VIII SA/Wa 23/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2026 r. w Radomiu sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 listopada 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki drogi asfaltowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w [...] z 2 października 2025 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z 19 listopada 2025 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: MWINB, organ odwoławczy), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania Gminy W. (dalej: skarżąca, Gmina) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. (dalej: PINB, organ I instancji) z 2 października 2025 r. nr [...] nakazującej gminie rozbiórkę drogi asfaltowej na części działki o nr ew. [...] położonej w miejscowości S. gm. W. o powierzchni 195,0 m2, zgodnie z lokalizacją zaznaczoną na mapie sytuacyjnej stanowiącej załącznik ekspertyzy technicznej, utrzymał w mocy ww. decyzję PINB. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dnia 3 stycznia 2023r. T. K., K. K., B. W.- K., będący właścicielami nieruchomości o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S. gm. W., zwrócili się do PINB w R. z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli w zakresie legalności wybudowania części drogi asfaltowej przez gminę W., na części nieruchomości oznaczonej nr [...] położonej w miejscowości S. gm. W.. Podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 23 stycznia 2023 r. ustalono mi.in., że na części działki nr ew. [...] w miejscowości S. gm. W. znajduje się droga asfaltowa. Starosta pismem z 17 marca 2023 r., poinformował, że w Wydziale Budownictwa i Architektury nie znajdują się dokumenty dotyczące drogi asfaltowej zrealizowanej na dz. nr ewid, [...] oraz części działki nr ewid. [...], położonych w miejscowości S. gm. W.. PINB pismem z 12 kwietnia 2023 r., zwrócił się do Gminy o udzielenie informacji, czy Gmina posiada dokumentację na budowę drogi asfaltowej, zlokalizowanej na dz. nr ewid. [...] oraz na części działki nr ewid. [...] w miejscowości S. gm. W.. Urząd Gminy W. pismem z 28 kwietnia 2023 r., poinformował, że w gminnym archiwum nie znaleziono dokumentacji na budowę w/w obiektu budowlanego. PINB w dniu 10 maja 2023r., wystąpił z wnioskiem do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii (dalej: GUGiK) o udostępnienie w formie elektronicznej zdjęć lotniczych, działek nr ew. [...] i [...] położonych w miejscowości S. gminie W., wykonanych w latach 1990 – 2020. GUGiK przesłał zdjęcia lotnicze min. z roku 1992 oraz 1997. Z analizy zdjęć wynika, że droga w tym okresie istniała i nie zmieniła swojego położenia. W związku z powyższym uznano, że od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat. PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej drogi asfaltowej zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] oraz części działki nr ewid. [...] w miejscowości S, gm. W, i pismem z 22 czerwca 2023r., wezwał inwestora - Gminę do wskazania, w jakim trybie zamierza dokonać legalizacji przedmiotowej drogi asfaltowej. Urząd Gminy W, pismem z 29 czerwca 2023r., poinformował PINB, że nie dysponuje dokumentami umożliwiającymi legalizację przedmiotowej drogi w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego. W związku z powyższym uznano, że w przedmiotowej sprawie należy zastosować przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. PINB w R, postanowieniem Nr [...] z 7 września 2023 r., nakazał Gminie wykonać w terminie do dnia 21 grudnia 2023 r., ekspertyzę techniczną przedmiotowej drogi asfaltowej. Gmina w dniu 27 grudnia 2023r., przedłożyła w PINB nakazaną ekspertyzę techniczną, wykonaną przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie i przynależną do izby samorządu zawodowego, z której wynika m.in., że: "Przydatność do użytkowania drogi gminnej (...) Jest spełniona dla Kategorii L i D ". PINB pismem z 25 stycznia 2024 r., zwrócił się do Gminy o udzielenie informacji, czy MPZP Gminy W,, dopuszczał możliwość budowy drogi asfaltowej na działkach nr ewid. [...] oraz [...] w miejscowości