VIII SA/Wa 257/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 i 2005 r. postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi M. P. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Podała, że z ustalonej kwoty wpisu sądowego jest w stanie uiścić jedynie [...] zł. Wskazała na złą kondycję finansową firmy, która wprawdzie w 2010 r. wypracowała zysk to jednak był on finansowany kredytem obrotowym, który podlega spłacie. W piśmie uzupełniającym wniosek skarżąca wyjaśniła, że między nią i mężem w 2006 r. została ustanowiona rozdzielność majątkowa. Oświadczyła, że na jej utrzymaniu pozostaje córka i dwaj dorośli synowie, którzy wprawdzie prowadzą własną działalność gospodarczą, jednak wobec nieosiągania dochodów pozostają na utrzymaniu matki. Podała również, że wraz z dziećmi zamieszkuje w domu męża, z którym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Do pisma załączyła wyciągi z rachunków bankowych, zeznanie podatkowe własne i męża za 2010 i 2009 r., kartę informacyjną leczenia szpitalnego męża z 2009 r., zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej synów oraz wydruk z centralnej bazy danych ksiąg wieczystych mający potwierdzać zajęcie nieruchomości skarżącej przez Urząd Skarbowy w Radomiu. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Złożony wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł tytułem wpisu od skargi. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącej stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów – zakład handlowo usługowy, transport samochodowy. Wysokość przychodów z tej działalności ustalono na podstawie zeznania podatkowego, które skarżąca złożyła w dniu [...] kwietnia 2011 r. I tak w 2010 r. przychód kształtował się na poziomie [...] zł przy kosztach jego uzyskania – [...] zł, dochód brutto wyniósł [...] zł. Z kolei w 2009 r. kwoty te kształtowały się na poziomie ponad [...] mln zł przy dochodzie [...] zł. Mąż skarżącej prowadzący również własną działalność gospodarczą w 2009 i 2010 r. osiągnął przychód odpowiednio w wysokości [...] zł i [...] zł wykazując jednocześnie w 2010 r. dochód w wysokości [...] zł. Analizując złożone zeznania podatkowe podkreślić należy, że w przypadku przedsiębiorców, a do takich należy skarżąca, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie. Ze złożonych natomiast wyciągów bankowych ([...]) wynika, że skarżąca ma ustalony w wysokości [...] zł limit kredytu w rachunku bieżącym. Analiza operacji na tym rachunku wskazuje na wpływy w wysokości od kilkudziesięciu do kilkunastu tys. zł i w żaden sposób nie potwierdza trudnej sytuacji firmy. Co więcej, zauważyć należy, że kredyt w rachunku bieżącym udzielany jest zazwyczaj podmiotom gospodarczym o wysokim poziomie zdolności kredytowej. Limit takiego kredytu ustalany jest z uwzględnieniem: wysokości obrotów na rachunku bieżącym, poziomu zdolności kredytowej, rodzaju i wysokości bieżących potrzeb kredytowych oraz rodzaju i wartości proponowanych zabezpieczeń spłaty kredytu. Ustalony zatem dla skarżącej wysoki limit świadczy wyłącznie o spełnianiu przez nią warunków wymaganych przez bank. Z pozostałych wyciągów ([...] i [...]) wynika, że brak jest na rachunkach jakichkolwiek operacji. Już choćby z wyżej wymienionych względów wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca prowadząc działalność gospodarczą znacznych rozmiarów nie jest osobą wymagającą wsparcia Państwa w dochodzeniu swoich racji przed Sądem. Nie wykazała ona, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, której pozostali członkowie (poza córką) także prowadzą własną działalność gospodarczą. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.