VIII SA/Wa 193/12
WyrokWSA w Warszawie2012-06-05
Skład orzekający: Leszek Kobylski, Renata Nawrot, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekazanie części gospodarstwa rolnego wraz z zobowiązaniem do realizacji programu rolnośrodowiskowego przez dotychczasowego beneficjenta innemu podmiotowi, który następnie złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach nowego programu rolnośrodowiskowego, skutkuje obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych płatności przez dotychczasowego beneficjenta?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję Prezesa ARiMR o zwrocie nienależnie pobranych płatności, stwierdzając, że organy nie oceniły prawidłowo możliwości przekształcenia zobowiązania rolnośrodowiskowego w trybie § 30 rozporządzenia z dnia 28 lutego 2008 r. Brak takiej oceny uniemożliwił prawidłowe zastosowanie § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 20 lipca 2004 r., co stanowiło podstawę do uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Skarżący P. M. otrzymał płatności rolnośrodowiskowe w latach 2006-2008. W 2008 r. przekazał część nieruchomości rolnych wraz z zobowiązaniami innym podmiotom. Prezes ARiMR decyzją z października 2011 r. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności, uznając, że skarżący nie wywiązał się z pięcioletniego zobowiązania, ponieważ część działek została przekazana podmiotom, które nie kontynuowały pierwotnego zobowiązania, lecz złożyły wnioski w ramach nowego programu rolnośrodowiskowego. Decyzja ta została utrzymana w mocy po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów rozporządzeń dotyczących pomocy rolnośrodowiskowej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2011 r. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Prezesa ARiMR na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Protokolant Starszy Referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego P. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
P. M. (dalej: "skarżący") w dniu [...] stycznia 2012 r. wniósł skargę na decyzję nr [...] Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
w W. (dalej: "Prezes ARiMR" lub "organ") z [...] stycznia 2012 r. utrzymującą w mocy po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzję własną
z [...] października 2011 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. (dalej: "Kierownik ARiMR") na skutek wniosku skarżącego z [...] stycznia 2005 r. decyzją z [...] lutego 2006 r. nr [...] orzekł o przyznaniu skarżącemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł.
W kolejnych latach tj. [...] kwietnia 2006 r., [...] maja 2007 r. skarżący złożył wnioski kontynuacyjne o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt odpowiednio na 2006 i 2007 rok.
Kierownik ARiMR decyzjami z [...] kwietnia 2007 r. (nr [...]) oraz z [...] lutego 2008 r. (nr [...]) orzekł o przyznaniu skarżącemu płatności ze wskazanego tytułu w wysokościach: [...] zł (za 2006 r.) oraz [...] zł (za 2007 r.).
Następnie skarżący [...] maja 2008 r. złożył wniosek o płatność rolnośrodowiskową realizowaną w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Jednocześnie przedstawił porozumienia z [...] kwietnia 2008 r. dotyczące przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych na rzecz poniżej wymienionych podmiotów:
– [...] s. c. - działka ewidencyjna nr [...],
– [...] s. c. - działki ewidencyjne nr [...] i nr [...],
– [...] s. c. - działka ewidencyjna nr [...],
– [...] s. c. - część działki ewidencyjnej nr [...],
– [...] s. c- działki ewidencyjne nr [...] oraz nr [...],
– [...] s. c. - część działek ewidencyjnych nr [...] i [...] oraz działka [...],
– [...] s. c. - działka ewidencyjna nr [...] i część działki [...] oraz [...].
Pismami z [...] listopada 2008 r. oraz z [...] lipca 2009 r. Kierownik ARiMR wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień w sprawie braku zachowania warunków przejścia z działania "Wspieranie Przedsięwzięć Rolnośrodowiskowych i Poprawy Dobrostanu Zwierząt" realizowanego w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006 na Program Rolnośrodowiskowy w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W odpowiedzi na powyższe skarżący w dniach [...] grudnia 2008 r. oraz [...] sierpnia 2009 r. złożył wyjaśnienia w sprawie zasadności przejścia na nowy program rolnośrodowiskowy.
