VIII SA/Wa 263/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Asesor WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Asesor WSA Andrzej Kuna, Protokolant Adam Wójtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2007 r. sprawy ze skargi B. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Postanowieniem z [...] stycznia 2007 r., działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej "K.p.a."), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez B. Z. od decyzji tego organu z [...] września 2006 r. w sprawie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał na pismo skarżącej z [...] stycznia 2007 r. zatytułowane "odwołanie", z którego jego zdaniem wynika, że odwołuje się ona od decyzji SKO z [...] września 2006 r. w sprawie o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca w piśmie tym podniosła, że [...] października 2006 r. dopełniła obowiązku zarejestrowania w urzędzie starostwa powiatowego umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego, który to fakt był jedną z przesłanek mających wpływ na niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie sprawy z jej wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej kwocie wyższej od 170 zł. SKO zauważyło jednocześnie, że decyzja z [...] września 2006 r. zawiera pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej zawartego w piśmie z [...] stycznia 2007 r., SKO stwierdziło, że nie zachodzą przesłanki do ponownego rozpatrzenia sprawy, gdyż zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu odwoławczym. Powołując się na art. 127 § 1 K.p.a. SKO zauważyło, że stronie służy odwołanie tylko do jednej instancji. Kolegium nie znalazło również podstaw do weryfikacji zaskarżonej decyzji w innym trybie i dlatego orzekło o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z 6 lutego 2007 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie organu odwoławczego. Występując o uchylenie zaskarżonego postanowienia skarżąca przedstawiła okoliczności związane z jej trudnościami finansowymi, zdrowotnymi i rodzinnymi. Wskazała również na okoliczności niniejszej sprawy. Powołała się przy tym na ugodę zawartą przed Sądem Rejonowym w R., na podstawie której ojciec jej małoletniej córki zobowiązał się płacić do jej rąk podwyższone alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżąca podniosła, że środki finansowe w tej wysokości są jej niezbędne w związku z niewielkimi dochodami jakie osiąga z tytułu świadczeń rentowych i koniecznością zapewnienia utrzymania córce w wieku szkolnym. Skarżąca dodała, że nikt jej nie poinformował o konieczności zarejestrowania umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego i konsekwencjach niedokonania tej czynności w postaci zmniejszenia zaliczki alimentacyjnego do kwoty 170 zł. Odpowiadając na skargę, po przedstawieniu przebiegu postępowania w sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesione. Zaskarżone postanowienie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Spełnione zostały zatem przesłanki do wyeliminowania tego aktu administracyjnego z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej jako "u.p.p.s.a."). I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowienia) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. II. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie stwierdzające na podstawie art. 134 K.p.a. niedopuszczalność odwołania skarżącej od decyzji SKO z [...] września 2006 r. Występując jako organ odwoławczy SKO uznało, że w świetle art. 127 § 1 K.p.a. nie zachodzą przesłanki do ponownego rozpatrzenia sprawy, gdyż decyzja z [...] września 2006 r. została wydana w postępowaniu odwoławczym. Po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdził, że SKO nie podjęło stosownej inicjatywy w celu wyjaśnienia, czego w istocie dotyczy pismo skarżącej z [...] stycznia 2007 r. Arbitralnie przyjęło, że jest to odwołanie od decyzji z [...] września 2006 r., choć treść tego pisma wskazuje na to, ze intencją skarżącej jest ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem przedstawionych przez nią okoliczności faktycznych. Nie wezwało jednak skarżącej do sprecyzowania, czy pismo to należy potraktować jako dowołanie od ostatecznej w administracyjnym toku instancji decyzji SKO z [...] września 2006 r., czy też jako skargę od tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a może jako wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z [...] września 2006 r. W związku z powyższym, zdaniem Sądu w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, SKO naruszyło w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 – 11 K.p.a. i z tego względu należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. SKO nie podjęło bowiem niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia treści żądania skarżącej oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Nie przeprowadziło postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Nie wywiązało się z obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że organy administracji publicznej obowiązane są czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. SKO nie zapewniło również stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu. Nie wyjaśniło jej wystarczająco zasadność przesłanek, którymi kierowało się przy załatwieniu sprawy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 152 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.