VIII SA/Wa 26/22
WyrokWSA w Warszawie2022-05-11
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Iwona Szymanowicz-Nowak, Leszek Kobylski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego może zostać wydana niezależnie od ostatecznej decyzji przyznającej te płatności?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, które może być prowadzone niezależnie od ostatecznej decyzji przyznającej płatność. Nawet jeśli decyzja przyznająca płatność jest ostateczna, dopuszczalne jest ustalenie, że część środków została pobrana nienależnie, a organ prowadzący postępowanie w sprawie zwrotu nie dokonuje ponownej oceny podstaw do przyznania płatności.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2020. Otrzymał zaliczki, jednak kontrola wykazała mniejszą powierzchnię kwalifikującą się do płatności. W związku z tym organy ustaliły kwotę nienależnie pobranych płatności. Skarżący kwestionował prawidłowość pomiarów i ustalenia stanu faktycznego. Organy obu instancji utrzymały w mocy decyzję o zwrocie środków, uznając, że postępowanie w sprawie zwrotu jest odrębne od postępowania przyznającego płatności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Sędzia WSA Leszek Kobylski, , Protokolant specjalista Mariola Pronobis, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2022 r. w Radomiu ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2021 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.
Przedmiotem skargi S. G. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca) jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy, organ II instancji) z [...] listopada 2021 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej: Kierownik ARiMR, organ I instancji) z [...] października 2021 r. Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.
Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Skarżący [...] maja 2020 r. w organie I instancji złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2020 na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341, dalej: ustawa
o płatnościach OB).
Na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 października 2020 r. w sprawie zaliczek na poczet płatności bezpośrednich za 2020 r. (Dz. U. 2020 r. poz. 1795, dalej: rozporządzenie w sprawie zaliczek) [...] listopada 2020 r. na rachunek bankowy strony zostały przelane płatności zaliczkowe w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...]zł, w tym z tytułu:
1. Jednolitej Płatności Obszarowej w wysokości [...]zł,
2. Płatności na zazielenienie w wysokości [...]zł,
3. Płatności redystrybucyjnej w wysokości [...]zł.
W dniach [...]-[...] sierpnia 2020 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Na tę okoliczność sporządzono raport o numerze: [...], z którego wynika, że łączna powierzchnia obszaru wykluczonego wynosi [...]ha (działka rolna A - deklarowana [...]ha, stwierdzona [...]ha).
Mając na uwadze wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu, Kierownik ARiMR [...] czerwca 2021 r. wydał decyzję nr [...]o przyznaniu stronie płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2020 w łącznej wysokości [...]zł, w tym z tytułu:
1. Jednolitej Płatności Obszarowej w wysokości [...]zł,
2. Płatności na zazielenienie w wysokości [...]zł,
3. Płatności redystrybucyjnej w wysokości [...]zł.
W wyniku odwołania strony Dyrektor ARiMR [...] września 2021 r. wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] z [...] czerwca 2021 r. Strona skorzystała z prawa wniesienia skargi na ww. rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Dysponując ostateczną decyzją Dyrektora ARiMR z [...] września 2021 r., Kierownik ARiMR [...] października 2021 r. wszczął postępowanie administracyjne
w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Decyzją z [...] października 2021 r. Nr [...] organ I instancji, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), art. 29 ust. 1 i 2 ustawy
z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505, dalej: ustawa o Agencji) w związku z art. 5 ust. 1 ustawy o płatnościach OB i art. 7 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE.L.227 z 31.07.2014 r., str. 69, dalej: rozporządzenie 809/2014), rozporządzenia
w sprawie zaliczek, ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2020 rok w łącznej wysokości [...] zł, w tym: kwotę [...] zł z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej oraz kwotę [...] zł z tytułu płatności redystrybucyjnej.
Jednocześnie organ I instancji ustalił, że orzeczony wyżej obowiązek zwrotu został zrealizowany przez stronę w dacie [...] października 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji Kierownik ARiMR wskazał, że zaliczki na poczet płatności bezpośrednich za rok 2020 zostały stronie wypłacone nadmiarowo, co uzasadnia ustalenie kwot nienależnie pobranych płatności. Przywołał jednocześnie przepisy prawne regulujące kwestię wypłaty zaliczek, tj. § 1 rozporządzenia w sprawie zaliczek, zgodnie z którym rolnikowi, który w 2020 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, wypłaca się zaliczki na poczet płatności bezpośrednich
w wysokości stanowiącej iloczyn 70% stawki danej płatności bezpośredniej oraz obszaru stwierdzonego w ramach kontroli administracyjnej, o której mowa w art. 74
ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią
i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L. 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm., dalej: rozporządzenie 1306/2013), jako spełniający warunki do przyznania danej płatności.
Zgodnie natomiast z § 2 ww. rozporządzenia zaliczki na poczet płatności bezpośrednich wypłaca się do wysokości środków finansowych dostępnych na ten cel
w budżecie środków europejskich i budżecie państwa na realizację wspólnej polityki rolnej od dnia 16 października 2020 r.
Kierownik ARiMR wskazał, że wypłacone nienależnie środki publiczne w ramach systemów wsparcia bezpośredniego pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a) ustawy o Agencji.
Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ I instancji zauważył, że zgodnie z art. 49 ustawy o płatnościach OB kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich (...) w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a) pkt i) rozporządzenia 1306/2013, gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia 1306/2013. Zgodnie natomiast z tym przepisem państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu walutowego ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana.
Organ I instancji wskazał, że kurs wymiany euro na dzień 30 września 2020 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C Nr 2020/C 323/03, wynosi 4,5462 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 454,62 zł. Zarówno więc kwota nienależnie pobranej Jednolitej Płatności Obszarowej w wysokości [...] zł, jak i płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł przekraczają kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według wyżej wskazanego kursu euro. Tym samym w odniesieniu do powyższych płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Kierownik ARiMR uznał, że kwota nienależnie pobranej Jednolitej Płatności Obszarowej w wysokości [...]zł oraz płatność redystrybucyjna w wysokości [...]zł są płatnościami nienależnymi w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia 809/2014,
a jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tych płatności,
o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014. W niniejszej sprawie bowiem zaliczki na poczet płatności bezpośrednich wypłacone [...] listopada 2020 r. nie wynikały z pomyłki ARiMR.
W dniu wypłaty zaliczki Kierownik ARiMR nie posiadał informacji, z których wynikałoby, że skarżący zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na części powierzchni zakwestionowanych działek ewidencyjnych. W związku z tym błąd nie wystąpił z winy organu, ponieważ to na rolniku spoczywa obowiązek ustalenia faktycznej (prawdziwej) powierzchni użytkowanej przez niego w danym roku,
a następnie wskazania go we wniosku o płatność. Powierzchnia faktyczna działek rolnych deklarowana we wniosku winna być przez wnioskodawcę weryfikowana, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w obrysie użytkowanej powierzchni na załączniku graficznym. Rzeczą organu jest zaś rozstrzygnięcie, czy wniosek jest zasadny w takim kształcie, w jakim złożyła go strona.
Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. ze zm., dalej: rozporządzenie 2988/95) okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. W niniejszej sprawie tą datą jest data złożenia przez stronę wniosku o przyznanie płatności na rok 2020, który zawiera nieprawidłową deklarację, tj. [...] maja 2020 r, a zatem termin określony w art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2988/95 jeszcze nie upłynął.
Kierownik ARiMR zauważył również, że przepis art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, który przewiduje wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności
w razie dokonania nienależnej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych, nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący, który zakwestionował w nim pomiary dokonane w trakcie kontroli na miejscu, dotyczące spornej działki nr [...].
Z tej działki, która wg. raportu kontroli przeznaczona była pod budowę obwodnicy miasta I., we wrześniu 2021 r. skarżący doorał powierzchnię [...] ha do działki nr [...] i na powierzchni [...]ha obsiał pszenicę. Wskazał, że łączna powierzchnia działek nr [...] i nr [...]niezajęta pod żadną budowę, [...] miesięcy od złożonego wniosku o dopłatę, wynosi [...] ha. Skarżący zaprzeczył, aby grunty nie były spójne, odłogowały, były zarośnięte krzakami i chwastami ze złogami ziemi i piachu. Nie zgodził się tym samym na pomniejszenie powierzchni gruntów zgłoszonych we wniosku
o płatności za rok 2020.