S, gm. W,. Jak ustalił PINB, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, obowiązujący w chwili budowy drogi, nie przewidywał na tych terenach możliwości takiej inwestycji. Sprawa dotycząca drogi asfaltowej zlokalizowanej na części działki o nr ew. [...]położonej w miejscowości S, gm. W. była już przedmiotem rozpoznania przed tut. organem. Na ostatnim etapie MWINB decyzją Nr [...] z 11 lipca 2024r. uchylił decyzję PINB Nr [...] z 21 maja 2024r. (wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki drogi zlokalizowanej na części w/w działki) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organ powiatowy postanowieniem Nr [...] z 23 stycznia 2025r. nałożył na Gminę obowiązek usunięcia, w terminie do 31 marca 2025r., niekompletności w dokumentach legalizacyjnych dotyczących drogi asfaltowej zlokalizowanej na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości S. gm. W. poprzez określenie w przedłożonej ekspertyzie, czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. W dniu 24 marca 2025r. do PINB wpłynęło pismo mgr inż. M. W. (nr upraw. [...]), w którym wskazano, że; "(...) ze względu na wąską szerokość pasa drogowego i liczne ubytki w nawierzchni przedmiotowej drogi zostało wprowadzone ograniczenie prędkości do 20 km/h przez właściciela drogi co powoduje że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania". Powyższe ustalenia stały się podstawą do wydania decyzji Nr [...] z 26 marca 2025r. znak: [...], legalizującej Gminie W. drogę asfaltową zlokalizowaną na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości S. gm. W.. Następnie pracownicy organu nadzoru budowlanego I instancji przeprowadzili w dniu 18 kwietnia 2025r, czynności kontrolne, w trakcie których ustalono, że na części działki o nr ew. [...] położonej w miejscowości S. zlokalizowana jest droga asfaltowa o szerokości ok. 4,0 m. Przy drodze na części działki o nr ew. [...] brak jest chodników, krawężników oraz poboczy utwardzonych. Na przedmiotowym odcinku drogi brak jest znaków drogowych pionowych oraz poziomych. Brak jest także odwodnienia drogi w postaci rowów. Na wysokości działki o nr ew. [...] zlokalizowany jest próg zwalniający. W okolicy pogranicza działki o nr ew. [...] i [...] ustawione są znaki ostrzegawcze (informujące o zakręcie, o ograniczeniu prędkości do 20 km/h i o progu zwalniającym). Zgodnie z przedłożoną ekspertyzą techniczną wykonaną przez mgr inż. M. W. (nr upraw. [...]) droga asfaltowa zajmuje 177,0 m + 18,0 m działki o nr ew. [...] P. T. K. oświadczył, że przed 2002r, droga na odcinku od drogi krajowej DK[...] do wysokości działki o nr ew. [...] była drogą szlakową, a na dalszym odcinku drogą piaszczystą. Na odcinku od połowy działki o nr ew. [...] w stronę wschodnią do końca działki o nr ew. [...], została wykonana naprawa asfaltu. Podczas rozprawy administracyjnej w dniu 24 kwietnia 2025r. osoby obecne na rozprawie zgodnie oświadczyły, że inwestycja polegająca na budowie drogi gminnej na odcinku działki drogowej [...] oraz na części działki nr ew. [...] została rozpoczęta i zakończona w 2002r. T. K. oświadczył, że położenie asfaltu na drodze w obrębie działki o nr ew. [...] trwało jeden dzień, nadto wskazał m.in. że chce podjąć rozmowy z Gminą o wykup zajętej nieruchomości wraz z wypłatą odszkodowania za dotychczasowe korzystanie z przedmiotowej nieruchomości. Gmina deklarowała natomiast chęć wykupu nieruchomości zajętej pod przedmiotową drogę na części działki o nr ew. [...], natomiast odszkodowanie możliwe będzie po uzyskaniu prawomocnego wyroku sądu. Gmina wskazała, że obecnie projektuje rozbudowę drogi gminnej nr [...] w ramach procedury ZRID. PINB postanowieniem Nr [...] z 28 kwietnia 2025r. nałożył na Gminę obowiązek przedłożenia, w terminie do 30 września 2025r., dokumentów legalizacyjnych przedmiotowej drogi asfaltowej na części działki o nr ew. [...] położonej w miejscowości S. gm. W., tj.: 1) oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, 2) geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego, 3) ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującą