VIII SA/Wa 231/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. P. przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy A. P. podała, że wspólnie z mężem i synem utrzymuje się z dochodu w wysokości [...] zł. Mąż od 26 marca 2016 r. jest osobą bezrobotną. Oświadczyła, że na skutek działań organów podatkowych w kwietniu 2014 r. zawiesiła działalność gospodarczą, powracając do wyuczonego zawodu nauczyciela, z tego też tytułu osiąga powyższy dochód. Wskazała, że koszty utrzymania domu wynoszą [...] zł, rata kredytu hipotecznego – [...] zł, rata spłaty zaległości podatkowej – [...] zł. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. zobowiązano skarżącą do złożenia dodatkowych informacji oraz dokumentów dotyczących sytuacji finansowej. W odpowiedzi skarżąca wyjaśniła, że jej mąż od 23 marca do 5 maja 2016 r. przebywał na zasiłku chorobowym, natomiast dotychczas wszelkie zobowiązania były regulowane z wynagrodzenia małżonków oraz pomocy rodziny tj. matki skarżącej i rodziców męża. Do pisma załączyła zeznania podatkowe za 2014 i 2015 r., zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia, z którego wynika, że jej miesięczny dochód netto w okresie od lutego do kwietnia 2016 r. wyniósł [...]zł oraz wyciągi z rachunku bankowego obojga małżonków. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności. Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób bezrobotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04). Przede wszystkim podkreślić należy, że wyjaśnienia skarżącej zwarte we wniosku budzą wątpliwości, bowiem nie do końca znajdują potwierdzenie w przedłożonych dokumentach źródłowych, zwłaszcza w odniesieniu do uzyskiwanego przez nią dochodu. Otóż ze złożonego zaświadczenia pracodawcy wynika, że w dacie składania wniosku tj. 14 kwietnia 2016 r. (a ta data dla oceny jego zasadności ma istotne znaczenie) skarżąca z tytułu zatrudnienia uzyskiwała wynagrodzenie w wysokości blisko dwukrotnie wyższej niż deklarowana we wniosku. Wynosiło ono bowiem [...] zł, a nie [...] zł. Ponadto w treści wniosku skarżąca wskazała, że jej mąż od 26 marca 2016 r. jest osobą bezrobotną, zaś wezwana do złożenia zaświadczenia potwierdzającego tę okoliczność oświadczyła, że od 23 marca do 5 maja 2016 r. przebywał on na zasiłku chorobowym. Wysokości tego zasiłku skarżąca nie ujawniła ani we wniosku, ani też w treści pisma z dnia [...] maja 2016 r. Również analiza operacji na rachunku bankowym obojga małżonków nie potwierdza trudnej sytuacji finansowej rodziny. Skarżąca istotnie spłaca zobowiązania wobec urzędu skarbowego, reguluje również inne bieżące rachunki związane z utrzymaniem domu, ale także zasila konto pozostającego na utrzymaniu 17 – letniego syna dokonując np. w dniu 10 marca 2016 r. przelewu w wysokości [...] zł. Rodzina według złożonego oświadczenia korzysta także z pomocy finansowej matki skarżącej i rodziców jej męża. Trudno zatem w tej sytuacji uznać, aby skarżąca w sposób przekonujący wykazała, że partycypowanie w kosztach postępowania wywołanych wniesieniem skargi, jest poza zasięgiem jej możliwości. Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.