Decyzją z [...] września 2009 r. (nr [...]) Kierownik ARiMR odmówił skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2008. Na skutek wniesionego odwołania, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego decyzją z [...] stycznia 2010 r. (nr [...]) uchylił w całości zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę Kierownik ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2010 r. (nr [...]) przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...]zł.
Zawiadomieniem z [...] lipca 2011 r. (nr [...]) Prezes ARMiR wszczął
z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, przyznanych skarżącemu z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.
Prezes ARiMR decyzją z [...] października 2011 r. orzekł o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł
z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, uzyskanych na mocy wskazanych wyżej decyzji z: [...] lutego 2006r., [...] kwietnia 2007 r., [...] lutego 2008 r. Jako podstawę prawną decyzji wskazano m.in. art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.: dalej: "k.p.a.") oraz art. 73 ust. 1 i ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.) oraz § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 17 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174, poz. 1809 ze zm.; dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe").
Prezes ARiMR po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] października 2011 r. Uzasadniając wskazał, iż przyznanie skarżącemu (decyzjami z [...] lutego 2006 r., [...] kwietnia 2007 r., [...] lutego 2008 r.) płatności
z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt spowodowało powstanie po stronie tegoż skarżącego pięcioletniego zobowiązania, wynikającego z zadeklarowanych działek ewidencyjnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy. Zobowiązanie to określa art. 23 Rozporządzenia Rady nr 1257/1999/WE z 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26 czerwca 1999 r. ze zm.). Organ zauważył, iż w kolejnym roku podjętego zobowiązania na mocy zawartych porozumień część działek ewidencyjnych objętych pięcioletnim zobowiązaniem została przekazana innym podmiotom. W przypadku działek ewidencyjnych przejętych przez [...] s. c. - działka ewidencyjna nr [...],[...] s. c. - działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] oraz [...] s. c. - działka ewidencyjna [...], część działki ewidencyjnej nr [...], nastąpiło skuteczne przejęcie posiadania działek ewidencyjnych objętych pięcioletnim okresem zobowiązania do realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, ponieważ wnioskodawcy, którzy przejęli przedmiotowe działki złożyli wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych wynikające z podjętego zobowiązania w ramach działania "Wspieranie Przedsięwzięć Rolnośrodowiskowych i Poprawy Dobrostanu Zwierząt" realizowanego w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006. W przypadku działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] oraz części działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] przejętych przez [...] s. c., [...] s. c., [...] s. c. oraz [...] s. c. zobowiązanie do realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006 nie zostało skutecznie przejęte. Podmioty [...] s. c., [...] s. c., [...] s. c. oraz [...] s. c. które przejęły ww. działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] oraz części działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] w roku 2008 wystąpiły bowiem z wnioskami o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Oznacza to, iż podmioty te podjęły zupełnie inne zobowiązanie rolnośrodowiskowe realizowane w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007
-2013 (dalej: "rozporządzenie z 28 lutego 2008 r.").
Zważywszy powyższe, Prezes ARiMR uznał, iż skarżący nie wywiązał się
z podjętego w 2005 r. zobowiązania do realizacji przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego. W jego ocenie z akt sprawy wynika, iż przed zakończeniem realizacji tegoż zobowiązania skarżący utracił posiadanie działek ewidencyjnych o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz części działek ewidencyjnych nr [...],[...] i [...] w związku z nieskutecznym przejęciem zobowiązania przez inne podmioty. Dlatego też, wskazując na powyższe okoliczności i powołując się na brzmienie § 17 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia rolnośrodowiskowego Prezes ARiMR uznał, iż skarżący zobowiązany jest do zwrotu nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w kwocie [...] zł powiększonej o odsetki naliczone od dnia doręczenia decyzji z [...] października 2011 r., do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Jednocześnie Prezes ARiMR stwierdził, iż wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zawiera wyjaśnień i argumentów nie znanych organowi,
a mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, dlatego też nie zasługuje na uwzględnienie. Szczegółowo ustosunkował się do zarzutów skarżącego zaprezentowanych we wskazanym wniosku (k. [...] zaskarżonej decyzji). Odpowiadając na argumentację dotyczącą realizacji podjętego przez skarżącego zobowiązania na odpowiedniej powierzchni w związku ze złożeniem przez [...] s.c, [...] s.c, [...] s.c. oraz [...] s. c. stosownych oświadczeń o kontynuacji zobowiązania podjętego przez skarżącego, Prezes ARiMR wyjaśnił, że ww. Spółki przejęły zobowiązanie w ramach działania "Wspieranie Przedsięwzięć Rolnośrodowiskowych i Poprawy Dobrostanu Zwierząt" realizowanego w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006, tymczasem w roku 2008 wystąpiły z wnioskami o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Oznacza to zatem, że ww. Spółki zaprzestały realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez skarżącego w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006. Odpowiadając natomiast na zarzut, iż odrębnym postępowaniem jest przejęcie części gospodarstwa i zobowiązań w stosunku do przejścia przez przejmującego na Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, Prezes ARiMR wyjaśnił, iż przejęcie części gospodarstwa i zobowiązań w stosunku do przejścia przez przejmującego na Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 nie może być rozpatrywane jako postępowanie na zasadach określonych w Kpa.
