VIII SA/Wa 229/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej postanawia 1. oddalić wniosek z zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata Wnioskiem z dnia [...] marca 2011 r. A. P. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że wspólnie z córką utrzymuje się z łącznego dochodu – [...] zł, na który składa się dobrowolna wpłata przez męża w wysokości [...] zł z tytułu utrzymania córki oraz dochód skarżącej z tytułu własnej działalności gospodarczej – [...] zł miesięcznie. Podała, że jej dochód za 2010 r. wyniósł [...] zł brutto. W zakresie wniosku o ustanowienie adwokata skarżąca wskazała na skomplikowany charakter sprawy i wysokie koszty z nią związane. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa skarżącej ponieważ przedmiotem jej skargi jest decyzja ustalająca zobowiązanie za pobyt w domu pomocy społecznej, a więc akt administracyjny dotyczący spraw z zakresu pomocy i opieki społecznej. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia Sąd nie wydaje w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Odnośnie natomiast wniosku w zakresie ustanowienia adwokata stwierdzić należy, że zgodnie z art. 262 ppsa przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przede wszystkim podkreślić należy, że jedyną przesłanką decydującą o przyznaniu, bądź nieprzyznaniu prawa pomocy jest sytuacja materialna wnioskodawcy. Oznacza to, że argumenty o złożonym charakterze sprawy i nieznajomości przez stronę przepisów pozostają bez wpływu na ocenę zasadności ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając wniosek skarżącej w tym zakresie stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której według oświadczenia osiągnęła w 2010 r. dochód brutto [...] zł. Podkreślić jednak należy, że w przypadku przedsiębiorców, a do takich należy skarżąca, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy tez w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesuniecie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Dlatego też deklarowany przez skarżącą miesięczny dochód nie może być uznany za miarodajny. Niezależnie od tego wyjaśnienia skarżącej o prowadzeniu gospodarstwa domowego jedynie z córką oraz dobrowolnych wpłatach przez męża na utrzymanie córki, są wątpliwe w świetle informacji zawartych w aktach administracyjnych sprawy oraz treści samej skargi. Wynika z nich bowiem, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dochód rodziny ustalany był przez organy administracji dla trzech osób. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści samej skargi, z której nie wynika, aby skarżąca samodzielnie ponosiła koszty utrzymania, czy też między małżonkami była orzeczona separacja. Jest ona natomiast bardzo dobrze zorientowana w sytuacji finansowej męża, warunkach jego pracy i kosztach uzyskania przychodu. Skarżąca zwolniona z mocy ustawy od kosztów sądowych nie wykazała zatem, iż nie jest w stanie ustanowić profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd natomiast nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.