VIII SA/Wa 193/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku S. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia : umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy Postanowieniami z dnia 15 kwietnia i 23 maja 2016 r. referendarz sądowy po rozpoznaniu wniosków S. B. w pkt 1. umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na ustawowe zwolnienie skarżącego od tychże kosztów oraz w pkt 2 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata wobec niewykazania przez skarżącego trudnej sytuacji finansowej. W dniu [...] czerwca 2016 r. wpłynął do Sądu kolejny – trzeci wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postepowania. Niewątpliwie prawo dostępu do sądu, będąc jednym z elementów konstytucyjnego prawa do sądu, stanowi podstawowe uprawnienie jednostki, którego respektowanie jest warunkiem sine qua non funkcjonowania demokratycznego państwa prawa. Regulację oraz procedury ochrony wolności i praw człowieka określa Konstytucja RP, która klasyfikuje prawo do sądu wśród praw osobistych, jednocześnie postrzegając je jako środek służący dochodzeniu określonych praw. Treść podmiotowego prawa do sądu obejmuje prawo dostępu do sądu, prawo do odpowiednio ukształtowanej procedury i prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia sprawy. Funkcją tego prawa jest zapewnienie każdemu prawnie skutecznej możliwości zwrócenia się do organu sądowego o rozpoznanie sprawy i wydanie orzeczenia zgodnie z treścią prawa materialnego. Formą realizacji prawa do sądu jest instytucja prawa pomocy. Przykładem ograniczenia prawa dostępu do sądu są zbyt wysokie koszty opłat sądowych, nadmierny formalizm procesowy, trudności w dostępie do pomocy prawnej i dostępie niezamożnych obywateli do usług prawniczych. Prawo do sądu nie jest jednak prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku zrealizowane za każdą cenę (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 559/13). Ograniczenie prawa do sądu może być konieczne ze względu na inne wartości powszechnie szanowane w państwie prawa, w szczególności bezpieczeństwo prawne, zasadę legalizmu bądź zaufanie do prawa. Dostęp do prawa pomocy w procedurze sądowo-administracyjnej wymaga więc szczególnie wnikliwej oceny pod kątem sposobu realizacji tego prawa przez skarżącego. W sytuacji zatem gdy skarżący takiego prawa nadużywa, składając w okresie trzech miesięcy trzeci wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, w którym nie wskazuje na żadne nowe okoliczności i mimo dokonania dwukrotnie negatywnej oceny z punktu widzenia przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji prawa pomocy powołuje się po raz kolejny na "trudną sytuację materialną", musi liczyć się z odmową jego uwzględnienia. Takie zachowanie nie zmierza bowiem do realizacji celu, dla którego instytucja prawa pomocy została ustanowiona. Składanie kolejnych, identycznych wniosków zwłaszcza o zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji posiadania wiedzy o ustawowym zwolnieniu od nich, a także mimo dokonanej wcześniej ich oceny co do zasadności ustanowienia pełnomocnika z urzędu świadczy, że tego rodzaju czynność jest celem samym w sobie i nie zmierza ona do realizacji przysługujących skarżącemu uprawnień. Dodać w tym miejscu należy, że przedmiotowa sprawa zawisła przez Sądem w lutym 2016 r. i przez okres blisko sześciu miesięcy skarżący składając wnioski o przyznanie prawa pomocy blokuje wydanie wiążącego rozstrzygnięcia w sprawie. Z uwagi na powyższe, w ocenie referendarza postępowanie wszczęte kolejnym obecnie rozpoznawanym wnioskiem z dnia [...] czerwca 2016 r. (data wpływu do Sądu) o przyznanie prawa pomocy, w całości podlega umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Zatem na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz art. 249a p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.