatków na bieżące utrzymanie podał, że dowody opłat posiada matka, gdyż to ona opłaca rachunki. Skarżący nie złożył jednak wyciągu z rachunku bankowego, jak również oświadczenia, że takowego nie posiada. Postanowieniem z 1 czerwca 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż nie wykazał on spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 uppsa). Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 uppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Zatem wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Instytucja prawa pomocy skierowana jest zatem do tych osób, których sytuacja obiektywnie uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania sądowego bez pomocy państwa. Innymi słowy, aby sąd administracyjny taką obiektywną niemożność wygospodarowania środków finansowych stwierdził, musi dysponować wszystkimi istotnymi danymi, obrazującymi sytuację materialną wnioskodawcy. Stosownie do art. 259 § 1 uppsa od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 uppsa). Zgodnie z art. 255 uppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Skarżący nie przedstawił bowiem informacji, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, potwierdzających jego oświadczenie o braku środków pieniężnych ([...]zł) celem uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący posiada stałe źródło dochodów (alimenty - [...]zł miesięcznie). Nie przedstawił dowodów potwierdzających ponoszenie jakichkolwiek wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Oświadczył nadto, że wydatki ponosi jego matka. Tym samym należało przyjąć, że brak było podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych ([...]zł tytułem wpisu od skargi), gdyż nie wykazał on, że nie posiada możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego. W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego z 1 czerwca 2017 r. wydane zostało prawidłowo, w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego.