VIII SA/Wa 245/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, E. R. (dalej: "skarżąca") wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Podała, że z tytułu działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, natomiast mąż zatrudniony w jej firmie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł (w załączeniu zaświadczenie). Skarżąca wyjaśniła, że wydatki związane z bieżącym utrzymaniem są na poziomie uzyskiwanych dochodów, a bywa, że je przekraczają. Dodała, że w wydatkach tych partycypuje zamieszkujący wspólnie syn z rodziną i jest to kwota ok. [...] zł W związku z powziętymi wątpliwościami, co do możliwości płatniczych skarżącej zobowiązano ją do uzupełnienia wniosku. W odpowiedzi nadesłano zeznania podatkowe obojga małżonków za 2012 i 2013 r. z wykazanym w przypadku skarżącej przychodem w wysokości odpowiednio [...] zł (przy kosztach uzyskania przychodu [...] zł) i [...] zł ([...] zł), wyciąg z rachunku bankowego za ostatnie sześć miesięcy, zaświadczenie o wynagrodzeniu męża skarżącej, listę blokad na rachunku bankowym związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz kserokopię faktur za energię i gaz. Postanowieniem z 16 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] czerwca 2014 r. skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu powtórzyła okoliczności wskazane uprzednio we wniosku. Podkreśliła, że przychody jej firmy nie odzwierciedlają jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Dodała, że nie posiada oszczędności na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Zgodnie z art. 260 u.p.p.s.a., wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę prawną z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a.). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, że pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd podziela poglądy zaprezentowane w orzeczeniu referendarza sądowego co do oceny sytuacji materialnej osób prowadzących działalność gospodarczą i kwestii kryterium przychodu jako miarodajnego do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy, uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych). Nie wykazała ona bowiem w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje znaczne przychody. Analiza operacji na rachunku bankowym wskazuje na wpływy w wysokości od kilku do kilkunastu tysięcy złotych (k. [...]). Dbałość o płynność finansową i regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnym, w tym wpisu sądowego. Dodać warto, że zarówno skarżąca, jak i jej mąż nie posiadają statusu osoby bezrobotnej. Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż z uwagi na znikome dochody i brak oszczędności jest zmuszona do korzystania z pomocy dzieci lub społecznej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Zatem wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W tym stanie rzeczy uznać należy, że skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.