VIII SA/Wa 192/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Protokolant Michał Sikorski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2008 r. sprawy ze skargi "M" z siedzibą w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2007 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta P. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29-08-1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 8 z 2005 r. poz.60), po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania Firmy " M. " Sp. Jawna [...] z siedzibą w O. od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta P. z dnia [...] grudnia 2007 roku nr [...] określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2007 roku orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, iż decyzją z dnia [...] grudnia 2007 roku nr [...] Wójt Gminy i Miasta P. określił dla " M." Spółka Jawna z siedzibą w O. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2007 r. z tytułu własności budynków i użytkowania wieczystego gruntów położonych w S. W uzasadnieniu decyzji opisano przebieg postępowania podatkowego wskazując, że skarżący w deklaracji na podatek od nieruchomości za 2007 rok wykazał budynki o pow. 2337 m 2 jako budynki pozostałe oraz grunt o pow. 9262 m 2 związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ pierwszej instancji kierując się definicją zawartą w przepisie art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych stwierdził, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji i dlatego wydał zaskarżoną decyzję. Podkreślono, że w toczącym się postępowaniu skarżący nie dostarczył dowodów, że będące jego własnością budynki stanowiące przedmiot opodatkowania nie są i nie mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Od decyzji odwołanie wniosła " M." spółka jawna domagając się jej uchylenia jako krzywdzącej, naruszającej przepisy obowiązującego prawa i zasady współżycia społecznego. Podkreśliła, iż aktem notarialnym nabyła nieruchomości będące przedmiotem niniejszego postępowania, które zgodnie z zapisem zawartym w akcie wymagają kapitalnego remontu. Budynki te ponadto nie posiadają dokumentacji geodezyjnej oraz inwentaryzacji. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uznał, że budynki znajdujące się na nieruchomości skarżącego w S. służyły działalności gospodarczej. Budynki i użytkowanie wieczyste gruntu nabył podmiot gospodarczy. Zatem zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy, skoro budynki te są własnością podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, to należy uznać, że są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Skargę na powyższą decyzję złożyła M. spółka jawna z siedzibą w O., wnosząc o uchylenie przedmiotowej decyzji jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu, nie odnosząc w ogóle do merytorycznego rozstrzygnięcia organu odwoławczego, podniosła, iż nie została zapoznana z treścią i stanowiskiem organu podatkowego, co powinno być potraktowane jako uchybienie mające wpływ na rozstrzygnięcie, skutkujące wznowieniem postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga M. [...] spółki jawnej z siedzibą w O. zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż przedstawione w skardze. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ DZ.U nr 153 , poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwana dalej jako p.p.s.a. [ DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą. Przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r., NR 9, poz. 84), wprowadził jako zasadę, że opodatkowanie według stawek, przewidzianych dla gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, stosuje jeżeli znajdują się one w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że skarżąca spółka jest przedsiębiorcą, i sporne nieruchomości znajdowały się w jej posiadaniu. Od wymienionej zasady ustawodawca przewidział jednak pewne wyjątki. Dotyczą one: budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b (chodzi o grunty pod jeziorami, zajęte na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych), oraz nieruchomości, które nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Zatem o opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, przy zastosowaniu stawek przewidzianych dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, decyduje zespół przesłanek pozytywnych i negatywnych. Przesłanki pozytywne to takie, od których ziszczenia zależy powstanie obowiązku podatkowego w określonej wysokości (fakt posiadania gruntu przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, a także gospodarcze przeznaczenie nieruchomości wynikające z ewidencji gruntów). Natomiast zaistnienie przesłanki negatywnej wyłącza opodatkowanie określonego przedmiotu w całości (np. przesłanki wymienione w art. 7 ust. 1) albo stanowi podstawę jego opodatkowania w niższej wysokości niż maksymalna, nawet mimo wystąpienia przesłanki pozytywnej (art. 1a ust. 1 pkt 3 in fine). Zgodnie z tym ostatnim przepisem nieruchomość nie będzie - dla celów podatkowych - uważana za związaną z prowadzeniem działalności