Decyzją z [...] listopada 2021 r. Nr [...]Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podtrzymał ustalenia organu I instancji. Odnosząc się do złożonego odwołania stwierdził, że nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia. Bezsporne jest bowiem, że na rachunek strony zostały wypłacone nienależnie środki publiczne za 2020 rok w kwocie [...] zł, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit a) ustawy o Agencji. W związku z tym Kierownik ARiMR zobligowany był wydać decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności.
Organ odwoławczy podniósł, że sprawa przyznania płatności stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem przez Kierownika ARiMR decyzji Nr [...] z [...] czerwca 2021 r., utrzymanej w mocy przez Dyrektora ARiMR decyzją z [...] września 2021 r. Nr [...]. Rozpoznając więc odwołanie strony w postępowaniu o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, organ II instancji zobowiązany był uwzględnić ustalony w sprawie przyznania płatności stan faktyczny i na jego podstawie wydać decyzję na podstawie art. 29 ustawy o Agencji. Skoro więc istnieje w obrocie prawnym decyzja ostateczna w sprawie przyznania płatności OB za 2020 r., to nie zasługują na uwzględnienie zarzuty odwołania dotyczące stanu faktycznego ustalonego w toku postępowania zakończonego ww. decyzjami z [...] czerwca i [...] września 2021 r. Nie mają one wpływu na wynik postępowania w sprawie
o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności.
Zdaniem Dyrektora ARiMR w niniejszej sprawie bezzasadne jest weryfikowanie kwestii prawidłowości ustalenia powierzchni użytków rolnych kwalifikujących się do uzyskania płatności w roku 2020, bowiem postępowanie w zakresie przyznania płatności było postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Poza tym ostateczna decyzja wydana przez Dyrektora ARiMR [...] września 2021 r. Nr [...] wiąże organ oraz strony co do prawa
i stwierdzonych w nich faktów.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia co do tego, że w sprawie nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014. Nie można przyjąć, że wypłata płatności w formie zaliczek nastąpiła na skutek pomyłki organu. Płatności zaliczkowe wypłacane są bowiem do gruntów rolnych wskazanych przez wnioskodawcę, zgodnie z jego deklaracją w prawidłowo wypełnionym wniosku pod względem formalnym, co nie wyklucza przeprowadzenia w późniejszym terminie kontroli celem weryfikacji stanu faktycznego.
Organ odwoławczy zauważył, że to po stronie wnioskodawcy leżał obowiązek wskazania rzeczywistej powierzchni spełniającej warunki przyznania płatności określone w ustawie o płatnościach OB. W tej sytuacji należy uznać, że przyznanie płatności w nieprawidłowej wysokości miało miejsce w związku z błędem rolnika, tj. wynikało z zawartej we wniosku błędnej deklaracji, niezgodnej ze stanem faktycznym.
Skarżący na powyższą decyzję Dyrektora ARiMR złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie godząc się
z pomniejszeniem powierzchni gruntów zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności OB za 2020 rok. Ponownie zarzucił organom brak rzetelnej kontroli pomiarów dokonanych na gruncie. Zdaniem skarżącego kontrolujący nie ustalili prawidłowo granic działek o numerach: [...],[...],[...] i [...], stosowali kody o niespójności dla działek o numerach: [...], [...] i [...], a one wszystkie mają wspólne granice. Zaprzeczył, aby jego grunty były zarośnięte krzakami i chwastami. Skarżący wskazał, że nie miał potrzeby weryfikować wniosku, ponieważ od zasiewów do zbioru nie zmieniał rodzaju upraw, a ewentualne zniszczenia dokonane przez nieznane osoby nie przekroczyły 3% ogólnej powierzchni gospodarstwa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.
z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów należało uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Podstawą wydania zaskarżonej decyzji są przepisy art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy
o Agencji, które przewidują, że: ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,
2) krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych
z funduszy Unii Europejskiej oraz finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej
w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia
w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych,
o których mowa w ust. 1 (ust. 2).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w którym następuje określenie nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących
z wymienionych w tym przepisie funduszy. Co istotne, dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest konieczne wzruszanie decyzji przyznających płatność
i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres nawet
w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostaje ostateczna decyzja przyznająca płatność (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r., I GSK 192/18, publ. Lex nr 2700671, wyrok WSA w Olsztynie z 5 lutego 2020 r., I SA/Ol 567/19, publ. Lex nr 2798783). Ważne jest również, że w przedmiotowym postępowaniu organy nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta (por. wyrok WSA w Kielcach z 20 sierpnia 2020 r., I SA/Ke 128/20, publ. Lex nr 3055540).
Nienależnie pobrana płatność, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy
o Agencji, to wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków, które jako świadczenie dokonane przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.
W ocenie Sądu wszelkie środki publiczne, w tym pochodzące z funduszy UE, muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada bowiem na Komisję Europejską i Państwa Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Jeśli bowiem okaże się, że dotacja czy dofinansowanie unijne zostało pobrane przez beneficjenta nienależnie lub w nadmiernej wysokości, albo zostało wykorzystane w niewłaściwy sposób, instytucja kontrolująca rozpoczyna procedurę windykacji środków unijnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 stycznia 2012 r., V SA/Wa 1732/11, publ. CBOSA).
W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie może budzić wątpliwości trafność dokonanej przez organy oceny, że kwota przyznanej skarżącemu płatności OB za rok 2020 na podstawie ostatecznej decyzji Dyrektora ARiMR z [...] września 2021 r. jest niższa od wysokości pobranych przez niego w tym zakresie zaliczek, wypłaconych
w dacie [...] listopada 2020 r.
W tym miejscu należy przypomnieć, że decyzją z [...] czerwca 2021 r. Nr [...] Kierownik ARiMR przyznał stronie z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej kwotę [...] zł, z tytułu płatności na zazielenienie kwotę [...] zł oraz płatność redystrybucyjną w wysokości [...] zł. Łączna kwota przyznanych stronie płatności OB za 2020 rok wyniosła więc [...] zł. Następnie Dyrektor ARiMR z [...] września 2021 r. wydał decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną przez stronę dowołaniem decyzję Kierownika ARiMR. Tym samym decyzja Dyrektora ARiMR z [...] września 2021 r. jest ostateczna w administracyjnym toku rozpoznania i wiąże stronę oraz organy niezależnie od zaskarżenia jej skargą do sądu administracyjnego. Z treści art. 61 § 1 p.p.s.a. wynika bowiem, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Rację ma organ odwoławczy, że ostatecznej decyzji administracyjnej przysługuje domniemanie legalności, co oznacza, że do chwili jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzja może być wykonywana przez stroną uprawnioną.
Decyzja o przyznaniu płatności została wydana po przeprowadzeniu przez inspektorów ARiMR kontroli w dniach [...]-[...] sierpnia 2020 r., w wyniku której wskazano różnicę między powierzchnią deklarowaną do płatności we wniosku a powierzchnią stwierdzoną na miejscu odnośnie do działki rolnej A. W konsekwencji wykluczono z płatności obszar wynoszący [...] ha.
Tymczasem na podstawie § 1 i 2 rozporządzenia w sprawie zaliczek skarżącemu [...] listopada 2020 r. wypłacono płatności zaliczkowe w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej – [...] zł, płatności na zazielenienie – [...] zł oraz płatność redystrybucyjną w kwocie [...] zł. Zatem różnica między kwotą pobraną a należną
z tytułu płatności OB za 2020 rok, ustalona przez Kierownika ARiMR decyzją z [...] października 2021 r., wyniosła [...] zł. Wypłacona stronie kwota ponad tę ustaloną ostateczną decyzją Dyrektora ARiMR z [...] września 2021 r. stanowi płatność nienależną.
Ogólne zasady dotyczące kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich wprowadza rozporządzenie 2988/95, mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Z treści art. 4 ust. 1 tiret 1 tego rozporządzenia wynika, że każda nieprawidłowość będzie pociągała za sobą z reguły cofnięcie bezprawnie uzyskanej korzyści poprzez zobowiązanie do zapłaty lub zwrotu kwot pieniężnych należnych lub bezprawnie uzyskanych. Z kolei przez pojęcie nieprawidłowości, zgodnie z art. 1 ust. 2 ww. rozporządzenia, należy rozumieć jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.
Należy w tym miejscu wskazać, że wypłacone nienależnie skarżącemu płatności za rok 2020 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj.
z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a) ustawy o Agencji. Zasadnie więc organy w przedmiotowym postępowaniu ustaliły stronie kwotę nienależnie pobranych płatności, którą skarżący zwrócił [...] października 2021 r., tj. dzień przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, o czym stwierdził Kierownik ARiMR w sentencji swojej decyzji.
Organy orzekające w niniejszym postępowaniu prawidłowo ustaliły, że kwota nienależnie pobranych przez skarżącego płatności nie uległa przedawnieniu, zgodnie
z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95, z którego wynika, że okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez wnioskodawcę należy uznać datę złożenia wniosku o przyznanie płatności za rok 2020, który zawiera nieprawidłową deklarację powierzchni zgłoszonych działek, tj. [...] maja 2020 r., a zatem termin określony w art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2988/95 jeszcze nie upłynął.
Organy prawidłowo też zbadały przesłanki z art. 7 rozporządzenia 809/2014. Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu. Natomiast przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014, zgodnie z którym obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:
- płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,
- błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.
Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności nie została doręczona w terminie 12 miesięcy od daty płatności.
Zasadnie stwierdziły organy obu instancji, że żadna z ww. przesłanek
w przedmiotowej sprawie nie występuje, ponieważ wypłacone [...] listopada 2020 r. zaliczki nie wynikały z błędu organu, tylko z nieprawidłowości we wniosku, za które odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Poza tym zaskarżona decyzja została stronie doręczona przed upływem 12 miesięcy od wypłaty zaliczek, tj. [...]listopada 2021 r.
Organy prawidłowo również ustaliły, że w sprawie nie ma podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, zgodnie z art. 54 ust. 3 pkt a) lit. i) rozporządzenia 1306/2013, ponieważ kwota każdej z tych płatności jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 tego rozporządzenia.
Rozpoznając niniejszą sprawę organy orzekające dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych oraz zastosowały właściwe przepisy prawa. Materiał dowodowy został wszechstronnie przeanalizowany, a wyciągnięte z niego wnioski nie są dowolne. Organ
I instancji umożliwił skarżącemu zajęcie stanowiska i czynny udział w sprawie (zawiadomienie z [...] października 2021 r., otrzymane przez skarżącego [...] października 2021 r.), a uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest obszerne, jasne i zrozumiałe, wyczerpuje przesłanki z art. 107 § 3 k.p.a. Na uwagę zasługuje fakt, że skarżący jeszcze dzień przed wydaniem decyzji przez Kierownika ARiMR stawił się w Biurze Powiatowym ARiMR, zapoznał się z dokumentacją zgromadzoną w przedmiotowej sprawie i zwrócił kwotę nienależnie pobranych płatności w pełnej wysokości [...] zł, co znalazło swoje odzwierciedlenie w decyzji organu I instancji.
Zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego przez skarżącego rezultatu, ponieważ dotyczą prawidłowości decyzji dotyczącej przyznania płatności
w pomniejszonej wysokości, tj. decyzji ostatecznej Dyrektora ARiMR z [...] września 2021 r., której ustalenia faktyczne wiążą organy w przedmiotowym postępowaniu. Należy podkreślić za organem odwoławczym, że postępowanie w zakresie przyznania płatności za rok 2020 było postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Natomiast postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją jest już tylko następstwem stwierdzenia, że wypłacona zaliczka na poczet płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2020 w części była nienależna, zaś jego przedmiotem było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności.
Mając powyższe na uwadze Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności. Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło