VIII SA/Wa 252/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2010 r. sprawy ze skargi P.M., A.E.M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., A.E.P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. – wspólników spółki cywilnej S. A. z siedzibą w B. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" 1) uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; 2) zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa solidarnie na rzecz skarżących kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] kwietnia 2009 r. do [...] Oddziału Regionalnego we W. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), zwanej w dalszej części uzasadnienia także "Agencją" wpłynął złożony na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) wniosek podmiotu o nazwie "S.A." s.c. o przyznanie pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych". Z wniosku wynika, że wspólnikami wnioskującej spółki cywilnej są: spółki z o.o. z siedzibą w B.: "A.E.P." i "A.E.M." oraz osoba fizyczna – P.M.. Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. znak [...] Agencja odmówiła przyznania ww. spółce cywilnej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazała, że powyższe nastąpiło z powodu zaistnienia okoliczności określonych w § 11 ust. 1 oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia z dnia 17 października 2007 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 193, poz. 1397 ze zm., zwane dalej także rozporządzeniem). Agencja wskazała, że z § 11 ww. rozporządzenia wynika, iż w jednym roku można złożyć jeden wniosek o przyznanie pomocy. Z bazy danych ARiMR wynika zaś, że wspólnik spółki cywilnej S.A. – P.M. występuje również jako wspólnik spółki cywilnej w innej sprawie. W piśmie tym zacytowano także treść § 14 ust. 3 rozporządzenia, który brzmi : "Jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie spełnia innych niż określone w ust. 1 i 2 wymagań, Agencja wzywa wnioskodawcę, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy.". Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. P.M. wezwał Prezesa ARiMR do usunięcia naruszenia prawa z uwagi na naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W uzasadnieniu wezwania wskazał, że jedyną podstawą prawną do odmowy przyznania pomocy przed wezwaniem do usunięcia nieprawidłowości lub braków we wniosku stanowi § 18 ust. 1 rozporządzenia. W niniejszej sprawie w żaden sposób nie naruszono dyspozycji ww. przepisu, dlatego też Agencja odmówiła przyznania pomocy bez podstawy prawnej. Nadto, wzywający do usunięcia naruszenia prawa podniósł, iż to spółka cywilna jako przedsiębiorstwo, a nie jej wspólnik, jest podmiotem wnioskującym o pomoc i beneficjentem tej pomocy. Dodał również, że nie można twierdzić, iż został naruszony § 11 ust. 1 rozporządzenia z uwagi na wyłączenie wynikające z ust. 2 § 11 pkt 1 rozporządzenia. W konkluzji wskazał, że nie jest zabronione, a wręcz dozwolone, składanie wniosków przez osobę fizyczną i wspólników spółki cywilnej. Pismem z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] p.o. Zastępcy Dyrektora Departamentu Działań Inwestycyjnych ARiMR w W. negatywnie rozpatrzył ww. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wskazał, że jeżeli jeden podmiot złożył kilka wniosków o dofinansowanie jako osoba prawna i jako spółka cywilna, w której jest wspólnikiem, w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych", to należy uznać, że ten sam wnioskodawca złożył więcej niż jeden wniosek. Zauważył również, że w uzasadnieniu odmowy przyznania pomocy błędnie została podana podstawa prawna wynikająca z § 14 ust. 3 rozporządzenia, gdyż odnosi się do stanu prawnego z przed nowelizacji rozporządzenia. Winien być bowiem przywołany przepis § 14 ust. 1. Powyższe nie wpływa jednak na merytoryczny wynik rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Na rozstrzygnięcie z [...] grudnia 2009 r. została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez wspólników spółki cywilnej "S.A." z siedzibą w B., tj. spółki z o.o. z siedzibą w B.: "A.E. P." oraz "A.E.M." oraz P.M.. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu w całości oraz o stwierdzenie uprawnienia do ubiegania się przez wspólników spółki cywilnej o przyznanie pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" (PROW 2007-2013). W uzasadnieniu skargi strona skarżąca powtórzyła argumentację prezentowaną w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Wskazała, że jedyną podstawą do odmowy przyznania pomocy przed wezwaniem do usunięcia nieprawidłowości lub braków we wniosku stanowi § 18 ust. 1 rozporządzenia, nie stanowi zaś samoistnej takiej podstawy § 18 ust. 6 rozporządzenia, gdyż uregulowanie to dotyczy odstąpienia od wezwań, jeśli zachodzą przesłanki z § 18 ust. 1 rozporządzenia. Nie naruszono zaś § 18 ust. 1 rozporządzenia, dlatego odmowa nastąpiła bez podstawy prawnej. Skarżący podkreślili, że beneficjentem pomocy może być spółka cywilna. Zdaniem skarżących nie można twierdzić, że został naruszony § 11 ust. 1 rozporządzenia ze względu na wyłączenie wynikające z § 11 ust. 2 rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art.1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracyjnej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa na co wskazuje treść art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a"). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno akty jak i czynności z zakresu administracji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniający skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Podkreślenia wymaga, że wojewódzkie sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie prowadzą postępowania dowodowego we własnym zakresie. Sąd wskazuje, że jest kompetentny jedynie do oceny legalności zaskarżonego aktu czy czynności. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, to jest oceniając czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Sąd zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie, zaznaczenia wymaga, że kwestie przyznawania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 w zakresie działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" mają swoje źródło w stosownych regulacjach podjętych przez Unię Europejską, natomiast w zakresie przepisów krajowych kwestie te określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz.. 427 ze zm. zwana w dalszej części uzasadnienia w skrócie "ustawą o wspieraniu") oraz wydane na jej podstawie, przywoływane już wyżej, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 193, poz. 1397 ze zm.). W rozstrzyganej sprawie przedmiotem skargi jest akt z zakresu administracji publicznej o jakim mowa w przywołanym już w uzasadnieniu wyroku art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przedmiotowy akt dotyczy odmowy przyznania pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych", o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o wspieraniu, zgodnie z którym program (Program Rozwoju Obszarów Wiejskich) jest realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i obejmuje między innymi modernizację gospodarstw rolnych. Należy wskazać, że zaskarżony akt wymaga uzasadnienia zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę w formie pisemnej o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. W myśl art. 22 ust. 2 powołanej ustawy, do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy (czyli min. na mocy art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o wspieraniu - postępowań w ramach programu modernizacji gospodarstw rolnych) prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników, organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast ustęp 3 art. 22 ustawy o wspieraniu określa sposób załatwienia sprawy. Mianowicie, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania prawa pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej o odmowie jej przyznania. Na negatywne rozstrzygnięcie zgodnie z art. 22 ust. 4 wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W rozstrzyganej sprawie strona skarżąca prawidłowo złożyła skargę do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, zauważyć należy, że Agencja odmówiła przyznania pomocy powołując się na zaistnienie okoliczności o których mowa w § 11 ust. 1 i § 14 ust. 3 rozporządzenia. Zgodnie zaś z § 11 ust. 1 rozporządzenia w jednym roku można złożyć jeden wniosek o przyznanie pomocy. Następnie, w zaskarżonym piśmie wskazano, że z bazy danych ARiMR wynika, iż wspólnik spółki cywilnej "S.A." – P.M. występuje również jako wspólnik spółki cywilnej w innej sprawie. W myśl z kolei § 14 ust. 3 rozporządzenia jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie spełnia innych niż określone w ust. 1 i 2 wymagań, Agencja wzywa wnioskodawcę, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. W tym miejscu zauważyć należy, że Agencja nie wskazała jakich to wymagań innych niż określone w ust. 1 i 2 § 14 rozporządzenia nie spełnia wniosek spółki, ani też jakie zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. W związku z powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, należy podzielić pogląd strony skarżącej, że zaskarżone pismo Agencji nie zawiera prawidłowo wskazanej podstawy prawnej odmowy przyznania wnioskowanej pomocy. Organ wskazując § 11 ust. 1 rozporządzenia pomija bowiem treść § 11 ust. 1 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia z którego to z kolei wynika, że przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli na podstawie uprzednio złożonego wniosku o przyznanie pomocy nie przyznano pomocy. Powyższe może zaś mieć znaczenie w świetle zarzutów skargi, czy zawartych w poprzedzającym ją wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Agencja nie wyjaśnia bowiem czy wspólnik spółki cywilnej "S.A." – P.M. złożył uprzednio wniosek i czy na podstawie tego wniosku otrzymał pomoc. Zdaniem Agencji już sam fakt występowania przez ww. wspólnika "w innej sprawie" skutkuje odmową przyznania pomocy. Powyższe stwierdzenie, mając na uwadze powołany wyżej § 11 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia może zaś okazać się nietrafne i nie stanowi uzasadnienia odmowy przyznania pomocy. W tym miejscu wypada także zauważyć, że na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu powyższego zabrakło jednak w niniejszej sprawie, doszło więc do naruszenia przez Agencję ww. przepisu. Niewątpliwie bowiem organ nie wyjaśnił, czy na podstawie uprzednio złożonego przez wspólnika wnioskującej spółki cywilnej wniosku przyznano, czy też nie przyznano mu pomocy. Tym samym, zdaniem Sądu stwierdzić należy, że brak jest również prawidłowego uzasadnienia przedmiotowej odmowy, do czego Agencja była zobowiązana na mocy art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu. Z przepisu tego wynika bowiem, że w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający (czyli na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o wspieraniu - Agencja) informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. W związku z powyższym, uznać należy, że Agencja w zaskarżonym piśmie z dnia [...] grudnia 2009 r., podlegającym kontroli Sądu, nie wskazała prawidłowego uzasadnienia przyczyny odmowy udzielenia pomocy, czym niewątpliwie naruszyła art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu. Powyższe uchybienie, zdaniem Sądu mogło zaś mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z pisemnej informacji Agencji winno bowiem jednoznacznie wynikać jaka jest przyczyna odmowy przyznania pomocy. Podanie prawidłowej przyczyny dopiero wskutek wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem kontroli Sądu podlega jedynie – jako akt z zakresu administracji publicznej o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., pismo Agencji z dnia [...] grudnia 2009 r. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i odpowiedź na nie organu jest zaś jedynie warunkiem formalnym do rozpoznania sprawy przez Sąd. W przypadku bowiem braku uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, skarga podlegałaby odrzuceniu. Ponownie rozpoznając sprawę, Agencja mając na uwadze powyższe uwagi Sądu, jeszcze raz rozpozna wniosek spółki cywilnej z dnia [...] kwietnia 2009 r., a w przypadku gdy stwierdzi podstawy do odmowy przyznania pomocy, winna wskazać przyczynę odmowy i jej uzasadnienie. Mając na uwadze powyższe, zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.