VIII SA/Wa 246/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędziowie Asesor WSA Artur Kot, Asesor WSA Andrzej Kuna /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2007 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. J. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w R. przy ulicy [...], kwotę [...] ([...]) złotych oraz kwotę [...] ([...]) złotych stanowiącą 22% VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na podstawie art. 4, art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 14, art. 17, art. 39, art. 101, art. 106 i art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64 poz. 593) oraz na podstawie art. 104 k.p.a., Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] listopada 2006 roku odmówił S. W., dalej skarżącemu: - przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup żywności, leków, środków czystości i remontu mieszkania; - przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na dofinansowanie opłat bieżących na energię elektryczną i wodę; - przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na inne wydatki. W uzasadnieniu organ podniósł, że pomoc społeczna nie ma za zadanie zaspokojenia wszystkich potrzeb swych podopiecznych. Zasiłku celowego z pomocy społecznej nie należy traktować jako stałego i regularnego zabezpieczenia potrzeb. Organ zaznaczył, iż w miesiącu lipcu skarżący otrzymał pomoc pieniężną na zgłoszone potrzeby, tj. żywność, leki, środki czystości w łącznej kwocie [...] zł oraz zasiłek celowy na zakup gorącego posiłku w kwocie [...] zł. W miesiącu sierpniu 2006 roku był objęty pomocą w łącznej kwocie [...] zł na w/w potrzeby. Ponadto skarżący jest objęty pomocą w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku w kwocie [...] zł miesięcznie. Pomoc ta obejmowała okres włącznie do grudnia 2006 roku. Zasiłek celowy z istoty swojej jest świadczeniem jednorazowym służącym do zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Odmawiając przyznania zasiłku celowego na remont mieszkania oparto się na opinii pracownika socjalnego, który był w miejscu zamieszkania i nie widział potrzeby przeprowadzenia prac remontowych. Odmawiając pomocy w formie zasiłku celowego na opłaty za prąd i wodę organ wskazał, że skarżący mieszka wspólnie z żoną i prowadzą osobne gospodarstwo domowe. Rodzina korzysta z dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] zł, co stanowi ułatwienie w regulowaniu bieżących opłat. Jak wynika ze złożonego przez skarżącego oświadczenia opłaty za energię i wodę systematycznie reguluje żona. W trakcie wywiadu skarżący nie sprecyzował i nie uszczegółowił co rozumie poprzez "inne wydatki". Nie odniósł się również do tego zagadnienia w pisemnej odpowiedzi na pismo Ośrodka z prośbą o sprecyzowanie wniosku. Niezależnie od powyższego organ precyzyjnie przedstawił swoje możliwości finansowe w oparciu o przyznane środki. Pismem z dnia 29 listopada 2006 roku skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że została wydana z naruszeniem art.37 i 38 Konstytucji RP. Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji stara się systematycznie w miarę swoich możliwości finansowych świadczyć skarżącemu pomoc w formie zasiłków celowych, jednak w omawianym przypadku zgłoszone potrzeby nie są uzasadnione. Organ zwrócił uwagę na ogromną liczbę osób potrzebujących wsparcia ze strony Ośrodka, tj. około 5000 osób i rodzin. Miesięczna kwota jaka może być wydatkowana na zasiłki celowe wynosi 326.200 zł., czyli około 65 zł. na rodzinę. Z tego też względu Ośrodek nie jest w stanie zaspokoić nawet w stopniu dostatecznym wszystkich zgłaszanych uzasadnionych potrzeb swoich podopiecznych. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o przyznanie mu pomocy społecznej w wysokości zasiłku przedemerytalnego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów. Zgodnie z dyspozycją art.39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz.593 ze zm.) zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Tak więc samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać wnioskowany zasiłek celowy. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Jak zasadnie podkreślił organ drugiej instancji, że zadaniem pomocy społecznej nie jest zaspokajanie wszystkich potrzeb osób uprawnionych, a nadto pomocy w formie zasiłków celowych nie można utożsamiać ze stałym i regularnym obowiązkiem organu w zaspokajaniu całkowitym wszystkich potrzeb. Oznacza to pomoc społeczną w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, ale nie obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania, i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej, wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu (m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku), jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres korzystania z pomocy społecznej. Sąd podziela stanowisko organu, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Jak wskazuje organ w uzasadnieniu, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej, Ośrodek zabezpiecza wyłącznie potrzeby podstawowe, w tym również potrzeby podstawowe skarżącego. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu, w tym naruszeń przepisów Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.