czy stan techniczny obiektu budowlanego: nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. W dniu 30 września 2025r. do organu I instancji wpłynęło pismo Gminy z 30 września 2025r. znak; [...], w którym wskazano, że na obecną chwilę gmina nie dysponuje dokumentami umożliwiającymi przeprowadzenie legalizacji fragmentu drogi asfaltowej w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Ponadto gmina zwróciła się o zmianę terminu na przedłożenie dokumentacji określonej w/w rozstrzygnięciem do 30 maja 2026r. (z uwagi na projektowaną rozbudowę drogi gminnej w ramach procedury ZRID). PINB w R. decyzją Nr [...] z 2 października 2025r. na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. a oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm., dalej: p.b.) nakazał Gminie W. rozbiórkę drogi asfaltowej na części działki o nr ew. [...] położonej w miejscowości S. gm. W. o powierzchni 195,0 m2, zgodnie z lokalizacją zaznaczoną na mapie sytuacyjnej stanowiącej załącznik ekspertyzy technicznej, wykonanej przez osobę uprawnioną. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał m. in., że nie przychylił się do wniosku Gminy o przedłużenie terminu na złożenie dokumentów legalizacyjnych. Od powyższej decyzji Gmina wniosła odwołanie, w którym zarzuciła: - naruszenie art. 49 i ust. 1 pkt 2 p.b. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie podczas gdy Wójt Gminy nie mogła na chwilę obecną złożyć oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i związku z tym przedłożone przez wójta dokumenty były kompletne i organ I instancji mógł wydać decyzję w trybie art. 49 u ust. 1 pkt 1 p.b., - naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i określenie konsekwencji prawnej stwierdzonej samowoli budowlanej oraz nie wyjaśnienie w sposób pełny w treści zaskarżonej decyzji przesłanki swojego rozstrzygnięcia, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do wydania decyzji o nakazie rozbiórki drogi asfaltowej na części działki ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości S. gmina W., -naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne zebranie materiału dowodowego co doprowadziło do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę drogi uczęszczanej przez mieszkańców gminy, nie uwzględniając słusznego interesu strony, jak również poprzez brak inicjatywy dowodowej organu I instancji. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania lub wydanie decyzji o legalizacji na podstawie art. 49 i ust. 1 pkt 1 p.b., ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie PINB do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Gmina wskazała, że nie mogła w tym stanie faktycznym sprawy złożyć oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i związku z tym przedłożone dokumenty były kompletne. Wydając decyzję w trybie art. 49 i ust. 1 pkt 2 p.b. organ I instancji nie wziął tych okoliczności pod uwagę. Według Gminy decyzja o rozbiórce musi być podejmowana z zachowaniem zasady proporcjonalności oraz przy uwzględnieniu interesu społecznego i praw właściciela/zarządcy drogi. Decyzja taka wymaga szczegółowego uzasadnienia, a jej wydanie powinno następować jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy żadne inne działania nie są możliwe. Nakaz rozbiórki jest środkiem ostatecznym, stosowanym w celu ochrony bezpieczeństwa publicznego i zapobieżenia zagrożeniom wynikającym z zaniedbania obiektu budowlanego. Obecne trwają prace projektowe mające na celu umożliwienie gminie skorzystanie w niedalekiej przyszłości ze spec ustawy drogowej i wówczas gmina będzie właścicielem tej działki drogowej. Gmina wyśniła, że uważa za bezzasadne dokonanie rozbiórki drogi asfaltowej na części działki nr [...], która od ponad 20 lat funkcjonuje w istniejącym śladzie. Cały odcinek drogi charakteryzuje się dość dużym natężeniem ruchu drogowego, z uwagi na brak chodników przylegających do drogi, wąskie pobocza lub całkowity brak oraz ze względu na gęstą zabudowę mieszkaniowa piesi użytkownicy drogi nie są bezpieczni. Ponadto drogą ta kursuje autobus szkolny dowożący dzieci do PSP i SPP w W.. Wskutek rozpoznania odwołania MWINB wskazaną na wstępie decyzją z 19 listopada 2025 r., nr [...]utrzymało w mocy decyzję PINB z 2 października 2025 r. W uzasadnieniu MWINB przedstawił stan faktyczny sprawy podkreślając, że organ I instancji prawidłowo wdrożył uproszczoną procedurę legalizacyjną, w trakcie której postanowieniem Nr [...] z 28 kwietnia 2025r. nałożył na Gminę obowiązek przedłożenia, w terminie do 30 września 2025 r. dokumentów legalizacyjnych przedmiotowej drogi asfaltowej na części działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S. gm. W.. MWINB uznał, że inwestor nie przedłożył w wyznaczonym terminie, tj. do dnia 30 września 2025r. dokumentów określonych w/w rozstrzygnięciem, wobec czego PINB zobowiązany treścią art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. a p.b. wydał nakaz rozbiórki przedmiotowej drogi. W odniesieniu do zarzutów odwołania, MWINB uznał, że w przypadku braku przedłożenia dokumentacji, w tym oświadczenia Gminy co do posiadania prawa do dysponowania nieruchomością o nr ew. [...], brak jest podstaw do uwzględnienia treści odwołania i umożliwienia Gminie skorzystania w niedalekiej przyszłości ze spec ustawy drogowej, kiedy to Gmina stanie się właścicielem ww. działki. Według MWINB organy nadzoru budowlanego oceniają możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej na podstawie aktualnego stanu faktycznego i nie mogą oczekiwać na przyszłe zdarzenia. W przypadku budowy drogi na nieruchomości niestanowiącej własności inwestora, przywróceniem sytuacji zgodnej z prawej będzie wydanie nakazu jej rozbiórki. W ocenie tut. organu brak jest podstaw do wydania postanowienia na podstawie art. 49h ust. 2 Prawa budowlanego w zakresie usunięcia niekompletności w przedstawionych dokumentach legalizacyjnych. Podsumowując organ odwoławczy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie Gmina nie przedłożyła oświadczenia, o którym mowa powyżej i jak wynika z akt sprawy nie może tego uczynić, ponieważ właścicielami nieruchomości o nr ew. [...] położonej w miejscowości S. gm. W., na której usytuowana jest przedmiotowa droga są: B. K., K. K. i T. K.. W tym kontekście również zmiana terminu wyznaczonego postanowieniem Nr [...] z 28 kwietnia 2025r. na przedłożenie dokumentacji według organu II instancji pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Od powyższej decyzji MWINB z 19 listopada 2025 r. Gmina wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie stawiając zarzuty tożsame, jak w odwołaniu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji i przekazanie do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest decyzja nakazująca Gminie rozbiórkę drogi asfaltowej na części działki nr ewid. [...] w miejscowości S. gmina W. o powierzchni 195 m2, zgodnie z lokalizacją zaznaczoną na mapie sytuacyjnej stanowiącej załącznik ekspertyzy technicznej. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. a) p.b., zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje decyzję o nakazie rozbiórki, w przypadku nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie wskazanym w postanowieniu, o którym mowa w art. 49g ust. 1 p.b. Zgodnie z art. 49g p.b. w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia. Do dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w ust. 1, należą: 1) oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2; 2) geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego; 3) ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że prawidłowo została wdrożona uproszczona procedura legalizacyjna, w trakcie której organ I instancji postanowieniem Nr [...] z 28 kwietnia 2025r. nałożył na Gminę obowiązek przedłożenia, w terminie do 30 września 2025 r. dokumentów legalizacyjnych przedmiotowej drogi asfaltowej na części działki o nr ewid. [...] położonej w miejscowości S. gm. W.. Bezsporne jest również to, że Gmina nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów legalizacyjnych w terminie do 30 września 2025 r. tj. nie przedłożyła oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jednak