VIII SA/Wa 202/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie uchyla zaskarżoną decyzję Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie należnych za okres od marca do maja 2020 r. Zapadła ona w następującym stanie sprawy: W dniu [...] listopada 2020 r. M. S. (dalej: strona, skarżący, wnioskodawca) złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec – maj 2020 r. Decyzją z [...] listopada 2020 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ), działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm., dalej: ustawa o COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej: u.s.u.s.) – odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. ZUS przywołał treść art. 31zo ust. 1 oraz art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19 i uznał, że wnioskodawca spóźnił się ze złożeniem przedmiotowego wniosku, ponieważ termin do tej czynności minął 30 czerwca 2020 r. Dlatego odmówił stronie zwolnienia z opłacenia należności za wnioskowany okres. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wskazała, że stanowisko organu, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za wnioskowany okres złożył [...] listopada 2020 r. jest niesprawiedliwe i dla niego krzywdzące. Wyjaśnił, że wymagany wniosek wysłał do ZUS za pośrednictwem placówki pocztowej 21 kwietnia 2020 r., a więc w terminie przewidzianym w art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19, po uzyskaniu stosownej informacji i formularza od księgowego. Z decyzji organu dowiedział się, że wniosek ten nie został jednak zarejestrowany w ZUS. Wyjaśnił, że nie jest w stanie wskazać powodu takiego stanu rzeczy, niemniej jednak jest przekonany, że dokument ten zaginął w placówce Poczty Polskiej lub w ZUS, po wrzuceniu go przez listonosza do skrzynki. Obowiązywała wtedy kwarantanna pism i ich obieg w placówkach był dłuższy niż zazwyczaj. Skarżący wskazał, że nie przypiął potwierdzenia nadania listu do kopii wniosku, który zachował dla siebie, ponieważ był wówczas roztrzęsiony informacją o ciężkiej chorobie swojej żony. Był wówczas przerażony stanem jej zdrowia, ponieważ [...] września 2019 r. zmarła jego mama z powodu podobnych problemów zdrowotnych, które pojawiły się u żony. Ponadto skarżący wskazał, że jego firma we wnioskowanych miesiącach osiągnęła przychód mniejszy o ponad 70%. Aktualnie ten spadek jest jeszcze wyższy; osiągnął przychód o 95% niższy niż w podobnym okresie zeszłego roku. Nie ma funduszy, by zapłacić zaległe składki. W ocenie strony odmowa zwolnienia go z opłacenia należności z tytułu składek, w sytuacji kiedy starał się utrzymać miejsca pracy, jest niesprawiedliwa i nie taki był cel ustawy o COVID-19. Decyzją z [...] grudnia 2020 r. znak: [...] ZUS, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 31 zq ust. 8 ustawy o COVID -19, utrzymał w mocy decyzję własną z [...] listopada 2020 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ZUS powołał treść przepisów stanowiących podstawę prawną decyzji i wskazał, że wniosek, o którym skarżący wspomina we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nigdy nie dotarł do ZUS i nie został zarejestrowany, o czym strona została poinformowana pismem z 17 listopada 2020 r. Właściwy wniosek wpłynął dopiero do Inspektoratu ZUS w G. [...]listopada 2020 r., dlatego brak jest podstaw prawnych do zwolnienia wnioskodawcy z opłacania należności z tytułu składek. Argumenty przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zdaniem organu, nie mogą stanowić przesłanki do uchylenia decyzji odmownej. ZUS wskazał, że ustawodawca nie przewidział wydłużenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiące: marzec, kwiecień, maj 2020 r. poza datę 30 czerwca 2020 r. - był to termin ostateczny. Upływ tego terminu organ musi uwzględnić z urzędu i dlatego też nie może wydać innej decyzji niż decyzja odmowna. Od powyższej decyzji skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie art. 31zo w związku z art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19 poprzez jego błędną wykładnię i nieuprawnione przyjęcie, że nie istnieją podstawy prawne do zwolnienia skarżącego z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r., podczas gdy celem ww. ustawy była pomoc wszystkim przedsiębiorcom w związku z sytuacją kryzysową - pandemią koronawirusa, bez wymogu realizacji przez nich ścisłych wymogów związanych z sytuacją finansową firmy, co zaskarżone rozstrzygnięcie czyni wysoce niesprawiedliwym i krzywdzącym dla skarżącego. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę ZUS, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Po dokonaniu oceny legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej reguł Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od 1 marca 2020 r. do 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony za ten okres jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Stosownie zaś do treści art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19 wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., płatnik składek przekazuje do ZUS nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, bez prawidłowego zastosowania przez organ aktualnych w dacie orzekania przepisów prawa. ZUS, rozpoznając wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, pominął przepisy ustawy o COVID-19, które obowiązują od 16 grudnia 2020 r., a zostały wprowadzone ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 2255, dalej: ustawa zmieniająca). Z treści art. 1 pkt 24 ustawy zmieniającej wynika, że do ustawy o COVID-19 dodaje się art. 15zzzzzn², z którego wynika, że w przypadku uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1 pkt 2). W zawiadomieniu organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Organ nie zwrócił uwagi na powyższą nowelizację, a przepis art. 15zzzzzn² ust. 1, 2 i 3 ustawy o COVID-19 w brzmieniu obowiązującym od 16 grudnia 2020 r. ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Wskazana wyżej ustawa zmieniająca nie zawiera bowiem przepisu przejściowego, który wyłączyłby zastosowanie art. 15zzzzzn², natomiast skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powołał się na przyczyny uchybienia przez niego terminu z art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19. Niewątpliwie termin na złożenie wniosku do 30 czerwca 2020 r. jest terminem do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki. Ustawa zmieniająca nałożyła na organ obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Przepis art. 6 k.p.a. przewiduje, że organy administracji działają na podstawie przepisów prawa (zasada legalności działania), a więc ZUS, orzekając na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, powinien wziąć pod uwagę przepisy aktualne w dacie orzekania. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ naruszył przepisy prawa procesowego, tj. art. 6 k.p.a. i art. 15zzzzzn² ustawy o COViD-19, czego skutkiem jest uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ jeszcze raz rozważy wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, przy uwzględnieniu powyższych uwag Sądu i zastosowaniu art. 15zzzzzn² ustawy o COViD-19.