W ocenie organu, wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej wraz
z dokumentem dotyczącym przejęcia działek ewidencyjnych oraz podjętego zobowiązania rozpoczyna postępowanie w sprawie przyznania ww. płatności. Jednocześnie Prezes ARiMR wskazał, iż przejmujący zobowiązanie oświadczył, że
w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] oraz części działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] będzie realizował program rolnośrodowiskowy do końca okresu objętego zobowiązaniem w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006. Dlatego też organ uznał, iż
w powyższych okolicznościach podpisując dobrowolnie powyższe oświadczenie przejmujący w konsekwencji zrezygnował z przywileju zmiany programu. Odpowiadając natomiast na zarzut dotyczący prowadzenia przez jednostkę certyfikującą kontroli oraz certyfikacji na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] oraz części działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...], organ wyjaśnił, że działania prowadzone przez jednostkę certyfikującą nie są tożsame ze skutecznym przejęciem zobowiązania.
Konkludując Prezes ARiMR przywołując brzmienie art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji
i Gwarancji Rolnej (EFOGR) wskazał, iż w sprawie skarżącego nie zaszła żadna
z okoliczności przewidzianych w tym przepisie, których wystąpienie powoduje, że zwrot płatności nie jest wymagany.
W skardze na decyzję Prezesa ARiMR z [...] stycznia 2012 r. skarżący zarzucił naruszenie: § 14 ust. 1-3 oraz § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jak i § 30 rozporządzenia z 28 lutego 2008 r. Wniósł
o uchylenie decyzji obu instancji w całości.
Autor skargi wskazał, iż § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia rolnośrodowiskowego ustanawia przypadki kiedy wypłacone, przyznane płatności podlegają zwrotowi. Jest on przepisem sanacyjnym i jako taki musi być ściśle stosowany zgodnie z jego literalnym brzmieniem. W ocenie skarżącego stosowanie wykładni rozszerzającej jest niedopuszczalne. Konieczną przesłanką zastosowania przepisu jest zmniejszenie "powierzchni, na której powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy". Skarżący wskazał, iż po przekazaniu części gospodarstwa
i złożeniu stosownych zobowiązań kontynuacji działalności rolnośrodowiskowej przez przejmujących do kategorii powierzchni na której powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, zalicza się oczywiście powierzchnie gruntów, która pozostała
w posiadaniu producenta rolnego po przekazaniu posiadania gruntów i związanej
z nimi części zobowiązania rolnośrodwoiskowego. Tej powierzchni producent rolny nie zmniejszył. W ocenie skarżącego nie ma przesłanek do stosowania § 17 ust.1 lit. c rozporządzenia rolnośrodowiskowego w niniejszej sprawie. Zadaniem skarżącego kolejny błąd organu polega na nie zważeniu, iż ustawodawca używa zwrotu program rolnośrodowiskowy, nie wskazując okresu programowania. Jest więc obojętne dla prawodawcy czy realizacja programu rolnośrodowiskowego następuje według przepisów starego PROW czy nowego. Przekazanie części gospodarstwa, złożenie oświadczenia o zobowiązaniu się do realizacji programu należy do suwerennych uprawnień producentów rolnych. Organ może powyższe oceniać jedynie od strony formalnej. Nie może stwierdzać skuteczności przejęcia samego zobowiązania. Skarżący wskazał także, iż Prezes ARiMR nie zwrócił uwagi na okoliczność, iż przejmujący część zobowiązań skarżącego w kwietniu 2008r., weszli we wszystkie prawa i obowiązki związane z realizacją przejmowanego zobowiązania. W tym prawa do przekształcenia zobowiązania w trybie § 30 rozporządzenia z 28 lutego 2008 r. W ocenie skarżącego niezasadnym jest zatem twierdzenie, iż przejmujący zrezygnowali podpisując oświadczenie z przywileju zmiany programu. Dokonując czynności prawnej przejęcia części gospodarstwa i składając oświadczenie o kontynuacji odpowiedniej części zobowiązania przejmujący nabyli wszelkie prawa związane ze zobowiązaniem, w tym prawo do zmiany programu.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Niniejsza sprawa zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który zgodnie