gospodarczej, jeżeli przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Chodzi zatem o ustalenie, czy w przypadku budynków nabytych przez skarżącego można mówić o istnieniu przesłanki negatywnej, wyłączającej opodatkowanie przedmiotu opodatkowania w wysokości przewidzianej dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, o której to mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 in fine cyt. ustawy (tj. nieruchomość nie jest i nie może być wykorzystana do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych). Wprawdzie redakcja przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 in fine cyt. ustawy, może wskazywać, że to przedsiębiorca będący w posiadaniu nieruchomości powinien wykazać, że z nieruchomości tej nie może korzystać ze względów technicznych, to jednak nie zwalnia to organu podatkowego od wypełnienia obowiązków wynikających chociażby z art. 122, czy też 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 122 w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Uzupełnieniem tego przepisu jest regulacja art. 187 § 1 Ordynacji, w świetle którego organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu obowiązek wynikający z tych przepisów zostaje spełniony wyłącznie wtedy, gdy organy podatkowe w sposób przekonujący wykażą, iż z jednej strony wyczerpały wszystkie możliwości ustalenia rzeczywistego przebiegu zdarzeń, mających znaczenie dla ustalenia prawnopodatkowego stanu faktycznego, z drugiej zaś, że podatnik swoją pasywną postawą uniemożliwił poszukiwanie i ustalenie ewentualnych dalszych okoliczności mogących wpłynąć na rozstrzygnięcie. Dokonując kontroli we wskazanym na wstępie zakresie Sąd stwierdził, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia zasad postępowania podatkowego, bowiem organy w niniejszej sprawie nie przeprowadziły postępowania podatkowego zgodnie z obowiązującą ich procedurą określoną przepisami ordynacji podatkowej dotyczącymi postępowania dowodowego. Dopuściły się zatem naruszenia art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Jak należy zauważyć w toku postępowania administracyjnego skarżący pismem z dnia 5 listopada 2007r. złożył wniosek dowodowy, w którym wniósł o przeprowadzenie wizji lokalnej na nieruchomości, która to wizja lokalna miałaby określić stan naniesień budowlanych, które wg podatnika nie spełniają wymogów dla prowadzenia działalności gospodarczej. Organ I instancji, odnosząc się w treści swojej decyzji do przedmiotowego pisma uznał, iż kwestia nie należy to do jego kompetencji. W odwołaniu z dnia 16 stycznia 2008 r. skarżący podkreślił, iż dokonał nabycia przedmiotowej nieruchomości aktem notarialnym, w którym to akcie widnieje wyraźny zapis, iż stan nabytych nieruchomości wymaga kapitalnego remontu. Ta kwestia również uszła uwadze organowi odwoławczemu. Zgodnie natomiast z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, organ prowadzący postępowanie obowiązany jest zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności, z którymi na gruncie obowiązujących przepisów wiążą się skutki prawne. Organ podatkowy nie może prowadzić postępowania jednostronnie tj. ukierunkowanego na z góry założony cel i gromadzić tylko te dowody, które ten cel przybliżają (tak: B. Dauter – Ordynacja podatkowa. Komentarz. Warszawa 2006, str. 587). Zgodnie z orzeczeniem NSA z dnia 19 marca 1981 r., SA 234/81 - zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. Obowiązkiem organów było podjęcie wszelkich działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, przyjęcia za dowody wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w tym dopuszczenia dowodów wnioskowanych przez skarżących jak i ewentualnego przeprowadzenia dowodów z urzędu. Następnie dokonania oceny całego zebranego materiału dowodowego, z ustosunkowaniem się do wszystkich dowodów i oceną ich wiarygodności. Wyjaśnienia na jakich dowodach organy oparły swe ustalenia, a jakim z jakich przyczyn odmówiły mocy dowodowej. W niniejszej sprawie organy podatkowe nie wywiązały się obowiązku zebrania całego materiału dowodowego i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia tego materiału. Poza uwagą organu pozostała dyspozycja przepisu art. 188 Ordynacji podatkowej, która stanowi że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Powyższe uchybienia stanowią naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Z przyczyn wyżej stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania, ustosunkowania się przez Sąd do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, jest przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny, w tym przeprowadzić postępowania dowodowe we wnioskowanym przez spółkę zakresie, co do ustalenia czy stan techniczny budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości uniemożliwia ich wykorzystanie do prowadzenie działalności gospodarczej. W uwzględnieniu powyższych wywodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję w całości jak i decyzje ją poprzedzającą, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku, do czego był zobowiązany treścią art. 152 w.w. ustawy.