VIII SA/Wa 193/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędzia WSA Cezary Kosterna /sprawozdawca/, Protokolant Krzysztof Koziara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia w części, jakiej stwierdza ono niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. – Inspektorat w S. z dnia [...] lipca 2008 r. znak: [...] o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie. 1. Pismem z [...] stycznia 2009 r. wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Ministra Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister") M. O. (dalej; "Skarżący") wniósł skargę na Postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] grudnia 2008 r. nr [...], którym to postanowieniem Minister stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w S.: • z [...] lipca z [...] lipca 2008 r. znak [...] w sprawie zarzutów zobowiązanego, • z [...] lipca 2008 r. znak [...] o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów. 2. Zaskarżone skargą postanowienie Ministra wydane zostało w następujących okolicznościach: 2.1. Skarżący pismem z [...] marca 2009 r. wniósł do Zakładu Ubezpieczeń w R. Oddział w R. zarzuty przeciwko tytułom wykonawczym od nr Se [...]do Nr Se [...] z [...].02.2008 dotyczące należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od [...]czerwca 2004 r. do [...] listopada 2006 r. na łączną kwotę [...] zł. W zarzutach tych podniósł, że należność powinna wynosić [...] zł, bo podjął działalność gospodarczą w niepełnym wymiarze godzin równym ¼ etatu. 2.2. Dyrektor Oddziału ZUS w R. Inspektorat w S. postanowieniem z [...] lipca 2008 r. na podstawie art. 34 § 1 i 4, w związku z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. nr 229 poz. 1954 ze zmianami- dalej u.p.e.a.) uznał zarzuty Skarżącego za nieuzasadnione, przy czym w kolejnym swoim postanowieniu z [...] lipca 2008 r., które zostanie omówione niżej uznał, że to jego postanowienie z [...] lipca 2008 r. straciło moc. 2.3. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. znak [...] ZUS Inspektorat w S. działając jako wierzyciel uznał zarzuty za niedopuszczalne na podstawie art. 34 § 1 a u.p.e.a., gdyż obowiązek podlegania przez Skarżącego ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej został stwierdzony prawomocną decyzją ZUS z [...].10.2004 r. znak [...], natomiast wysokość składek należnych z tytułu podlegania ubezpieczeniom rozstrzygnięto decyzją prawomocną z [...].12.2006 r. znak NIS [...]. Organ pouczył Skarżącego prawidłowo, że na to postanowienie zgodnie z art. 83 c ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74 ze zmianami – dalej: "u.s.u.s.) 2.4. Postanowieniem nr [...] z [...] lipca 2008 r. Dyrektor Oddziału ZUS w R. na podstawie art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. przy uwzględnieniu stanowiska wierzyciela zajętego w wyżej wskazanym postanowieniu z [...] lipca 2008 r. uznał zarzuty Skarżącego za nieuzasadnione. 2.5. Na to ostatnie postanowienie Skarżący wniósł [...] sierpnia 2008 r. zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W. , ale wskazał ponadto, że wnosi również zażalenie na postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów z [...] lipca 2008 r. Swoje zażalenie uzasadniał ponownie tym, że składki są za wysokie, a ZUS nie rozpatrzył jego sprawy. 2.6. Postanowieniem nr [...] z [...] października 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w R. Inspektorat w S. z [...] lipca 2008 r. znak [...] uznając je za prawidłowe, zgodne z przepisami art. 34 u.p.e.u., gdyż organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela w zakresie niedopuszczalności zarzutów. Postanowienie to zostało zaskarżone skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. i skarga ta została oddalona prawomocnym wyrokiem z 2 czerwca 2009 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 855/08. 2.7. Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] listopada 2008 r. nr [...] przekazał według właściwości Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej zażalenie Skarżącego z [...] sierpnia 2008r. w tej części, w jakiej dotyczy ono postanowienia ZUS Oddział w R. Inspektorat w S. jako wierzyciela wydanego w dniu [...] lipca 2008 r. uznającego zarzuty za niedopuszczalne. 3. Postanowieniem z [...] grudnia 2008 r. nr [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej rozpoznając zażalenie Skarżącego stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia zarówno na postanowienia ZUS Oddział w R. Inspektorat w S. jako wierzyciela wydanego w dniu [...] lipca 2008 r. uznającego zarzuty za niedopuszczalne (czyli w zakresie przekazanym mu według właściwości przez Dyrektora Izby Skarbowej), ale również niedopuszczalność zażalenia na postanowienie ZUS Oddział w R. Inspektorat w S. z [...] lipca 2008 r. w sprawie zarzutów zobowiązanego (to jest zażalenie na to postanowienie, które wcześniej zostało rozpoznane przez Dyrektora Izby Skarbowej w W.). Minister uznał przy tym za mylne zawarte w postanowieniu ZUS z [...] lipca 2008 r. pouczenie, o przysługiwaniu na nie zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej. 4. Na to właśnie postanowienie Ministra wniósł skargę Pan M. O. W piśmie zatytułowanym "Skarga" Skarżący wskazał jednoznacznie zaskarżone postanowienie Ministra, jednak podnoszone przez niego zarzuty dotyczyły przede wszystkim tego, że jako emeryt mający bardzo niską emeryturę, wykonując dorywczo usługi za niewielkim wynagrodzeniem musi płacić zbyt wysoka składkę na ubezpieczenie zdrowotne (ok. [...] zł miesięcznie), z której przysługuje - jego zdaniem – zwolnienie na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c) ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. nr 164 poz. 1027 ). Jednocześnie wnosi w swym piśmie o wstrzymanie egzekucji nie należnych składek na ubezpieczenie, z którego od dnia [...] czerwca 2004 r. nie korzystał, a ZUS nie stara się załatwić jego wniosku o przyznanie ulgi w tej składce. Zarzuca, że ZUS zmusza go do wpisywania w deklaracjach DRA niezgodnych z prawdą, zawyżonych dochodów i nie wyjaśnia w jaki sposób wpisywać w deklaracji DRA rzeczywisty dochód. Twierdzi, że nie została ustalona prawidłowo wysokość należnych składek ani zakres jego zwolnienia z opłacania składek, dlatego nie może być prowadzona egzekucja naliczonych przez ZUS należności. W konkluzji Skarżący: • wnosi o wstrzymanie egzekucji nienależnych składek ubezpieczenia, z którego od [...] czerwca 2004 r. nie korzysta, • wnosi o uznanie dopuszczalności wniesionych zarzutów odnośnie otrzymanych tytułów wykonawczych dotyczących składki zdrowotnej za okres od [...] czerwca 2004 r. i zawieszenie czynności egzekucyjnych do czasu ostatecznego rozliczenia składek w oparciu o złożone prawidłowo sporządzone deklaracje DRA zgodnie z postanowieniem Sadu Okręgowego w Radomiu. 5. W odpowiedzi na skargę Minister potrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: 7. Zarzuty skargi dotyczą nie tyle kwestii proceduralnych będących przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji, ale materialnej niezasadności obciążania Skarżącego składkami na ubezpieczenia zdrowotne w podstawowej wysokości. Kwestia wysokości obciążeń Skarżącego składkami na ubezpieczenie zdrowotne wykracza jednak ponad przedmiot rozpoznania w sprawie niniejszej, nie ma też wpływu na treść decyzji objętej skargą . Dlatego też Sąd w tym postępowaniu nie rozważał kwestii materialnoprawnej zasadności obciążania Skarżącego składakami na ubezpieczenia zdrowotne w podstawowej wysokości. Przedmiotem rozpoznania jest ocena prawidłowości zaskarżonego postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] grudnia 2008 r., które dotyczyło stwierdzenie niedopuszczalności wniesienia zażaleń na postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w S.: • z [...] lipca 2008 r. znak [...] w sprawie zarzutów zobowiązanego, • z [...] lipca 2008 r. znak [...] o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów. 8. Sąd nie będąc związany zarzutami skargi (art. 134 § 1 u.p.p.s.a) oraz powołaną w skardze podstawą prawną uznał, że zaskarżona decyzja w części, w jakiej stwierdza niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w S. z [...] lipca 2008 r. znak [...]w sprawie zarzutów zobowiązanego jako organu egzekucyjnego o uznaniu zgłoszonych zarzutów za nieuzasadnione, jest nieważna. Nieważność ta wynika z dwóch podstaw prawnych wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. i 156 § 1 pkt 2 k.p.a. 8.1. Minister nie był właściwy do rozstrzygania o zażaleniu na postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w S.: z [...] lipca 2008 r. znak [...] w sprawie zarzutów zobowiązanego, gdyż postanowienie to jako postanowienie organu egzekucyjnego wydane na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. było zaskarżalne zażaleniem na podstawie art. 34 § 5 u.p.e.a., a organem właściwym do rozpoznania zażalenia na takie postanowienie ZUS jest zgodnie z art. 83 c ust. 1 u.s.u.s. dyrektor izby skarbowej. Ponieważ więc Minister nie był właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie ZUS działającego jako organ egzekucyjny w zakresie decyzji z [...] lipca 2008 r., zatem postanowienie Ministra w tym zakresie jest nieważne jako wydane z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). 8.2. Niezależnie od wyżej wskazanej wadliwości zaskarżonego postanowienia Ministra, było też ono wadliwe z tej przyczyny, że dotyczyło sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym, to jest postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] października 2009 r. nr [...], którym to postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone zażaleniem M. O. postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w S. z [...] lipca 2008 r. znak [...] w sprawie zarzutów zobowiązanego jako organu egzekucyjnego o uznaniu zgłoszonych zarzutów za nieuzasadnione. Z tej przyczyny zaskarżone postanowienie Ministra należy uznać za nieważne na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). 8.3. Podstawę do stwierdzenia częściowej nieważności zaskarżonego postanowienia daje też przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż uznanie przez Ministra w oparciu o przepis art. 83 c ust. 2 u.s.u.s., że na postanowienie ZUS wydane na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. nie przysługuje zażalenie, jest rażącym naruszeniem art. 83 c ust. 2 u.s.u.s.. Zgodnie z tym przepisem zażalenie nie przysługuje, ale tylko od wydanych przez ZUS jako wierzyciela stanowisk w sprawie, to jest od postanowień wydanych na podstawie art. 34 § 1 i § 1 a u.p.e.a. Przepis ten wyłączający możliwość składania zażaleń nie dotyczy zaś postanowień w sprawie zgłoszonych zarzutów wydanych na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., a takim właśnie postanowieniem było postanowienie ZUS z [...] lipca 2008 r. 8.4. Rozważając skargę w odniesieniu do zaskarżonego postanowienia w tej części, a której Minister stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w S. z [...] lipca 2008 r. [...]o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów sąd uznał, że w tej części postanowienie jest niewadliwe, gdyż z przepisu art. 83 c ust. 2 u.s.u.s. wynika jednoznacznie, że od wydanych przez ZUS jako wierzyciela postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela, a wiec postanowień wydanych na podstawie art. 34 § 1 i § 1a u.p.e.a. zażalenie nie przysługuje. 9. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. stwierdził częściowa nieważność zaskarżonego postanowienia (jak w pkt 1 wyroku), zaś w pozostałej części skargę oddalił na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. ,