w ocenie Sądu uznać należało, że decyzję organów I i II instancji w przedmiotowej sprawie wydane zostały przedwcześnie a prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. I tak - jak wynika z uzasadnienia decyzji organów przyczyną, dla której organy te nakazały rozbiórkę drogi asfaltowej będącej przedmiotem niniejszego postępowania było niespełnienie obowiązków nałożonych na inwestora postanowieniem z 28 kwietnia 2025r. O ile - co do zasady - racje mają te organy co do tego, że zgodnie z brzmieniem art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. a) p.b. organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje decyzję o nakazie rozbiórki, w przypadku nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie wskazanym w postanowieniu, o którym mowa w art. 49g ust. 1 p.b., o tyle przepis ten nie mógł mieć zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy na tym etapie postępowania. Zauważyć należy, że w ostatnim dniu terminu na przedłożenie wymaganych dokumentów tj. w dniu 30 września 2025 r. Gmina zwróciła się z wnioskiem o zmianę terminu na przedłożenie dokumentów potwierdzających uregulowanie stanu prawnego na w/w działce do 30 maja 2026r., z uwagi na projektowaną rozbudowę drogi gminnej w ramach procedury ZRID. Wójt Gminy w swym wniosku podniosła m. in., iż celem uregulowania stanu prawnego na przedmiotowej działce , jak i poprawy bezpieczeństwa ruchu kołowego i pieszego mieszkańców Gmina obecnie projektuje rozbudowę drogi gminnej nr [...] na odcinku o długości ok. 1,394 km, w ciągu którego na części działki nr [...] znajduje się droga asfaltowa. Z uwagi na niewystarczającą szerokość pasa drogowego w/w drogi Gmina postanowiła skorzystać z procedury ZRID, czyli budowy z wykorzystaniem specustawy drogowej, na podstawie przepisów ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, której zastosowanie umożliwi pozyskanie odpowiedniej szerokości pasa poprzez wydzielenie go drogą wywłaszczenia z prywatnych nieruchomości. Po uzyskaniu decyzji ZRID uczestnicy postepowania otrzymają należne odszkodowania ustalone w oparciu o wycenę rzeczoznawcy, w tym także za część przedmiotowej nieruchomości oznaczonej nr ew. [...] w miejscowości S.. Umowny termin przekazania dokumentacji projektowej Gminie W. to 27.01.2026 r. natomiast czas uzyskania decyzji ZRID trwa ok. 4 miesiące. Podnosząc te argumenty Urząd Gminy zwrócił się z prośbą o wydłużenie terminu do dnia 30.05.2026 r. – vide pismo k. 36 akt administracyjnych. Pismo to koresponduje ze stanowiskiem Gminy zajętym na rozprawie administracyjnej, kiedy wskazano, że dokumentacja projektowa zostanie sporządzona do 27.01.2026 r. Organ I instancji w swojej decyzji wskazał tylko, że nie przychyla się do wniosku Gminy o przedłużenie terminu na złożenie dokumentów legalizacyjnych. Natomiast organ II instancji uznał, że zmiana terminu wyznaczonego postanowieniem Nr [...] z 28 kwietnia 2025r. na przedłożenie dokumentacji według organu II instancji pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Sąd nie zgadza się z takim stanowiskiem organów. Gmina wskazała na okoliczności świadczące o realnej i stosunkowo szybkiej perspektywie nabycia tytułu do całego gruntu zajętego pod budowę drogi, w tym przedmiotowej działki. W czasie biegu terminu wyznaczonego przez organ I instancji wykazała, iż podejmuje czynności zmierzające do wykonania nałożonych obowiązków. Z kolei organ wyznaczając termin na przedłożenie stosownych dokumentów działał w sposób arbitralny, nie uwzględniając realiów związanych z wszczętą procedurą ZRID – owską i stanowiska Gminy co do możliwości wykazania się tytułem własności, co narusza przepis art. 7, 77 i 7b i 8 kpa. Zdaniem Sądu wydanie decyzji o nakazie rozbiórki było w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy było przedwczesne, należało wykorzystać procesowe urządzenia, które pozwoliłyby zrealizować istotę postępowania naprawczego - doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, rozumianą jako uwzględniającą także regułę z art. 4 p.b., wedle którego każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Taką możliwość, czego nie wyklucza Gmina, co także podniesiono zarówno w odwołaniu jak i w skardze, stwarza umożliwienie gminie skorzystanie w niedalekiej przyszłości ze specustawy drogowej, kiedy gmina będzie właścicielem tej działki drogowej. Niezależnie od materialnoprawnych przesłanek wyznaczających dopuszczalny katalog rozstrzygnięć organu nadzoru budowlanego prowadzącego postępowanie w trybie w/w przepisów prawa budowlanego, nie może ten organ zignorować faktu, iż rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej, przeto winien stosować oznaczone reguły postępowania uregulowane w przepisach K.p.a. Skoro organ odwoławczy doszedł do przekonania, że zasadne będzie wydanie decyzji o nakazie rozbiórki, zatem skorzystanie z najdalej idącej sankcji administracyjnej, to powinien dołożyć uprzednio wszelkich starań, aby nie można było mu zarzucić, że rozstrzygnięcie to zostało podjęte pochopnie i bez zachowania oznaczonych gwarancji procesowych stron, a zwłaszcza tej, na którą został nałożony obowiązek rozbiórki. Jest to tym bardziej istotne, że w sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia uczyniono część drogi asfaltowej, zrealizowanej kilkanaście lat wcześniej, z której korzystają mieszkańcy, którą jeżdzi szkolny autobus, jak wskazuje Gmina. W ocenie Sądu istotne dla kierunku rozpoznania sprawy ze skargi sądowoadministracyjnej jest to, że organ odwoławczy zaniechał – w realiach tej sprawy – podjęcia oznaczonych czynności procesowych, a to zaniechanie mogło mieć istotne znaczenie dla kierunku podjętego rozstrzygnięcia. W toku postępowania organy powinny ponadto przy załatwianiu spraw uwzględniać z urzędu interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a. in fine). W ocenie Sądu wszystkim powyższym obowiązkom wynikającym z przywołanych powyżej przepisów uchybił zaskarżony organ. PINB wzywając Gminę do przedłożenia dokumentów na okoliczność dysponowania tytułem prawnym do nieruchomości i wyznaczając jej termin obiektywnie niemożliwy do dotrzymania w świetle treści stanowiska zajętego na rozprawie administracyjnej, uznał że nie zachodzi potrzeba wydłużenia terminu, mimo stosownego wniosku w tym zakresie i zachodzi przesłanka do podjęcia decyzji nakazowej na podstawie art. 49 i ust. 1 pkt 2 lit. a Pb i orzeczenie o rozbiórce. Takie działanie organu było przedwczesne, należało wykorzystać te procesowe urządzenia, które pozwoliłyby zrealizować z kolei istotę postępowania naprawczego – doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, rozumianą jako uwzględniającą także regułę z art. 4, uPb, wedle którego każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Taką możliwość, stwarza wydanie decyzji w trybie specustawy drogowej. Nie od rzeczy będzie uwzględnienie – zarówno przez strony postępowania administracyjnego, jak i orzekający organ – że podjęcie takiego działania doprowadzić może do definitywnego zakończenia istniejącej nieprawidłowości, angażujących organy państwa i sąd, nadto może być rozwiązaniem względniejszym ekonomicznie dla samej Gminy, czego Gmina musi mieć pełną świadomość. Nie będzie także obojętnym z punktu widzenia względów bezpieczeństwa mieszkańców Gminy korzystających z drogi. Skoro organy tych wszystkich działań procesowych, o których mowa powyżej nie podjęły, dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie zauważyć można, iż stanowisko takie jest zbieżne z oczekiwaniami współwłaścicieli działki – na rozprawie 5.02.2026 r. uczestniczka wniosła o uwzględnienie skargi, wskazując, iż nie jest zwolennikami rozbiórki, a uregulowania kwestii finansowych i jest skłonna poczekać do maja 2026 r. na zakończenie sprawy (protokół rozprawy k.39 akt sądowych). Rozpoznając sprawę ponownie organy obowiązane będą wyznaczyć termin przedłożenia oświadczenia, z uwzględnieniem realiów sprawy, a także zweryfikują zalegające już w aktach sprawy dokumenty tj. ekspertyzę techniczną i geodezyjną inwentaryzację powykonawczą objętą postanowieniem z 28.04.2025 r. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c orzekł jak w wyroku.