VIII SA/Wa 23/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Katarzyna Filipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza Z. przez zastępcę Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. odmówiono W.K. przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na S.K. i M.K. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z dnia 4 października 2004 r. orzeczona została separacja związku małżeńskiego W. i B.K. Wnioskodawca sam wychowuje dzieci, jego żona natomiast przebywa od kilku lat w Domu Pomocy Społecznej. Postępowanie w sprawie o alimenty na rzecz dzieci zostało umorzone, bowiem Sąd stwierdził, że matka nie może przyczynić się do ich utrzymania. Przytaczając treść przepisu art. 11 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 992 t.j.) powoływanej dalej, jako ustawa o świadczeniach rodzinnych, organ stwierdził, że W.K. nie nabył prawa do pobierania dodatków z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Dodatek ten przysługuje bowiem samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz drugiego z rodziców dziecka ponieważ: 1) drugi z rodziców nie żyje, 2) ojciec dziecka jest nieznany. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) powoływanej dalej jako kpa, utrzymało w mocy w/w decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że W.K. wychowuje wprawdzie samotnie czworo dzieci, jednakże na ich rzecz nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne od drugiego z rodziców, jak również nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 11 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powództwo przeciwko B.K. o alimenty zostało oddalone wyrokiem z dnia 15 lutego 2001 r. W ocenie Kolegium w tak ustalonym stanie faktycznym nie jest możliwe przyznanie skarżącemu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Na powyższą decyzję W.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podniósł, że dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka otrzymywał i powinien otrzymywać nadal. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 maja 2007 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 288/07 uchylił zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Z. z dnia [...], nr [...]. Decyzjom obu instancji zarzucono naruszenie prawa procesowego. W aktach sprawy brak jakiegokolwiek odniesienia się organów do twierdzeń skarżącego, iż otrzymywał wcześniej przedmiotowy dodatek. Brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a także ograniczenie się w decyzji organu I instancji jedynie do przytoczenia przepisu ustawy stanowiło o naruszeniu art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 Kpa, co mogło istotny mieć wpływ na wynik sprawy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza Z. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. odmówiono W.K. przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na S.K. i M.K. w okresie od 1 września 2006 roku do 30 czerwca 2007 roku oraz przyznano dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci w okresie od 1 lipca 2007 roku do 31 sierpnia 2007 roku w kwocie 170 zł miesięcznie na jedno dziecko. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że skarżący pierwotnie otrzymał decyzję odmowną, gdyż zgodnie z obowiązującym wówczas art. 11a ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255, Dz.U z 2006 r. Nr 139, poz. 992 t.j.) dodatek nie przysługiwał. Prawo do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka W.K. nabył w związku ze zmianą ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zmiana, która weszła w życie 6 lipca 2007 roku dodała do art. 11a ust. 1 pkt 3 w brzmieniu "powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone". W odwołaniu od tej decyzji W.K. podniósł, że decyzja jest " nie adekwatna do wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 288/07, mocą którego Sąd uchylił decyzję I i II instancji i uznał, że przepis stanowiący podstawę rozstrzygnięcia jest niezgodny z Konstytucją RP". Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy w/w decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podtrzymał argumentację organu I instancji i wyjaśnił, że skarżącemu dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje dopiero od momentu wejścia w życie opisanej wyżej ustawy tj. od dnia 6 lipca 2007 roku. Do tej daty przyznanie omawianego świadczenia było niemożliwe. Odnosząc się do zarzutu skarżącego o otrzymywaniu dodatku pomimo identycznego stanu faktycznego organ wyjaśnił, iż decyzja z dnia [...] roku, znak [...], przyznająca to świadczenie z analogicznych względów dotknięta jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i w związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, który pismem z 3 stycznia 2007 roku złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego. Podniósł, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. zignorował wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2007 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 288/07. Ponadto zdaniem skarżącego ustawa o świadczeniach rodzinnych jest niezgodna z Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej i nie powinna być brana pod uwagę przy wydawaniu decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, sąd każdorazowo obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy postępowanie administracyjne zostało prawidłowo przeprowadzone w sprawie przez właściwe organy administracji publicznej. Obowiązany jest przy tym ocenić, czy w sprawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, czy stronie skarżącej organy zapewniły możliwość uczestniczenia w postępowaniu, a także czy organy dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych. Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów. Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.) powoływanej dalej, jako ustawa o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu aktualnym na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Organy I i II instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i w oparciu o właściwie zinterpretowane przepisy powołanej ustawy orzekły o odmowie przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na S.K. i M.K. w okresie od 1 września 2006 roku do 30 czerwca 2007 roku oraz przyznaniu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci w okresie od 1 lipca 2007 roku do 31 sierpnia 2007 roku w kwocie 170 zł. miesięcznie na jedno dziecko. Zgodnie z art. 11 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do 6 lipca 2007 roku, dodatek do zasiłku rodzinnego przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz drugiego z rodziców dziecka ponieważ: 1) drugi z rodziców nie żyje, 2) ojciec dziecka jest nieznany. Art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym (Dz. U. z 2007 r., Nr 109, poz. 747) dodał do art. 11a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych pkt 3 w brzmieniu "powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone". Ustawa weszła w życie z dniem 6 lipca 2007r. W rozpatrywanej sprawie wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z dnia 4 października 2004 r. orzeczona została separacja związku małżeńskiego W. i B.K. Wnioskodawca sam wychowuje dzieci, jego żona natomiast przebywa od kilku lat w Domu Pomocy Społecznej. Wyrokiem Sądu Rejonowego w L., sygn. akt III RC 344/00 z 15 lutego 2001 roku powództwo w sprawie o alimenty na rzecz dzieci zostało oddalone. Wobec powyższego nie było podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie dodatku do zasiłku rodzinnego od dnia 1 września 2006 roku do 30 czerwca 2007 roku. Prawo do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka W.K. nabył w związku ze zmianą ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. z dniem 6 lipca 2007 r., dniem wejścia w życie zmiany przedmiotowej ustawy. Na marginesie należy zauważyć, że decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Z. z dnia [...], znak [...] w pkt. 4 i w pkt. 5 przyznającej W.K. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres od 1 września 2005 roku do 31 sierpnia 2006 roku. Tym samym organ wyeliminował z obrotu prawnego decyzję dotkniętą jedna z wad nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a mianowicie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się natomiast w tym miejscu do podniesionego w skardze zarzutu wydania zaskarżonej decyzji na podstawie ustawy niezgodnej z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzić należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych była już przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 maja 2005 r. sygn. K 16/044, orzekł, że art. 11 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niezgodny ze wskazanymi w wyroku przepisami Konstytucji RP oraz, że przepis ten traci moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2005 r. (Dz. U. Nr 95, poz. 806). Na podstawie art. 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. zmieniającej z dniem 1 stycznia 2006 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych dodano do przedmiotowej ustawy art. 11a, w którym uregulowano dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym (Dz. U. z 2007 r., Nr 109, poz. 747) dokonał zmiany art. 11 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, będącego podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, poprzez dodanie do niego pkt 3 w brzmieniu "powództwo o ustalenia świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone". Z wyżej wyjaśnionych względów Sąd uznał, że ani zaskarżona decyzja, ani utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. .