VIII SA/Wa 211/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi G. M., J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. 3) zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących G. M., J. G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. VIII SA/Wa 211/11 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. znak [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /j.t. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz.1071 ze zm. dalej określana jako "kpa"/ oraz art.15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /j.t. Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 993, dalej określana jako "u.e.l.d.o"/, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez G. M. od decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. znak [...] wydanej przez Wójta Gminy G. –L. orzekającej o odmowie wymeldowania E. M. wraz z córką M. M. z pobytu stałego w G. –L. ul. J. K. [...] – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Powyższa decyzja została wydana po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w toku którego dokonano następujących ustaleń faktycznych i prawnych: Z wnioskiem o wymeldowanie z pobytu stałego E. M. wraz z córką M. M. z budynku mieszkalnego przy ul. J. K. [...] w G. –L. wystąpili współwłaściciele nieruchomości, na której wspomniany budynek jest posadowiony tj. G. M. i J. G.. Wniosek swój uzasadnili faktem opuszczenia domu przez E. M. wraz z córką w związku z wyjazdem za granicę od dnia [...] września 2006 r. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego wnioskodawcy zeznali, że E. M. wraz z córką wyjechała w 2006 r. do matki w S. nie dopełniając obowiązku wymeldowania z pobytu stałego. Oświadczyli, że dom posadowiony na ich nieruchomości /w którym zamieszkiwała E. M. / nie jest ich własnością, został wybudowany w okresie międzywojennym przez prababkę E. M. za zgodą poprzedników prawnych obecnych współwłaścicieli nieruchomości. Zaproponowali E. M. przeniesienie tego budynku na inny grunt. Podnieśli ponadto, że córka E. M. uczęszcza do szkoły w S., nie zaś w miejscu zameldowania. Natomiast E. M. stwierdziła, że nie opuściła dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Częste przyjazdy, remont domu, chęć odkupienia części gruntu świadczą o tym, że nie wyjechała na stałe do S.. Podczas pobytów w S. mieszka u matki, ponieważ pomaga w rehabilitacji młodszej siostry. W jej planach życiowych jest podjęcie pracy w Polsce i przebywanie w miejscu stałego zameldowania. Z zeznań świadków, złożonych w postępowaniu wynika, że E. M. wyjechała do matki w S., ale kilka razy w roku przyjeżdża do miejsca zameldowania. Okoliczność ta potwierdzona została po przeprowadzeniu kontroli meldunkowej przez Posterunek Policji w G. –L.. W świetle dokonanych ustaleń organ I instancji uznał, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wspomnianą wyżej decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. orzekł o odmowie wymeldowania E. M. wraz z córką M. M. z pobytu stałego pod wskazanym wyżej adresem. Od decyzji tej odwołała się G. M. podnosząc, że zebrany materiał dowodowy nie potwierdza tego, że E. M. zamieszkuje pod adresem pod którym jest zameldowana. Według niej rzekome pobyty wskazują jedynie na to, że ich celem jest uzyskanie zwrotu wartości za drewniany dom mieszkalny, w którym jest zameldowana E. M. z córką. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2009 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu E. M. wraz z córką z pobytu stałego w G. –L. pod wymienionym wyżej adresem. W uzasadnieniu podjętej decyzji Wojewoda wskazał, że w jego ocenie zebrany materiał dowodowy bezsprzecznie wskazuje, że E. M. opuściła miejsce pobytu stałego i nie zamieszkuje w dotychczas zajmowanym budynku od 2006 r. z uwagi na wyjazd do matki do S.. Okoliczność, że wymieniona wyjechała do matki została potwierdzona zeznaniami świadków oraz ustaleniami Policji. Także córka E. M., która zgodnie z miejscem zameldowania powinna uczęszczać do szkoły podstawowej w G. –L. obowiązku tego w powołanej placówce nie realizuje, spełnia go natomiast w S.. Domaganie się przez E. M. utrzymywania fikcyjnego zameldowania byłoby zdaniem organu utrzymywaniem fikcji meldunkowej. Ewidencja ludności ma bowiem charakter wyłącznie porządkowy i powinna odzwierciedlać w każdym momencie stan rzeczywisty. Tym samym za udowodnioną organ odwoławczy uznał okoliczność, iż E. M. opuściła przedmiotowy lokal dobrowolnie i trwale, koncentrując swoje życie rodzinne i osobiste w innym miejscu. Z rozstrzygnięciem Wojewody nie zgodziła się E. M. i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 361/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd podniósł, że powodem uchylenia zaskarżonej decyzji było stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe uchybienia w ocenie Sądu polegały na tym, że Wojewoda nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego w sprawie, na podstawie ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego, dokonał ponownego rozpoznania sprawy i oceny dowodów, odmiennej od oceny przyjętej przez organ I instancji. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że opuszczenie przez E. M. miejsca zameldowania miało charakter dobrowolny. Do rozważenia natomiast pozostaje kwestia, czy to opuszczenie miało charakter trwały. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda [...] wspomnianą wyżej decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Wójta G. –L. o odmowie wymeldowania E. M. wraz z córką M. M. z pobytu stałego. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ podniósł, że istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest fakt, że właścicielem nieruchomości jest G. M., natomiast właścicielem budynku jest E. M.. Z tego względu strony są w głębokim konflikcie i składają przeciwstawne wyjaśnienia. Organ powołuje, że przedmiotem rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie nie są kwestie majątkowe a meldunkowe, które służą ewidencji osób w miejscu ich zamieszkania i nie mogą być wykorzystywane do celów innych niż do których zostały przewidziane. Wojewoda podnosi, że w uzupełnionym postępowaniu wyjaśniającym, stosownie do wytycznych zwartych w wyroku Sądu, dokonano oględzin lokalu oraz czynności kontroli meldunkowej i zwrócono się o wywiady środowiskowe do Policji. Przeprowadzone oględziny lokalu potwierdziły, że przedmiotowe mieszkanie nadaje się do zamieszkiwania całorocznego. Z pisma posterunku Policji w G. –L. z przeprowadzonej kontroli meldunkowej wynika, "że E. M. zamieszkuje w S. gdzie pracuje zarobkowo, podczas pobytu w Polsce zamieszkuje pod wskazanym adresem, gdzie prowadzi remont mieszkania znajdującego się na przedmiotowej posesji. Z ustaleń wynika, że Państwo M., po powrocie ze S. mogą na stałe zamieszkać w G.. pod wskazanym adresem". Reasumując dokonane ustalenia organ stwierdza, że w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym i prawnym brak jest podstaw do przyjęcia, że została spełniona przesłanka merytoryczna, jaką jest dobrowolność opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez E. M.. Częste przyjazdy, remont domu, chęć odkupienia części gruntu świadczą w ocenie organu o tym, że E. M. nie zerwała związku z dotychczasowym lokalem i uzasadnia odmowę wymeldowania z pobytu stałego. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wnieśli G. M. i J. G.. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucają podjętemu rozstrzygnięciu: 1. naruszenie art. 7 kpa polegające na odstąpieniu od rozpoznania wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżących, lub też zaniechania ich przeprowadzenia bądź przeprowadzenie postępowania dowodowego z naruszeniem praw stron co pozostaje w sprzeczności z zasadą wyrażona w tym przepisie; 2. naruszenie art. 77 i 80 kpa polegające na braku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego jak i należytej analizy tego materiału naruszając przy tym treść art.107 § 3 kpa wymagającego omówienia każdego dowodu; 3. naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegające na dokonaniu badania i oceny spełnienia wyłącznie jednej przesłanki wynikającej z tego przepisu W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że E. M. jest zainteresowana utrzymywaniem fikcyjnego meldunku z powodów materialnych, którymi są żądania majątkowe otrzymania rekompensaty w zamian za rezygnację z roszczeń pieniężnych za pozostawiony budynek. Skarżący wyeksponowali, że organ w uzupełnianym postępowaniu przedmiotem ustaleń uczynił okoliczności inne, niż wynikające z wytycznych wyroku. Badaniem organ objął jedynie przesłankę dobrowolności opuszczenia lokalu mieszkalnego podczas, gdy z treści orzeczenia sądowego wynika, że ta przesłanka jest przesądzona, a przedmiotem ustaleń organu powinna być przesłanka trwałości opuszczenia lokalu. W tych warunkach decyzja jako wadliwa powinna być uchylona. Ponadto skarżący w dniu [...] czerwca 2011 r. wnieśli pismo procesowe w którym podtrzymując twierdzenia i żądania skargi wnieśli o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego w K. sygn. akt [...] o wydanie nieruchomości z ich powództwa przeciwko E. M. oraz dołączyli odpisy wyroków Sądu Rejonowego w K. i Sądu Okręgowego w R. zapadłych w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując zasadniczą argumentację zwartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153 poz.1269 ze zm./ oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej określanej jako "p.p.s.a"/, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności /art. 145 § 1 p.p.s.a/. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolowana z uwzględnieniem powyższych kryteriów sądowej kontroli administracji publicznej skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów prawa materialnego /art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o./, które miało wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 pkt.1 lit. "a" i "c" p.p.s.a/. W rozpoznawanej sprawie, po uchyleniu wspomnianym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 361/09, decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. o wymeldowaniu uczestniczki postępowania E. M. z domu w G. –L.– organ w ponownym postępowaniu miał zbadać, zgodnie z wytycznymi Sądu, czy opuszczenie lokalu przez E. M. miało charakter trwały. Organ prowadząc uzupełniające postępowanie całkowicie zlekceważył dla rozstrzygnięcia w sprawie postępowanie eksmisyjne prowadzone z powództwa G. M. i J. G. /tj. wnioskodawców postępowania o wymeldowanie/ przeciwko E. M. przed sądem powszechnym - Sądem Rejonowym w K. i orzeczenie eksmisyjne zapadłe w tym postępowaniu. Zarówno w orzecznictwie sądowym jaki i w doktrynie od dawna ukształtowany jest pogląd, że na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. należy traktować opuszczenie miejsca zameldowania jeżeli wynikło to z czynności organów opartych na prawie /vide wyrok NSA z dnia 4 lipca 2008 r. sygn. II OSK 788/08 Lex nr 498351, wyrok NSA z dnia 4 października 2007 r. sygn. II OSK 519/07, G. Zalas – Ewidencja ludności. Decyzja administracyjna w orzecznictwie sądowym, CASUS 1999 r. z. 4 poz.16/. Ponadto zgodnie z wyrażoną w art. 365 § 1 kodeksu cywilnego zasadą poszanowania prawa, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Nie można zatem wbrew orzeczeniu sądowemu zaopatrzonemu w klauzulę wykonalności podważać rozstrzygnięcia nakazującego opuszczenie lokalu, a w przypadku wykonania eksmisji w drodze egzekucji twierdzić, że opuszczenie w tej sytuacji z miejsca pobytu, jako nie mającego charakteru dobrowolnego, nie jest opuszczeniem lokalu w znaczeniu wynikającym z art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. Dokonując wykładni tego przepisu należy również mieć na uwadze, że istotą postępowania w sprawie o wymeldowanie osoby z lokalu jest zapewnienie zgodności zapisów z ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Jeżeli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny lub wynikało z czynności właściwego organu mającego swe oparcie w prawie, stwarza to podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby. W rozpoznawanej sprawie wyrok Sądu Rejonowego w K. o wydanie nieruchomości /co prawda nieprawomocny/ został wydany przez rozstrzygnięciem administracyjnym tj. przed wydaniem decyzji przez Wojewodę [...]. Wnioskodawcy zgłaszali organowi fakt prowadzenia postępowania przed sądem powszechnym, ale organ zlekceważył ten fakt dla prowadzonego przez siebie postępowania. Jest zgodne w doktrynie i orzecznictwie, że jeżeli przed sądem lub organami prokuratury toczy się postępowanie mające za przedmiot wydanie lokalu, nieruchomości, eksmisję, organ administracji prowadzący postępowanie o wymeldowanie z tego lokalu /nieruchomości/ na podstawie art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. powinien powstrzymać się od rozstrzygania sprawy do czasu zakończenia postępowania sądowego lub prokuratorskiego, bo prowadzone postępowanie sądowe lub karne jest zagadnieniem wstępnym /prejudycjatem/ w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W takich okolicznościach sprawy organ administracji publicznej powinien zawiesić prowadzone przez siebie postępowanie do czasu zakończenia postępowania przed sądem powszechnym lub przez prokuraturę /vide G. Zalas – Ewidencja ludności. Decyzja administracyjna w orzecznictwie sądowym, CASUS 1999 r., z. 4 poz. 16/. Celem takiego uregulowania proceduralnego jest wzgląd na wzajemną zgodność orzeczeń sądowych i rozstrzygnięć administracyjnych, których przedmiotem są te same sprawy. Organy administracji w rozpoznawanej sprawie nie wzięły tego pod uwagę, a jest to przesłanka do obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego /art. 97 § 1 pkt 4 kpa/. Miarą wadliwości postępowania organu w sprawie jest stanowisko pełnomocnika organu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2011 r., która wnosząc o oddalenie skargi twierdziła, że wyroki sądu powszechnego potwierdzają prawidłowość decyzji Wojewody, bo skoro sądy orzekły o eksmisji to znaczy, że E. M. w budynku w G. – L. faktycznie przebywała. Powyżej wskazane naruszenia przepisów postępowania i błędna ocena przepisów prawa materialnego /art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o./ uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do orzekania merytorycznego w odniesieniu do kontrolowanych decyzji i aktów administracyjnych, dlatego orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. W ponownym postępowaniu administracyjnym organy będą miały obowiązek ustalić, czy orzeczenie eksmisyjne zostało wykonane dobrowolnie, czy przez egzekucję i wydać decyzję odpowiadającą orzeczeniom sądów powszechnych /tj. o wymeldowaniu E. M. w związku utratą prawa do przebywania w przedmiotowym budynku w G. –L. /. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.