VIII SA/Wa 228/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant Małgorzata Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2009 r. sprawy ze skargi J. P., W. P. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie czynności egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] ( [...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2008r. znak [...] Minister Infrastruktury działając na podstawie art. 54 § 5 w związku z art. 23 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), zwana dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. z 2003r. Nr 80, poz. 721 ze zm.), zwana dalej ustawą o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, po rozpatrzeniu skargi J. i W. P. na czynności dokonane w dniu [...] lipca 2008r. polegające na wezwaniu J. i W. P. do odbioru ruchomości usuniętych z terenu nieruchomości położonej w G., oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] ha w związku z przeprowadzoną w dniach [...] – [...] lutego 2008r. egzekucją obowiązku polegającego na wydaniu w/w działki oddalił skargę. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Wyjaśnił, iż decyzją z dnia [...] maja 2007r. Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007r. zezwalającą Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości przeznaczonej pod zabudowę drogi krajowej Nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku obwodnicy G., położonej w G. oraz nadającą tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Podał, iż dniu [...] czerwca 2007r. do J. i W. P. zostało skierowane upomnienie wzywające do wydania działki nr [...] o powierzchni [...] ha pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2007r. Wojewoda [...] wezwał skarżących do wykonania obowiązku wydania Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad przedmiotowej nieruchomości, w terminie 7 dni pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przymusowego odebrania nieruchomości. W dniu [...] lutego 2008r. dokonana została czynność egzekucyjna polegająca na odebraniu przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie z działki tej usunięte zostały ruchomości – towar handlowy i wyposażenie sklepu, które przekazane zostały na przechowanie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w W. Podniesiono, że wobec braku możliwości dalszego przechowywania przejętych ruchomości, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad pismem z dnia [...] lipca 2008r. poinformował o w/w fakcie Wojewodę [...], wnosząc o wezwanie skarżących do odbioru ruchomości. W oparciu o powyższe, pismem z dnia [...] lipca 2008r. Wojewoda [...] wezwał J. i W. P. do odbioru przejętych ruchomości w terminie do dnia [...] września 2008r. Pismem z dnia [...] września 2008r. skarżący wnieśli skargę na czynności egzekucyjne polegające na wezwaniu ich do odbioru ruchomości usuniętych z ich działki w związku z przeprowadzoną egzekucją (wydaniem nieruchomości). Skarżący oświadczyli, iż podejmowane względem nich czynności egzekucyjne są bezprawne, nie otrzymali bowiem żadnej propozycji lokalu zamiennego, w którym mogliby kontynuować prowadzenia działalności gospodarczej. Tymczasem obowiązek taki wynika z treści art. 17 ust. 4 ustawy o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Podnieśli, iż brak lokalu zamiennego powoduje niewykonalność decyzji stanowiącej podstawę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W tym stanie sprawy żądanie odebrania przejętych ruchomości uznali za bezzasadne. Minister Infrastruktury powołując treść art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wywiódł, iż przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Tym samym skarga na czynności egzekucyjne może dotyczyć tylko czynności o charakterze wykonawczym. Skarga wnoszona w trybie art. 54 powołanej ustawy powinna odnosić się do konkretnej czynności egzekucyjnej w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powołując przepisy art. 146 i 147 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdził, iż określają one zasady postępowania z rzeczami usuniętymi z nieruchomości lub lokalu ustalając, iż ruchomości podlegają wydaniu na rzecz zobowiązanego, członka rodziny zobowiązanego, domownika, innej osoby lub na skład, przeniesieniu na inną nieruchomość lub do lokalu zobowiązanego. W przypadku zaniechania odbioru rzeczy w wyznaczonym terminie mimo wezwania, gdy koszty przechowania lub składu przewyższają wartość ruchomości organ egzekucyjny uprawniony jest do ich sprzedaży. Na gruncie powyższych rozważań organ uznał, iż czynność organu polegająca na wezwaniu do odbioru rzeczy usuniętych z nieruchomości w związku z egzekucją obowiązku jej wydania nie stanowi czynności egzekucyjnej. Jest w istocie działaniem organu, mającym charakter pomocniczy dla przebiegu postępowania egzekucyjnego. Tym samym wniesiony przez stronę skarżącą środek zaskarżenia uznał za nieuzasadniony. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009r. znak [...] Minister Infrastruktury biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.,) zwana dalej kpa oraz w związku z art. 18 i art. 54 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] listopada 2008r. Przedstawiając stan sprawy organ zauważył, że Minister Infrastruktury dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy w kontekście obowiązujących przepisów prawa w zakresie postępowania egzekucyjnego. Tym samym podzielił stanowisko Ministra Infrastruktury ustalające, że wezwanie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008r. do odbioru rzeczy ruchomych usuniętych z nieruchomości w związku z prowadzoną egzekucją, nie stanowi samoistnej czynności egzekucyjnej i jako taka nie może podlegać zaskarżeniu w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Czynnością egzekucyjną jest bowiem określona w art. 147 powołanej ustawy sprzedaż nieruchomości. Wezwanie do odebrania rzeczy stanowi tylko informację, iż koszty przechowywania rzeczy lub składu przekraczają wartość ruchomości, co może skutkować ich sprzedażą. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wnieśli J. i W. P. wnioskując o uchylenie zaskarżonego oraz poprzedzającego je postanowienia w całości. Wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 17 ustawy o szczegółowych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz art. 1a pkt 2, art. 54, art. 147 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i przepisów postępowania – art. 7, art. 8 i art. 77 kpa zaskarżonemu postanowieniu zarzucili dowolność i nierzetelność w ocenie dowodów, w szczególności nierozpatrzenie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie. Skarżący podali, iż stosownie do postanowień art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji czynnością egzekucyjną są wszelkie podejmowane przez organ działania zmierzające do zastosowania jednego z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych. Wobec faktu, iż wezwanie do odbioru rzeczy, wydane zostało w trybie art. 147 powołanej ustawy, który przewiduje konieczność wezwania zobowiązanego do odbioru przechowywanych ruchomości, jako niezbędny warunek sprzedaży tych przedmiotów, czynność ta jest czynnością egzekucyjną. Wskazali, iż postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie prowadzone było w sposób nierzetelny, organ zaniechał wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z art. 147 w/w ustawy zastosowanie tego przepisu jest możliwe w sytuacji, gdy koszty przechowywania lub składu rzeczy ruchomych przekroczy wartość tych przedmiotów. Organ uznał, iż warunek ten wystąpił, nie poczynił i przedstawił swoich ustaleń w tym zakresie. W ocenie skarżących wartość przechowywanych rzeczy jest duża i z całą pewnością nie przekroczyła kosztów przechowywania. W odpowiedzi na skargę, Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w wydanym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania oraz przepisów prawa materialnego. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy czynność organu polegająca na wezwaniu do odbioru rzeczy ruchomych przejętych przez ten organ w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym o wydanie nieruchomości, jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do postanowień art. 1a pkt 2 powołanej ustawy, każde działanie organu egzekucyjnego podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego, nawet nie skierowane do zobowiązanego, jest czynnością egzekucyjną i może być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne przewidzianej w art. 54 § 1 w/w ustawy. Prawo do wniesienia skargi powstaje wówczas, gdy strona wzrusza czynności natury wykonawczej, czynności faktyczne podejmowane w toku egzekucji, przede wszystkim przez egzekutora. Należy przy tym zauważyć, że poprzez wniesienie skargi na czynności egzekucyjne można kwestionować skutecznie jedynie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulują sposób postępowania z ruchomościami, jakie organ egzekucyjny usuwa z pomieszczenia, którego wydanie (po opróżnieniu) stanowi przedmiot przeprowadzanej przez ten organ egzekucji. Zgodnie z art. 146 tej ustawy, ruchomości te mogą być oddane (m.in.) na przechowanie lub na skład, zaś zgodnie z art. 147 - jeżeli zobowiązany pomimo wezwania nie odbierze w zakreślonym terminie tych ruchomości od przechowawcy, a narastające koszty przechowania okażą się wyższe, niż wartość tych ruchomości, przechowawca może zwrócić się z wnioskiem do organu egzekucyjnego o dokonanie ich sprzedaży - według przepisów art. 105-107 tej ustawy. W ocenie Sądu czynność organu polegająca na wezwaniu zobowiązanego do odbioru rzeczy ruchomych w zakreślonym terminie pod rygorem ich sprzedaży stanowi czynność egzekucyjną w rozumieniu przepisu art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Celem tej czynności jest bowiem rozdysponowanie przejętymi rzeczami, czy to poprzez ich zwrot zobowiązanemu (lub innym uprawnionym), czy to poprzez sprzedaż przejętych ruchomości - a więc jest to czynność wykonawcza, polegająca na egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, podejmowana w toku egzekucji przez egzekutora. Skoro wezwanie skarżących do odbioru ruchomości w zakreślonym terminie, pod rygorem ich sprzedaży, stanowi czynność egzekucyjną to służy na nią skarga na czynności egzekucyjne w myśl dyspozycji wynikającej z treści art. 54 § 1 w/w ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Aby móc rozpoznać skargę należy ustalić zgodnie z regulacją wynikającą z art. 147 cytowanej ustawy czy zaistniały przesłanki do nałożenia rygoru sprzedaży ruchomości. Tymczasem z uzasadnienia organu nie wynika by w jakikolwiek sposób rozważył on jaka jest wartość rzeczy ruchomych przejętych z nieruchomości skarżących. Nie określono też jaki jest koszt przechowywania w/w ruchomości, jak również nie wskazano na jakiej podstawie przyjęto, iż wartość przechowywanych rzeczy jest niższa od kosztów ich przechowywania. Z treści art. 147 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyraźnie wynika, iż przesłanką wezwania właścicieli do odbioru rzeczy jest poniesienie kosztów przechowania (lub składu) przekraczających wartość przechowywanych rzeczy. Tym samym brak wszechstronnych ustaleń w tym przedmiocie powoduje, iż rozstrzygnięcie poczynione przez organy jest przedwczesne. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobligowany jest ustalić i rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku, będąc związany na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1a i c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. ----------------------- 4