z art. 1 § 2 tej ustawy dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Płatności rolnośrodowiskowe przyznane skarżącemu na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2006 roku Nr [...], z dnia [...] kwietnia 2007 roku Nr [...] i z dnia [...] lutego 2008 roku Nr [...] zostały wypłacone na podstawie przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.). W myśl § 2 ust. 1 tego Rozporządzenia płatności te są udzielane producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się między innymi do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 roku w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26. 06.1999 z późn. zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004.). Zgodnie z art. 23 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 (Dz. U. UE.L.1999 r., Nr 160, poz. 80 ze zm.)., o którym mowa wyżej wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych lub związanych z warunkami utrzymania zwierząt przez okres co najmniej 5 lat. W miarę potrzeby dla szczególnych rodzajów zobowiązań określany jest dłuższy okres, uwzględniający ich wpływ na środowisko lub warunki utrzymania zwierząt. Z treści tego przepisu, jak również art. 22 tego Rozporządzenia i jego preambuły wynika, iż celem wsparcia przyznawanego rolnikom jest między innymi ochrona środowiska, krajobrazu, cech historycznych gruntów, utrzymanie terenów wiejskich, zachowanie środowisk rolnych o wysokiej wartości przyrodniczej, które są zagrożone, poprawa utrzymania zwierząt gospodarskich. Wydaje się, iż z uwagi na przyjęte cele wsparcia, dla zachowania jego gospodarczego sensu ustalono co najmniej 5 letni okres stosowania praktyk agrośrodowiskowych. Okres stosowania tych praktyk może jednak ulegać zmianie. Zgodnie z art. 11 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1320/2006 z dnia 5 września 2006 roku ustanawiającego zasady przejścia do systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich określonego w rozporządzeniu Rady Nr 1698/2005 (Dz. U. UE.L.2006 r., Nr 243, poz.6) przed zakończeniem okresu wykonywania zobowiązania podjętego na mocy rozdziału VI rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 państwa członkowskie mogą zezwolić na przekształcenie tego zobowiązania w nowe zobowiązanie podejmowane zasadniczo na okres od pięciu do siedmiu lat na mocy rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, pod warunkiem, że przekształcenie jest związane z niekwestionowaną korzyścią dla środowiska naturalnego lub dla dobrostanu zwierząt oraz istniejące zobowiązanie jest znacząco wzmocnione. Z tych względów zastosowanie
w niniejszej sprawie ma Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu pomocy finansowej
w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008 r., NR 34, poz. 200). Rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 28 lutego 2009 roku przez Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.), ma jednak zastosowanie w niniejszej sprawie wobec przekazania przez skarżącego ustalonych przez organy nieruchomości na rzecz spółek cywilnych, o których mowa wyżej w dniu [...] kwietnia 2008 roku. Rozporządzenie z dnia 28 lutego 2008 roku w § 30, rolnikom, którzy realizują co najmniej 3 lata program rolnośrodowiskowy na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), dopuszcza na warunkach określonych w § 30 przyznanie płatności rolnośrodowiskowych w ramach pakietów wymienionych w Rozporządzeniu z dnia 28 lutego 2008 roku. Wobec tego, że zgodnie z § 14 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku możliwe jest kontynuowanie przez producenta rolnego, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub też stada zwierząt ras lokalnych w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, realizacji programu rolnośrodowiskowego, zasadne jest rozważenie w niniejszej sprawie wystąpienia przesłanek z § 14 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku, jak i § 30 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 roku. Zawarte w § 14 ust. 1, o którym mowa zapisu o zobowiązaniu się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, jako warunku kontynuowania programu rolnośrodowiskowego przez następnego posiadacza (właściciela) gospodarstwa rolnego nie może stanowić przeszkody do przekształcenia zobowiązania na podstawie § 30 Rozporządzenia
