VIII SA/Wa 198/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2009 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta R. z dnia [...] stycznia 2009 roku przyznającą zasiłek celowy na zakup żywności w kwocie [...] złotych oraz środków czystości, w tym usługi fryzjerskie , w kwocie [...] złotych i odmawiającą przyznania S. W., dalej skarżącemu, zasiłku celowego na dofinansowanie części zgłoszonych potrzeb w piśmie z dnia [...] grudnia 2008 roku to jest : opłat za energię elektryczną, wodę i czynsz, drobnych napraw domowych, napraw obuwia i krawieckich, dojazdów autobusem, zakupu odzieży, bielizny osobistej i skarpetek, pościeli, przyborów biurowych, prasy, opłaty za radio i telewizję, pocztę, zakupu zniczy lub kwiatów, leków oraz inne wydatki. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ I instancji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący zwrócił się o udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego na dofinansowanie miesięcznych wydatków w piśmie z dnia [...] grudnia 2008 r. Organ I instancji wskazał wielkość posiadanych środków jakie otrzymał do dyspozycji w skali miesiąca jak również ilość osób zgłaszających się o wsparcie. Podano także, że ze względu na ograniczone możliwości finansowe Ośrodek nie jest w stanie zaspokoić nawet w stopniu dostatecznym wszystkich i uzasadnionych potrzeb osób zgłaszających się o pomoc. Wskazano szczegółowo powody przyznania zasiłku na żywność w kwocie [...] zł. i środków czystości w wysokości [...] zł oraz odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego na pozostałe potrzeby wymienione w w/w piśmie jak i podstawę prawną decyzji. Podkreślono, iż skarżącego objęto pomocą w formie zasiłku okresowego, celowego na zakup gorącego posiłku, dofinansowanie zakupu żywności, środków czystości. Zakupu leków skarżący dokonał z własnych środków. Podniesiono między innymi odnośnie potrzeb zgłoszonych przez skarżącego takich jak: drobne naprawy domowe, zakup przyborów biurowych, prasy, książki lub biletu do kina, opłaty za radio i telewizję, pocztę, zakup zniczy kwiatów, innych wydatków, iż nie zostały one uwzględnione gdyż nie stanowią niezbędnej potrzeby bytowej wymagającej wsparcia z pomocy społecznej. 1 Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie podnosząc, iż jest ona niezgodna z art. 67 Konstytucji RP. Wniósł o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem czy przyznana mu przez MOPS pomoc stanowi zabezpieczenie społeczne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podzieliło ustalenia organu I instancji. Podniosło w uzasadnieniu, iż jak wynika z zebranego materiału dowodowego skarżący mieszka wspólnie z żoną, z którą prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił [...] zł . Na kwotę tę składa się [...] złotych - Vi dotacji do czynszu i zasiłek okresowy [...] zł. Skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych zarejestrowaną w PUP. Spełnia on niezbędne warunki do objęcia go pomocą w postaci zasiłków celowych z uwagi na sytuację rodzinną i materialną - posiadany dochód jest niższy niż kryterium dochodowe wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej [...] złotych - art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Z tych względów organ przyznał skarżącemu zasiłek celowy na żywność - [...] zł i środki czystości [...] zł. Zasadnie odmówiono udzielenia pomocy na pozostałe potrzeby wskazane w piśmie skarżącego na łączną kwotę [...] zł. Zaspokojenie tych potrzeb z jednej strony znacznie przekracza możliwości finansowe ośrodka a nadto potrzeby te nie służą w większości zaspokojeniu podstawowych potrzeb bytowych. W granicach posiadanych środków przez Ośrodek Pomocy Społecznej na osobę lub rodzinę przypada średnio ok. [...] zł zasiłku celowego, tak więc ze względu na ograniczone możliwości finansowe nie jest w stanie zaspokoić nawet w stopniu dostatecznym wszystkich zgłoszonych i uzasadnionych potrzeb. Organ przytoczył treść art. 39 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził, że ustawa o pomocy społecznej przewiduje udzielenie osobom wsparcia, jednak nie przewiduje zaspokajania wszelkich zgłoszonych oczekiwań a wydane rozstrzygnięcie nie narusza prawa i nie nosi cech dowolności. Podkreślono także, iż nie pozostawiono skarżącego bez pomocy przyznając mu pomoc na szereg celów a także fakt, iż na większość zgłoszonych potrzeb - które stanowiły niezbędną potrzebę bytową - skarżący otrzymał pomoc wcześniejszymi decyzjami a zgłaszanie tych samych potrzeb co miesiąc nie jest zasadne. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia było wniesienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi, w której skarżący podniósł, że zaskarżona 2 decyzja nie jest zgodna z jego wnioskiem w tym przedmiocie nadto decyzja jest niezgodna z art. 67 Konstytucji RP. Wniósł również, aby Sąd w trybie art. 191 Konstytucji zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy przyznawana mu pomoc stanowi zabezpieczenie społeczne; wniósł także o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych na okoliczność jak wyżej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga S. W. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ). Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Natomiast art. 2 ust.1 i art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył 3 granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Należy w tym miejscu podkreślić, iż skarżący otrzymuje wsparcie w formie zasiłku okresowego i dodatku mieszkaniowego, co oznacza, iż nie pozostał on bez wsparcia finansowego udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego, Sąd podziela stanowisko organu, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Jak wskazuje organ w uzasadnieniu, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej. Ośrodek zabezpiecza wyłącznie potrzeby podstawowe, w tym również potrzeby podstawowe skarżącego. Sąd uznał, że stanowisko organu przyznające pomoc na zakup żywności i środków czystości w wysokości odpowiednio [...] i [...] zł i jednocześnie odmawiające przyznania wnioskowanych świadczeń w pozostałym zakresie jest zasadne i nie narusza prawa w sytuacji gdy bezspornym jest, że szereg potrzeb wskazanych przez skarżącego nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej uzasadniającej przyznanie wsparcia z pomocy społecznej. Zasadnie organ zaliczył do nich wydatki na przejazdy autobusem oraz wydatki na zakup przyborów biurowych, prasy, opłaty za radio i telewizję, pocztę, zakup zniczy lub kwiatów i inne wydatki. Wykupienie przez skarżącego leków oznacza, że był w stanie z własnych środków zaspokoić tę potrzebę, przyznanie środków publicznych na ten cel jest więc niezasadne. Analogiczna sytuacja dotyczy świadczeń za wodę, czynsz, energię elektryczną finansowanych w połowie przez skarżącego z dodatku mieszkaniowego, a w połowie przez jego żonę. Podobnie we własnym zakresie skarżący jest w stanie zaspokoić potrzebę określoną przez niego mianem drobnych napraw domowych, która nota bene nie mieści się w katalogu niezbędnych potrzeb bytowych. Sąd podziela stwierdzenie organu, iż zabezpieczanie potrzeb typu: 4 zakup odzieży, bielizny, pościeli nie może być realizowane w systemie ciągłym, w krótkich odstępach czasu, to jest co miesiąc, bowiem przedmioty te nie zużywają się aż tak szybko, a decyzjami stanowiącymi realizację poprzednich wniosków udzielono skarżącemu pomocy w formie zasiłków celowych na te cele. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Odnosząc się zaś do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 67 Konstytucji RP wskazać trzeba, że jest on bezzasadny. Powołany przepis stanowi o prawie obywatela do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określają ustawy. Wnioski w przedmiocie przyznania pomocy społecznej rozpoznawane są w oparciu o przesłanki określone w cyt. ustawie o pomocy społecznej, będącej podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Podkreślić należy, że podniesiony zarzut naruszenia art. 67 Konstytucji RP nie został przez skarżącego w żaden sposób sprecyzowany, ani poparty jakimikolwiek argumentami. Sąd nie znalazł również powodów do skorzystania z instytucji określonej w art. 193 Konstytucji RP i przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Sąd przedstawia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne tylko i wyłącznie wówczas, gdy dochodzi do przekonania o niekonstytucyjności danego przepisu. Podkreślić przy tym należy, że wniosek strony postępowania sądowego o zwrócenie się przez sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego nie jest dla niego wiążący. Decyzja o przedstawieniu pytania prawnego, należy bowiem do wyłącznej właściwości sądu, który nie jest związany w tym zakresie wnioskami stron postępowania. Wyrażone we wniosku strony wątpliwości co do zgodności przepisu z Konstytucją nie mogą być uznane za wątpliwości sądu. Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., oddalono wniosek w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii ekspertów. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.