VIII SA/Wa 272/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Katarzyna Filipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności do gruntów rolnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Syg. akt VIII SA/Wa 272/08 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 roku, nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. biorąc za podstawę art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zmianami), dalej jako k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. C. w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego - utrzymał w mocy w całości decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2008 roku wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. W uzasadnieniu decyzji organ podnosił, że W. C. złożył w dniu 16 kwietnia 2006 roku w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych za 2007 rok, zgodnie z art. 18 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej( Dz.U. z 2007 roku, nr 35, poz. 217 ze zmianami) dalej jako ustawa. Dnia 10 sierpnia 2008 roku M. C. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Po dokonaniu analizy całokształtu materiału dowodowego organ I Instancji wydał w dniu [...] maja 2008 roku decyzję, w której odmówił wnioskodawcy przyznania płatności bezpośrednich na rok 2007 uznając, że wnioskodawca nie spełnia warunków do przejęcia płatności. Odwołanie od decyzji organu I Instancji wniosła M. C. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym oraz obowiązującymi przepisami prawa. Organ argumentował, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na innego producenta rolnego powinien być złożony w terminie 2 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Termin ten jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że nie może podlegać przywróceniu. W. C. zmarł dnia [...] maja 2007 roku, natomiast wniosek został złożony w dniu 10 sierpnia 2007 roku, a więc w związku z treścią art. 22 ust. 2 ustawy odmówiono wnioskodawcy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów na rok 2007. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyła M. C. W uzasadnieniu skargi podnosiła, że w dniu 16 kwietnia 2007 roku został złożony wniosek o przyznanie dopłat na rok 2007. W dniu [...] maja 2007 roku zmarł jej mąż. W maju 2007 roku zgłosiła się do Biura Powiatowego ARiMR w L., celem uzgodnienia co ma dalej robić w związku ze śmiercią męża, który złożył wniosek o dopłaty. Podnosiła, że otrzymała informacje, iż z programu rolnośrodowiskowego może zrezygnować, a program dla gospodarstw niskotowarowych nie może być realizowany. Uzyskała również informację, że dopłaty bezpośrednie otrzyma, jeśli przeprowadzi sprawę spadkową po zmarłym mężu. Nie otrzymała żadnych informacji co do obowiązujących terminów. Po przeprowadzeniu postępowania spadkowego po zmarłym mężu, złożyła w dniu 10 sierpnia 2008 roku pisemny wniosek. W ocenie skarżącej, skoro nawet pracownicy organu nie wiedzieli o terminie złożenia wniosku, to nie można od niej wymagać takiej wiedzy. Jej zdaniem nieprzyznanie dopłat tylko dlatego, że mąż zmarł, a ona nie dotrzymała dwumiesięcznego terminu na złożenie wniosku jest niesprawiedliwe, nielogiczne i nieludzkie. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga M. C. zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 , poz.1269) oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz.1270, ze zmianami) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób dostateczny wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1981 roku, S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7). Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2002 roku, syg. akt II SA 2554/04, LEX nr 77 220). Zgodnie z przepisem art. 22 .1 pkt 1 -2 ustawy w przypadku śmierci, która nastąpiła od dnia złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności, płatności te przysługują spadkobiercy, który: 1) objął w posiadanie grunty rolne, których dotyczył wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności obszarowej, i które w dniu 31 maja roku, w którym został złożony ten wniosek, były w posiadaniu spadkodawcy albo spadkobiercy; 2) spełnia warunki do przyznania danej płatności, z tym że w przypadku płatności uzupełniającej do powierzchni chmielu niezwiązanej z produkcją i płatności uzupełniającej do powierzchni upraw przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, płatności te przysługują, jeżeli spadkobierca spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o wstąpienie odpowiednio do postępowania w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej. W przypadku, o którym mowa w art. 1 i 1a, spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w terminie 2 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Przepis art. 3 ust.2 pkt 1-4 ustawy formułuje zasady jakimi organ winien się kierować w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych. Według tych zasad organ: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądania, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przepisu art.81 k.p.a. nie stosuje się. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy podnieść, że wymogiem formalnym wstąpienia przez spadkobiercę do toczącego się o przyznanie płatności jest złożenie wniosku o wstąpieniu do postępowania w terminie 2 miesięcy od dnia otwarcia spadku. Ustawa nie formułuje wymogów, jakim powinien odpowiadać taki wniosek. W świetle treści przepisu art. 3 ust. 1 ustawy wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Przepis art. 63 § 1 k.p.a. stanowi, że podania( żądania, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej albo za pomocą formularza umieszczonego na stronie internetowej właściwego organu administracji publicznej, umożliwiającego wprowadzenie danych do systemu teleinformatycznego tego organu, a także ustnie do protokołu. Należy przyjąć, że podaniem są wszelkiego rodzaju oświadczenia( woli i wiedzy) stron i uczestników postępowania, z którymi podmioty te występują wobec organów administracji publicznej( Z. Janowicz - Prawo administracyjne, wyd. z 1991 roku, str. 172- 173). Podanie może być wniesione ustnie, jednakże w tym przypadku z czynności tej należy sporządzić protokół, który powinien być podpisany przez wnoszącego podanie oraz przez pracownika organu, który go sporządził. W świetle art. 67 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność w inny sposób została utrwalona na piśmie. W niniejszej sprawie skarżąca podnosiła, że w okresie jednego miesiąca po śmierci swojego męża stawiła się w organie celem uzyskania informacji, zajęcia stanowiska i poinformowania o chęci kontynuowania, wszczętego przez zmarłego męża postępowania o przyznanie dopłat do gruntów rolnych. Organ w tym przedmiocie nie przeprowadził żadnych ustaleń faktycznych, które pozwoliłyby określić charakter czynności, które chciała ona dokonać podczas wizyty w organie i które dokonała. Tak więc nie można wykluczyć, że podczas swojego pobytu w organie złożyła oświadczenie woli( w formie ustnej) o chęci kontynuowania postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania dopłat do gruntów rolnych po zmarłym mężu. Jeśliby to było celem wizyty skarżącej w organie, to obowiązkiem organu w świetle przepisu art. 67 § 1 k.p.a. było sporządzenie zwięzłego protokołu z tej czynności. Brak utrwalenie przez organ na piśmie tej czynności nie może obciążać skarżącej. W sytuacji, gdy oprócz wniosku potrzebne były jeszcze załączniki, organ winien o tym pouczyć skarżącą zobowiązując do ich uzupełnienia w zakreślonym terminie. Należy zauważyć, że to na organie ciążył obowiązek stania na straży praworządności i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organ również winien brać pod uwagę, że skarżąca będąc w okresie żałoby po zmarłym mężu wymagała więcej uwagi, tak aby jej słuszny interes nie został naruszony podczas rozpatrywania sprawy administracyjnej. Ustawodawca, zmieniając ustawę z 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przedłużył termin do złożenia wniosku przez spadkobiercę do wstąpienia, do toczącego się postępowania do 7 miesięcy od daty otwarcia spadku, co wskazuje że zauważył, iż poprzednio obowiązujący termin był terminem zbyt krótkim na realizację uprawnień. Organ czyniąc ustalenia nie mógł pominąć faktu stawiennictwa skarżącej w organie, w terminie ustawowym celem chęci realizacji złożonego wniosku o dopłaty. Fakt złożenia pisemnego wniosku po upływie ustawowego terminu nie może automatycznie przesądzać, że dopłaty się jej nie należą z uwagi na uchybienie terminowi do złożenia wniosku. Taką konkluzję może organ wyciągnąć tylko wówczas, gdy po przeprowadzonym postępowaniu ustali, że skarżąca nie złożyła w ustawowym terminie wniosku o wstąpieniu do toczącego się postępowania w formie ustnej. W ocenie Sądu brak postępowania w tym zakresie powoduje, że należy uznać, że doszło do naruszenia przepisów postępowania - art. 3 ust.2 pkt 1-3 ustawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ ponownie rozpoznając sprawę powinien przeprowadzić postępowanie w pełnym zakresie, czyniąc wskazane ustalenia i dopiero wtedy dokona oceny zgromadzonego materiału w sprawie. Z tego też względu biorąc za podstawę art.145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. orzeczono, jak na wstępie. Biorąc za podstawę art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.