VIII SA/Wa 257/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2022 r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 15 lutego 2022 r. w przedmiocie odmowy ustalenia K. J. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem w okresie od 30 sierpnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie sprawy: Wnioskiem z 30 sierpnia 2021 r. K.J.(skarżąca, strona) reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego) zwróciła się do Wójta Gminy J. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem R. J., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe z 1 marca 1988 r., wydanym przez Obwodową Komisję Lekarską do spraw inwalidztwa i zatrudnienia. Data powstania niepełnosprawności nie została ustalona. Decyzją z 23 grudnia 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 2 pkt 2, art. 17, art. 20 ust. 1-3, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111, u.ś.r.), Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia rodzinnych oraz zakresu informacji jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U z 2017r. poz. 1466), w związku z art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, k.p.a.),Wójt Gminy J. odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na męża R. J. za okres od 30 sierpnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. oraz przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na w/w osobę w kwocie 2119 zł miesięcznie od 1 stycznia 2022 r. na czas nieokreślony. Uzasadniając swoje stanowisko w zakresie odmowy przyznania ww. świadczenia w podanym okresie Wójt wskazał, że w okresie od 30 sierpnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. strona pobierała emeryturę z ZUS-u. Skarżąca złożyła do organu na jego wezwanie, decyzję o zawieszeniu prawa do emerytury, ale od dnia 1 stycznia 2022 r. Zatem za zasadne organ I instancji uznał przyznanie wnioskowanego świadczenia od dnia 1 stycznia 2022 r. Powyższa decyzja stała się przedmiotem odwołania wniesionego przez skarżącą do SKO, która reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zakwestionowała ją w części - obejmującej odmowę przyznania jej świadczenia za okres od 31 sierpnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. Zaskarżoną decyzją z 15 lutego 2022 r. znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej Kolegium, SKO, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postepowania, Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja została wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy. Ponadto wywiodło, iż opieka skarżącej na mężem trwa od 1988 r. i jest to opieka w zakresie szeroko rozumianej opieki niezbędnej do codziennego funkcjonowania. Skarżąca nie prowadzi gospodarstwa rolnego oraz nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma tez ustalonego prawa do zasiłku dla opiekuna ani specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem. W ocenie Kolegium spełnione zostały przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 1 b u.ś.r., niezbędne do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej Organ odwoławczy uznał, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury co wynika ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Zakładu Ubezpieczeń społecznych z 1 marca 2021 r. znak [...] o waloryzacji emerytury. Wypłata emerytury została wstrzymana od 1 stycznia 2022 na wniosek skarżącej z 9 grudnia 2021 r.- decyzja Zakładu Ubezpieczeń społecznych z 13 grudnia 2021 r. znak [...]. Okoliczność ta w ocenie SKO uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres przed 1 stycznia 2022 r., albowiem przepis art. 17 ust. 5 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie. Wybór pomiędzy emeryturą, a prawem do świadczenia pielęgnacyjnego można zrealizować przez złożenie do organu emerytalno – rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Emerytura jest bowiem prawem niezbywalnym, ale należy uznać, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. art. 17 ust. 5 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem zawieszona emerytura nie będzie wypłacana. Wyjaśniono również, że organ I instancji poinformował skarżącą o możliwości złożenia takiego wniosku, a strona z tej możliwości skorzystała przedkładając decyzje o wstrzymaniu prawa do emerytury od 1 stycznia 2022 r. Zatem w ocenie organu odwoławczego negatywna przesłanka z ww. przepisu nie występuje, ale od 1 stycznia 2022 r. i dopiero od tego dnia mogło nastąpić przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Na powyższą decyzję strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie prawa materialnego : - błędną wykładnię art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie i przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2022 r., a nie od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tj. od 1 sierpnia 2021 r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium i ustalenie na jej rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 sierpnia 2021 r. oraz o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast w świetle art.24 ust. 4 ustawy o świadczeniach równinnych prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas nieokreślony. Skarżąca wniosek o przyznanie świadczenia złożyła 1 sierpnia 2021 r. Organ nie wzywał skarżącej do uzupełnienia jakiejkolwiek dokumentacji. W świetle powyżej wskazanych okoliczności brak było podstaw prawnych, zdaniem strony skarżącej, aby ograniczać świadczenie pielęgnacyjne przyznane na rzecz skarżącej do ram czasowych od 1 stycznia 2022 r. (poprawka Sądu, w oryginale od dnia 1 listopada 2021 r.), a nie od momentu złożenia wniosku tj. od 1 sierpnia 2021 r. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 15 lutego 2022 r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 23 grudnia 2021 r., nr [...], którą organ odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem od 1 sierpnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. i jednocześnie przyznał to świadczenie od 1 stycznia 2022 r. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy ustalenia okresu, za jaki skarżącej przyznane zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organy orzekające w sprawie, przyznając stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uwzględniły okres od 1 stycznia 2022 r., tj. od dnia w którym zawieszeniu uległa wypłata przysługującej skarżącej emerytury, odmawiając jednocześnie w/w świadczenia za okres od 1 sierpnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. Z takim rozstrzygnięciem nie zgadza się skarżąca, zdaniem której świadczenie to powinno zostać jej przyznane od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożyła on wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego tj. w przedmiotowej sprawie od 1 sierpnia 2021 r. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zdaniem pełnomocnika skarżącej mając na uwadze ten przepis świadczenie winno jej zostać przyznane od miesiąca sierpnia 2021 r., tj. od miesiąca kiedy złożyła wniosek – zwłaszcza że jej zdaniem art. 23 ust. 4 ustawy nie wymaga przedłożenia dokumentu potwierdzającego zawieszenie prawa do emerytury, a organ I instancji nie wzywał jej do uzupełnienia wniosku w tym zakresie. Pełnomocnik skarżącej w swej argumentacji nie dostrzega jednak, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie jeśli chodzi o skarżącą , która jest uprawniona do świadczenia emerytalnego z ZUS. Na podstawie decyzji przedłożonej do akt sprawy wstrzymanie wypłaty emerytury nastąpiło od 1stycznia 2022 r. na wniosek skarżącej złożony 9 grudnia 2021 r. Należy zauważyć, że w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że w przypadku rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożonego przez osobę pobierająca emeryturę, winna ona móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury (wyrok NSA z 13 kwietnia 2022 r., sygn. I OSK 1727/21). Wyboru świadczenia wnioskodawca może dokonać przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 504, dalej jako "u.e.r.f.u.s."). Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s., skutkować będzie natomiast wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.). Wprawdzie emerytura jest prawem niezbywalnym, ale przyjąć należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy musi być bowiem interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia (wyrok NSA z 23 lutego 2022 r. sygn. akt. I OSK 1079/21). Ponadto jak wskazuje się w orzecznictwie, skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro zaś zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury wypłata powinna następować od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury (wyroki NSA z 23.02.2022 r. sygn. akt I OSK 1080/21, z 21.01.2022 r. sygn. akt I OSK 872/21). W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżąca do 31 grudnia 2021 r. pobierała emeryturę. Należy wskazać, że celem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest uniknięcie sytuacji w której opiekun pobierałby w tym samym okresie dwa świadczenia, tj. emeryturę (jak w tym przypadku) i świadczenie pielęgnacyjne. Świadczenie emerytalne jest bowiem świadczeniem zastępującym dochód z pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego. Uwzględnienie stanowiska skarżącej i przyznanie świadczenia od 1 sierpnia 2021 r. stanowiłoby zaprzeczenie temu celowi albowiem za okres od 1 sierpnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. . skarżąca otrzymałaby zarówno emeryturę, jak i świadczenie pielęgnacyjne. Na powyższą ocenę nie może zatem wpływać ani fakt, że art. 23 ust. 4 ustawy nie przewiduje złożenia dokumentu potwierdzającego zawieszenie prawa do emerytury, ani też fakt, że organ I instancji w danym przypadku wezwał stronę do złożenia takiego dokumentu. Treść rozstrzygnięcia jest determinowana przez art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, który przewiduje negatywną materialnoprawną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie pobierania emerytury. Trzeba zresztą zauważyć, że pismem z 6 grudnia 2021 r. organ I instancji poinformował skarżącą o treści art. 17 ust. 5 i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Sądu nie jest również możliwa wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy między ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury .W systemie świadczeń rodzinnych brak jest bowiem normy, która pozwoliłaby rozwiązać sytuację kolizji uprawnień do świadczeń poprzez obniżenie wysokości przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w formie wyrównawczej - tj. w wysokości stanowiącej różnicę między ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością innego świadczenia wymienionego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., naruszałoby treść art. 17 ust. 3 u.ś.r.. Przepis ten wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Przyjęcie takiego rozwiązania skutkowałoby wprowadzeniem do porządku prawnego nowego świadczenia, a mianowicie wyrównawczego świadczenia pielęgnacyjnego (por. S. Nitecki, Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w części stanowiącej różnicę pomiędzy uzyskiwaną emeryturą a kwotą tego świadczenia. Glosa krytyczna do wyroku Naczelnego Sąd Administracyjnego z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, Samorząd Terytorialny 2020 r., nr 7-8, s. 180 i nast., wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1383/20). Konstatując, w przywołanych powyżej okolicznościach sprawy organ orzekający prawidłowo przyjął, iż negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego ustała z dniem 1 stycznia 2022 r. Zatem przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia w okresie poprzedzającym tę datę, tj. od 1 sierpnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., byłoby w ocenie Sądu nieuzasadnione. Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione, nie dopatrując się naruszenia prawa materialnego, podnoszonego w skardze, co zostało wyjaśnione powyżej. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.