VIII SA/Wa 203/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2022 r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę Syg. akt VIII SA/Wa 203/22 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją znak: [...] z dnia 10 stycznia 2022 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R.( dalej SKO lub organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2021 roku, poz. 735 ze zm. dalej kpa), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym odwołania J. K.od decyzji Wójta Gminy P. z dnia 19 listopada 2021 roku, nr [...] odmawiającej J.K.świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - orzekło – - uchylić w całości zaskarżoną decyzję; - odmówić J. K. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 sierpnia 2021 roku do 30 listopada 2021 roku; - przyznać J. K. świadczenie pielęgnacyjne na okres od dnia 1 grudnia 2021 roku do 31 grudnia 2021 roku w wysokości 1971, 00 zł ( tysiąc dziewięćset siedemdziesiąt jeden złotych) i od dnia 1 stycznia 2021 roku na stałe w wysokości 2119 zł( dwa tysiące sto dziewiętnaście złotych) miesięcznie. Podstawą rozstrzygnięcia organu były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Decyzją z dnia 19 listopada 2021 roku organ pierwszej instancji odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ ustalił, iż 3 sierpnia 2021 roku wpłynął do organu wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką J. K. legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności ustalonym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 25 lutego 2000 roku. Skarżąca pobiera emeryturę ZUS z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem od 1997 roku. Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem od jego urodzenia. Jako powód odmowy przyznania świadczenia wskazano przepis art. 17 ust.5 pkt 1 lit.a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych ( DZ.U z 2020 roku, poz. 111 ze zm. dalej uśr) i wskazano, że ustalenie prawa do emerytury wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji złożyła J. K. zarzucając błędną wykładnię art. 17 ust.5 pkt 1 lit.a) uśr poprzez uznanie, iż pobieranie świadczenia emerytalnego wyklucza z możliwości przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Jej zdaniem możliwe jest ustalenie tego świadczenia w kwocie nadwyżki ponad pobieraną emeryturę. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i załączyła decyzję ZUS w R. z dnia 16 listopada 2021 roku o wstrzymaniu wypłaty emerytury – znak: [..] z dniem 1 grudnia 2021 roku. Z wywiadu środowiskowego, oświadczenia wynika, że córka skarżącej J. K. od urodzenia choruje na dziecięce porażenie mózgowe i padaczkę, porusza się za pomocą wózka inwalidzkiego. Wymaga całodobowej opieki innych osób. Opiekę nad córką sprawuje jej matka J. K.. Jadwiga K. do 30 listopada 2021 roku pobierała emeryturę z ZUS w wysokości 1066 zł W przedmiotowej sprawie istotne są regulacje art. 17 ust.1 pkt 1 uśr. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełnić wszystkie przesłanki z art. 17 ust.1 i nie mogą zachodzić przesłanki zawarte w art. 17 ust.5 uśr. Jako powód odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ wskazywał art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) uśr i podał, że ustalenie prawa do emerytury wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a) uśr ustawodawca wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka i innego świadczenia emerytalno – rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełaniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 roku o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymywać, a pobiera emeryturę, powinna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego tj. w rozpoznawanej sprawie emerytury. Zgodnie z art. 24 ust.2 uśr prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury ( wyroki NSA z dnia 24 sierpnia 2020 roku, syg. akt I OSK 650/20, z dnia 24 listopada 2020 roku, syg. akt I OSK 1416/20). W dniu 24 listopada 2021 roku wpłynęła decyzja ZUS z dnia 18 listopada 2021 roku o wstrzymaniu wypłaty emerytury od dnia 1 grudnia 2021 roku. W związku z powyższym zdaniem organu odwoławczego skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 grudnia 2021 roku. Za okres od 1 sierpnia 2021 roku do 30 listopada 2021 roku należało odmówić skarżącej tego prawa. Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynika z obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 4 listopada 2020 roku w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2021( MP 2020.1031) i wynosi 1971 zł miesięcznie. Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na rok 2022 wyniosła 2119 zł( MP .2021.1021). Z tych też względów na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa SKO w R. orzekło jak w sentencji. Skargę na decyzję w pkt 2 tj. odmawiającą przyznania świadczenia za okres od 1 sierpnia 2021 roku do 30 listopada 2021 roku - organu odwoławczego wniosła J. K.. Zaskarżonej decyzji zarzucała naruszenie prawa materialnego – art. 24 ust.2 uśr poprzez błędną wykładnię i odmowę przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres wyżej powołany. Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 sierpnia do 30 listopada 2021 roku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazywała na treść art. 24 ust.2 uśr, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wskazywała, że złożyła wniosek o przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego gdy miała ustalone prawo do emerytury. Nie została poinformowana przez organ o potrzebie zawieszenia prawa do pobieranej emerytury. Nadto podnosiła, że w treści art. 23 uśr brak jest wskazania jako dokumentu niezbędnego do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury. W związku z tym jej zdaniem trudno zaakceptować argumentację organu odwoławczego, iż dopiero z chwilą przedłożenia przez skarżącą decyzji ZUS o zawieszeniu emerytury przez skarżącą, wpłynął prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325,dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a. Oś sporu w niniejszej sprawie stanowi interpretacja przepisu art. 24 ust.2 uśr zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. O ile zatem jedyną przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pobierania emerytury, to organ winien poinformować skarżącą o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Jak wskazano w wyroku NSA z 18 czerwca 2020 r. (sygn. akt I OSK 254/20) taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury, renty, itd. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia np. prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno – rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas. Ponadto obowiązek informowania stron wynika z art. 9 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Niewątpliwie organ pierwszej instancji winien poinformować skarżąca o potrzebie zawieszenia prawa do emerytury aby otrzymywać wyższe świadczenie pielęgnacyjne. Brak poinformowania strony nie może zmienić faktu, iż pobieranie świadczenia emerytalnego wyłącza możliwość jednoczesnego przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Dopiero z chwilą zawieszenia tego prawa przez skarżącą otworzyła się możliwość przyznania takiego świadczenia. Naruszenie prawa procesowego przez organ pierwszej instancji – art. 9 kpa nie miało istotnego wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. SKO w R. w sytuacji gdy została przedłożona decyzja o zawieszeniu prawa do emerytury z dniem 1 grudnia 2021 roku mogło skorygować rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Jednocześnie należy zgodzić się z organem odwoławczym, iż za okres od 1 sierpnia do 30 listopada 2021 roku nie istniały podstawy do przyznania świadczenia ponieważ skarżąca w tym okresie pobierała świadczenie emerytalne. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.