VIII SA/Wa 208/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia "[...]" o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. w dalszym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Stowarzyszenie "[...]" wystąpiło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zakres wniosku obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata został określony w treści skargi. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że skarżące Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym – organizacją społeczno - ekologiczną, jego celem jest zachowanie walorów przyrodniczych, krajobrazowych i zasobów historyczno – kulturowych na terenie gminy [...]. Stowarzyszenie dysponuje niewielkim majątkiem w postaci środków pieniężnych pochodzących z dobrowolnych składek członkowskich. Środki te są przeznaczane na bieżące pokrycie kosztów związanych z zakupem materiałów biurowych i pokrycie opłat pocztowych. Przynależność do Stowarzyszenia zadeklarowało [...] osób, składki członkowskie opłacane są w wysokości [...] zł, jeżeli natomiast dojdzie do sytuacji, że budżet ze składek jest za mały wówczas ustalane są dodatkowe składki w wysokości [...] zł. W 2012 r. wpływy ze składek wyniosły [...] zł, a wydatki [...] zł. Stowarzyszenie nie posiada rachunku bankowego, zarówno wpływy jak i wydatki ponoszone są w gotówce. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż każdy kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania Sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdym rozpatrywaniu takiego wniosku. Istotne jest również to, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zawarte w powoływanym przepisie sformułowanie "wykaże" oznacza z kolei, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia takich okoliczności, które potwierdzałyby, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Stowarzyszenie "Lepsze Jutro", jak wynika z akt sprawy, jest organizacją wpisaną do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 – Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.855 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Jak wynika z informacji zawartych we wniosku składki uiszczane przez członków skarżącego Stowarzyszenia są przeznaczane na zakup materiałów biurowych czy też opłacanie przesyłek pocztowych. Jednocześnie podkreślić należy, że na skarżącym Stowarzyszeniu ciąży obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w 7 sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem na łączną kwotę 1.400 zł. W związku z powyższym oceniając zdolności płatnicze należy brać pod uwagę nie tylko koszty ciążące na nim w przedmiotowej sprawie, ale generalną kwotę, którą Stowarzyszenie obowiązane jest uiścić. Biorąc tę okoliczność pod uwagę uznano, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając natomiast przedmiotowy wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika stwierdzić należy, że w sytuacji zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych Stowarzyszenie winno wygospodarować środki na ten cel, a jeśli budżet ze składek okaże się niewystarczający winno rozważyć ewentualne ustalenie dodatkowych składek, co jak wynika z pisma z treści wniosku jest praktyką stosowaną w działalności Stowarzyszenia. Z tychy też względów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.