z dnia 28 lutego 2008 roku. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, iż inne uprawnienia przysługują producentowi rolnemu, który realizuje przez cały objęty zobowiązaniem okres ten sam program rolnośrodowiskowy, a inne uprawnienia przysługują producentowi rolnemu, który stał się posiadaczem (właścicielem) gospodarstwa, w którym program jest realizowany. Wnioski takie nasuwają się
z uwagi na położenie w przywołanych powyżej przepisach nacisku na przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub stada zwierząt i cel wsparcia udzielanego na podstawie tych przepisów. W ocenie Sądu spełnienie przez następnego posiadacza (właściciela) warunków z § 14 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku zezwala na skorzystanie z przekształcenia programu w trybie i na warunkach
§ 30 Rozporządzenia z dnia 28 lutego 2008 roku. W ocenie Sądu bezpodstawne jest stwierdzenie organu, iż złożenie przez przejmującego zobowiązanie oświadczenia, że w odniesieniu do działek o numerach ewidencyjnych [...],[...],[...],[...],[...] i [...] oraz części działek o numerach ewidencyjnych [...],[...] i [...] będzie realizował program rolnośrodowiskowy do końca okresu objętego zobowiązaniem w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004 - 2006 oznacza rezygnację z przywileju zmiany programu. Przeciwnie, złożenie takiego oświadczenia umożliwia kontynuację programu na lata 2004 - 2006 lub też jego przekształcenie na podstawie późniejszego przepisu, jakim jest § 30 Rozporządzenia z dnia 28 lutego 2008 roku.
W tych okolicznościach w ocenie Sądu zasadne są zarzuty zawarte
w skardze. Zaskarżone decyzje naruszają § 14 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 20 lipca 2004 roku, jak również § 30 Rozporządzenia
z dnia 28 lutego 2008 roku. Brak oceny spełnienia warunków przewidzianych w § 30, o którym mowa ma bezpośredni wpływ na ewentualność naruszenia § 17 ust. 1 pkt 1 lit c Rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 roku. W przypadku bowiem ustalenia, że doszło w trybie § 30 do przekształcenia zobowiązania nie można mówić
o zmniejszeniu powierzchni użytków rolnych, który to argument legł u podstaw zaskarżonych decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji można by uznać, iż organ nie kwestionuje spełnienia w przypadku działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] oraz części działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] przejętych przez [...] s. c., [...] s. c., [...] s. c. oraz [...] s. c. przesłanek z § 14 Rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 roku, brak jest jednak w tej mierze stosownej argumentacji.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz. 427, ze zm.) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl ust. 2 tego art. w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw
i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1
i 2 ustawy. Organ bowiem w oparciu o dostępne dowody nie dokonał oceny czy zostały spełnione warunki zastosowania § 30 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 roku konieczne dla przekształcenia zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2004 - 2006 w nowy PROW 2007-2013 w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] oraz części działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] przejętych przez [...] s. c., [...] s. c., [...] s. c. oraz [...] s. c. Jak już wspomniano zabrakło także nie budzącej wątpliwości oceny i argumentacji dotyczącej spełnienia przez te podmioty przesłanek z § 14 Rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 roku. Dokonana w tej mierze przez organ ocena przy uwzględnieniu rozważań i wykładni powołanych w uzasadnieniu przepisów pozwoli na wyprowadzenie prawidłowych wniosków co do wystąpienia przesłanki z § 17 ust.1 pkt 1 lit c Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O kosztach, na które składa się kwota uiszczonego wpisu sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło