VIII SA/Wa 224/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia : 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata 2. zwrócić się do właściwej Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie adwokata dla A.P. zam. [...], [...] J. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2009 r. A.P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2009 r. po rozpoznaniu wniosku referendarz sądowy przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W piśmie z dnia [...] czerwca 2009 r. tj. w terminie otwartym do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego skarżący nie zgodził się dokonaną w tym postanowieniu oceną jego sytuacji rodzinnej i materialnej podając, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Jak wynika z wyjaśnień złożonych przez wnioskodawcę (wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] czerwca 2009 r.), utrzymuje się on wraz z żoną z łącznego dochodu w wysokości [...] zł z czego według oświadczenia wydatki na opał, gaz, energię i telefon stanowią ok. [...] zł, natomiast na leki, wizyty i badania lekarskie skarżący i jego żona wydają ok. [...] zł. Do wniosku skarżący załączył kserokopie recept na łączną kwotę [...] zł. W złożonym sprzeciwie wyjaśnił, że jego sytuacja zdrowotna jest "dynamiczna – in minus" otrzymał bowiem kolejne skierowanie na badania w związku z objawami nowego schorzenia, co przyniesie jego zdaniem następne wydatki. Poza tym wskazał, że z powodu znacznej ilości zażywanych leków winien odżywiać bardzo zdrowo, "a więc jeszcze drożej". Do pisma skarżący załączył dowód (kolejny paragon) zakupu leków na kwotę [...] zł oraz kserokopię skierowania z dnia 24 czerwca 2009 r. do pracowni diagnostycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. powoływanej dalej jako p.p.s.a) - wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 p.p.s.a strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) Powyższe oznacza, że omawiana instytucja, powinna być stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną tj. samotnych, nie posiadających żadnego majątku lub dochodów, bądź też posiadających dochód jednakże niewielki pozwalający na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Przyznanie zatem prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją szczególną i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a., wynika, że prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sformułowanie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Spełnienie tej przesłanki obliguje do przyznania prawa pomocy w odpowiednim zakresie. Osoba ubiegająca się o zwolnienie powinna zatem we wniosku o przyznanie prawa pomocy zawrzeć oświadczenie zawierające prawdziwe i dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. W przypadku powziętych wątpliwości sąd, zgodnie z art. 255 p.p.s.a, wezwie ją do złożenia dodatkowego oświadczenia, na podstawie którego będzie mógł dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności uzasadnia stwierdzenie, iż w sprawie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Miesięczny dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego kształtuje się na poziomie ok. [...] zł, co przy konieczności ponoszenia stałych wydatków na leki i wizyty lekarskie, a także opłatach na bieżące utrzymanie powoduje, że skarżący nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania w tym również ustanowić w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Wobec wykazania przez skarżącego przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy na podstawie powołanych przepisów oraz art. 260 p.p.s.a postanowiono jak w sentencji.