VIII SA/Wa 275/11

WyrokWSA w Warszawie2011-06-21

Skład orzekający: Marek Wroczyński, Leszek Kobylski, Włodzimierz Kowalczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla obiektu budowlanego, który został wzniesiony samowolnie (bez pozwolenia na budowę) i jest w trakcie postępowania legalizacyjnego?
Ratio decidendi
Wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla obiektu budowlanego wzniesionego samowolnie jest dopuszczalne, jeśli decyzja ta jest niezbędna do legalizacji samowoli budowlanej i spełnione są pozostałe warunki określone w art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję o warunkach zabudowy, prawidłowo rozstrzygnął sprawę, nawet jeśli jego uzasadnienie w części dotyczącej niedopuszczalności wydania decyzji dla inwestycji zrealizowanej nie było w pełni trafne.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy J. o ustaleniu warunków zabudowy dla rozbudowy budynku gospodarczego. Skarżący zarzucał, że decyzja została wydana dla obiektu wybudowanego samowolnie i że organy nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy. Organy administracji obu instancji uznały, że warunki zabudowy zostały spełnione, a kwestia samowoli budowlanej nie wyklucza wydania decyzji, zwłaszcza w kontekście postępowania legalizacyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk /sprawozdawca/, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Wójt Gminy J. ustalił sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla inwestycji zamierzonej przez E. i S. S. polegającej na rozbudowie budynku gospodarczego wraz z infrastrukturą techniczną na części działki nr [...] położonej D. J., gmina J.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone stosownie do wymogu art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, analiza warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy, wynikających z przepisów odrębnych, jak również analiza stanu faktycznego i prawnego terenu lokalizacji inwestycji pozwala stwierdzić, że: - nieruchomość, na której Wnioskodawca zamierza realizować planowane przedsięwzięcie nie jest objęta ustaleniami żadnego obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; nie ogłoszono również o przystąpieniu przez Gminę J. do sporządzenia planu miejscowego w odniesieniu do przedmiotowego terenu; - przedmiotowa nieruchomość dz. nr [...] stanowi własność wnioskodawców wg informacji z rejestru gruntów prowadzonego przez Wydział Geodezji Starostwa Powiatowego w R. - działka Nr [...] znajduje się na obszarze objętym programem Natura 2000 zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 21 lipca 2004r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz.U. Nr 229, poz. 2312 i 2313 z 2004r. z późn. zm.), - przedmiotowy teren położony jest w otulinie K. Parku Krajobrazowego im. [...], - projektowanego zamierzenia inwestycyjnego nie dotyczą ograniczenia i zakazy wynikające z potrzeb ochrony środowiska czy też ochrony dziedzictwa kulturowego, zabytków i dóbr kultury współczesnej określonych w przepisach odrębnych, - przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie zainwestowanym, istniejąca zabudowa zagrodowa i mieszkaniowa, - przedmiotowa działka w chwili obecnej jest zabudowana dwoma budynkami gospodarczymi; - omawiana nieruchomość przylega do pasa drogowego drogi powiatowej; - istniejąca zabudowa posiada zróżnicowaną wysokość z reguły I kondygnację, zróżnicowaną geometrię dachów (dachy ze spadkiem o różnych kątach nachylenia i zróżnicowanych kierunkach głównych kalenic w stosunku do frontu działki); - w uchwalonym uchwałą Rady Gminy w J. Nr [...] z dnia [...] listopada 2000r. "Studium uwarunkowań i kierunków rozwoju zagospodarowania przestrzennego Gminy J. " (nie stanowi prawa miejscowego) przedmiotowy teren znajduje się na terenach zabudowy zagrodowej i nie jest objęty obowiązkiem sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; - na przedmiotowym terenie nie przewiduje się realizacji zadań rządowych i samorządowych, o których mowa w art. 39 ust. 3 pkt 3 i art. 48 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (znajdował się w strefie zabudowy zagrodowej) i tym samym nie zachodzi konieczność uzyskania uzgodnienia z Wojewodą [...], Marszałkiem Województwa [...] i Starostą w zakresie zadań rządowych i samorządowych. Nadto organ I instancji wskazał, ze w niniejszej sprawie przeprowadzono również stosownie do § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164, poz. 1588) analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu mającą na celu ustalenie, czy zostały łącznie spełnione warunki określone w art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, umożliwiające wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie - załącznik nr 2 część tekstowa wyników analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. Łączne spełnienie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym pozwoliło na orzeczenie jak w sentencji. W toku postępowania, stosownie do wymogów art. 53 ust. 4 pkt 6, 8, 9, ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uzyskano uzgodnienia organu właściwego w sprawach melioracji wodnych, organem właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych, właściwym zarządcą drogi. Organ wskazał, że zgodnie z art. 53 ust. 5 cytowanej ustawy w przypadku niezajęcia stanowiska przez organ uzgadniający w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia wystąpienia o uzgodnienie - uzgodnienie uważa się za dokonane. Dodatkowo organ wyjaśnił, że lokalizacja nie obejmuje terenów w miejscowości uzdrowiskowej, obszarów objętych ochroną konserwatorską, obszarów pasa technicznego, pasa ochronnego oraz morskich portów i przystani, terenów górniczych, terenów zagrożonych osuwaniem się mas ziemnych, obszarów w granicach parku narodowego i jego otuliny, obszarów objętych ochrona na podstawie przepisów o ochronie przyrody, terenów przeznaczonych na realizację inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym, ponadto inwestycja nie jest przedsięwzięciem wymagającym uzyskania pozwolenia wodno prawnego do wydania którego organem właściwym jest wojewoda, zatem nie dotyczy jej wymóg uzgodnienia decyzji z organami określonymi w art. 53 ust. 4 pkt. 1, 2, 3, 4, 5, 7, 10, 10a, 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. K.. W jego ocenie decyzja organu I instancji jest niezgodna z przepisami prawa, w związku z czym wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie § 3, 4, 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie oznaczeń i nazewnictwa stosowanych w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz w decyzji o warunkach zabudowy (określenie "budynek gospodarczy" nie wyjaśnia jaki będzie sposób użytkowania tego budynku. Wskazał również, że decyzja ustala warunki dla zabudowy dla rozbudowy istniejącego budynku zrealizowanego jako samowola budowlana (brak pozwolenia na budowę). Posadowienie budynku narusza również przepisy o odległościach od granicy, określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wskazał, że toczy się postępowanie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, w którym żąda on wydania nakazu rozbiórki, w związku z czym wydana decyzja jest w jego ocenie przedwczesna. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wniosek o ustalenie warunków zabudowy określa, że nowa inwestycja polegać będzie na rozbudowie istniejącego już budynku gospodarczego, którego gabaryty wskazano w tymże wniosku. Organ I instancji na podstawie tego wniosku zawiadomił o wszczętym postępowaniu wszystkie osoby uznane za strony tegoż postępowania. Zgodnie z art.60 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z uwagi na to, że w terenie inwestycji brak jest planu miejscowego zlecono przygotowanie projektu decyzji osobie do tego uprawnionej. Następnie organ I instancji przygotowany projekt decyzji poddał uzgodnieniom z właściwymi organami, wymienionymi w art. 53 ust. 4 ustawy. Uzyskane uzgodnienia pozytywnie opiniują realizację przedmiotowej inwestycji. W celu stwierdzenia czy spełnione zostały łączne warunki, o których mowa w przepisie art. 61 ust. 1 pkt 1-5 ustawy opracowano analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu. Analiza opracowana została w formie graficznej i tekstowej i stanowi załącznik do decyzji. Dla analizy przyjęto minimalną wielkość obszaru analizowanego i wskazano jakie numery działek wchodzą w ten obszar. Analiza tekstowa zawiera też ustalenia odnośnie cech i parametrów zabudowy w tym obszarze oraz ustala sposób wymagań dla nowej zabudowy. Organ odwoławczy stwierdził, że z ustaleń analizy wynika, że spełnione zostały łączne warunki do planowanej rozbudowy istniejącego budynku gospodarczego. Nadto analiza spełnia wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 26.08.2003r. w sprawie sposobu ustalenia wymogów dotyczących nowej zabudowy w przypadku braku planu miejscowego /Dz. U. Nr 164 poz. 1588/. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również, aby zaskarżona decyzja naruszała interesy osób trzecich, w tym odwołującego. Decyzja posiada wszystkie elementy merytorycznego rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 54 ustawy. Dlatego też SKO nie znalazło podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania, a w szczególności zarzutu naruszenia przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury, to SKO nie dopatrzyło się naruszenia tych przepisów. Rozbudowa budynku gospodarczego ma być realizowana w istniejącej zabudowie zagrodowej i budynek służył będzie potrzebom gospodarstwa czyli, zgodnie z nazewnictwem rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26.08.2003r. w sprawie oznaczeń i nazewnictwa stosowanych w decyzji o warunkach zabudowy /Dz. U. Nr 164 poz. 1589/ jako zabudowa zagrodowa w gospodarstwach rolnych. Co do zarzutu zrealizowania inwestycji jako samowoli budowlanej, to w ocenie organu odwoławczego zarzut ten nie polega na prawdzie, co ustalono z Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w R., który w piśmie z dnia [...].01.2011 r. nie potwierdził, aby inwestycja została już zrealizowana. Dla wyjaśnienia tej kwestii SKO zauważyło, że zgodnie z przyjętym orzecznictwem sądów administracyjnych nie ustala się warunków zabudowy dla inwestycji już zrealizowanej. Z uwagi na to, że w tej sprawie taki przypadek nie ma miejsca zasadnym było ustalenie warunków zabudowy. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. K. (dalej jako skarżący). Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania - art. 7, 77, 80 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nie zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a tym samym nieocenienie całokształtu materiału dowodowego; - naruszenie art. 59 § 1 ust. 1 ust. 1, § 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez przyjęcie, że decyzja o warunkach zabudowy może być wydana w stosunku do obiektu wybudowanego i to w warunkach samowoli budowlanej inwestora; - art. 61 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez wydanie decyzji o warunkach zabudowy w sytuacji, gdy obiekt, którego dotyczy decyzja nie jest nową zabudową w rozumieniu tego przepisu. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zupełnie błędnie ustalił organ II instancji jakoby budynek, którego dotyczy decyzja był nową inwestycją. W rzeczywistości jest to kontynuacja budowy uznanej już kilkakrotnie przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego za samowolę budowlaną. Z tych względów SKO winno tę okoliczność wyjaśnić, gdyż ma ona podstawowe znaczenie dla ustalenia, czy w ogóle w stosunku do przedmiotowej inwestycji mogą być wydane warunki zabudowy. Tymczasem organ II instancji z obrazą przepisów kpa sprzecznie ze stanem prawnym ustalił, że inwestor nie dopuścił się samowoli budowlanej. Oparł się w tej mierze na informacji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...].01.2011 r., z której wynika wprost, że zaskarżona przeze mnie decyzja Wójta Gminy w J. dotyczy inwestycji z postanowienia PINB o zawieszeniu postępowania w sprawie realizacji tej inwestycji. Już zatem z tego sformułowania wynika, że realizowana inwestycja obarczona jest brakiem. Wiedząc, że jest to samowola budowlana organ II instancji był zobowiązany w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 kpa) zażądać od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. akt sprawy. Gdyby tak zrobił przekonałby się, że inwestycja realizowana przez S. S. jest rażącą samowolą budowlaną. Nadto skarżący wniósł o zażądanie od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. akt sprawy [...] celem ustalenia, że inwestycja będąca przedmiotem zaskarżonej obecnie decyzji realizowana jest w warunkach samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 ust. 1 prawa budowlanego, co wyklucza w stosunku do niej wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Wniósł również o przeprowadzenie dowodu z kserokopii 3 decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. stwierdzających samowolę budowlaną S. S.. W ocenie skarżącego, z uwagi na realizację samowoli budowlanej przez inwestora w ogóle niedopuszczalne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Zgodnie z art. 59 § 1 ust. 1 i § 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym decyzja o warunkach zabudowy wydawana jest w stosunku do obiektu budowlanego, który uzyska pozwolenie na budowę (czyli obiektu, który dopiero ma być realizowany) lub w stosunku do obiektu wybudowanego, lub w trakcie realizacji w przypadku zmiany sposobu użytkowania takiego obiektu. Z brzmienia § 2 cytowanego przepisu jednoznacznie wynika, że w § 1 jest mowa o obiektach, które mają być realizowane lub są zrealizowane w oparciu o ważne pozwolenie na budowę. Tym samym obecne działania inwestora zmierzają do legalizacji samowoli budowlanej, czemu niestety służą obydwie zaskarżone decyzje. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Nadto organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania przed nim organ nadzoru budowlanego, tj. PINB w R. wypowiedział się, że budynek gospodarczy przeznaczony do rozbudowy nie jest ukończony, to zasadnym było ustalenie warunków dla tej rozbudowy, gdyż inwestycja nie została zrealizowana, a tylko wówczas można by uznać, że postępowanie odnośnie ustalenia warunków zabudowy stałoby się bezprzedmiotowe. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że nie jest właściwy do rozstrzygania kwestii dotyczących samowoli budowlanej, bowiem sprawy te należą do wyłącznej właściwości organów nadzoru budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r., Nr 80, poz. 717 ze zm., dalej u.p.z.p.), zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Z kolei art. 61 ust. 1 ww. ustawy ma następujące brzmienie: 1. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków: 1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu; 2) teren ma dostęp do drogi publicznej; 3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego; 4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1; 5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Organ odwoławczy dokonując kontroli zaskarżonej decyzji uznał, że wszystkie przesłanki konieczne do wydania decyzji o warunkach zabudowy zostały spełnione. Sąd również nie stwierdził naruszenia przez organ ww. przepisów. Skarga w zasadzie zawiera zarzut naruszenia ww. przepisów polegający na tym, ze przedmiotowy budynek gospodarczy został już zrealizowany wobec czego nie można było wydać decyzji o warunkach zabudowy. Organ odwoławczy wskazał, że, z informacji uzyskanej od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wynika, że budynek gospodarczy przeznaczony do rozbudowy nie jest ukończony. Zauważyć należy, że organ nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej zrealizowanej przez inwestora postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2010 r. zobowiązał inwestora do przedstawienia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W związku z tym należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy nie było ,, zwykłym" postępowaniem a prowadzone było w związku z procesie legalizacyjnym. W tym miejscu wskazać należy, że kwestia możliwości wydania decyzji o warunkach zabudowy dla terenu, na którym znajduje się samowolnie wzniesiony obiekt budowlany była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie o sygn. P.37/06 dotyczącym konstytucyjności postanowień art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3 pkt 1 U.p.b. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Trybunał Konstytucyjny. W orzeczeniu tym Trybunał zakwestionował konstytucyjność uregulowań wprowadzających wymóg legitymowania się przez sprawcę samowoli decyzją ostateczną o warunkach zabudowy, w dniu wszczęcia postępowania rozbiórkowego. Trybunał wywiódł, że z art. 48 ust. 2 U.p.b. wynika, że warunkiem legalizacji samowoli jest zgodność konkretnej budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Chodzi więc o zgodność albo z planem miejscowym, albo z "generalnym" porządkiem planistycznym, ukształtowanym wieloma ustawami szczególnymi. W dalszej kolejności Trybunał podkreślił, że nie może mieć znaczenia termin uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, bo ma ona charakter wyłącznie informacyjny i jako taka nie kształtuje praw ani obowiązków inwestora, wynikających wprost z ustawy. Decydujące znaczenie w procesie legalizacji samowoli winno mieć ustalenie, że obiekt wybudowany bez pozwolenia na budowę nie narusza przepisów prawa, w tym regulujących kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego, dlatego powinna istnieć możliwość dokonania takiego ustalenia również po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. Nie może zatem budzić wątpliwości, że w stanie prawnym ukształtowanym powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego możliwe było wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy w toku postępowania rozbiórkowego, a zatem wobec inwestycji już zrealizowanej (samowolnie).Istotne jest również to, że z dniem 6 grudnia 2008 r. znowelizowany został art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i ust. 3 pkt 1 U.p.b. ((ustawa z dnia 8 października 2008 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz.U. Nr 206 poz. 1287)), w tym sensie, że wymogu posiadania przez sprawcę samowoli budowlanej decyzji ostatecznej o warunkach zabudowy ustawodawca nie powiązał już z datą wszczęcia postępowania przed organem nadzoru budowlanego. W świetle przedstawionych wyżej rozważań, brak jest podstaw do podzielenia stanowiska niedopuszczalności wydania w rozpoznawanej sprawie decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla wzniesionego samowolnie domku. Na aprobatę zasługuje pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 2008r. sygn. akt II OSK299/08, w którym stwierdził, że ,,...fakt zakończenia budowy przedmiotowego obiektu nie jest przeszkodą do ewentualnego żądania przez organ przedstawienia przez inwestorów ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Rozróżnienia bowiem wymaga zwykły tryb wydawania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla obiektu mającego powstać legalnie lub dla już istniejącego, którego użytkowanie ma ulec zmianie (art. 59 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) od trybu, który dotyczy obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Słuszne co do zasady stanowisko, iż nie można ustalić stosowną decyzją warunków zabudowy dla inwestycji już faktycznie zrealizowanej, nie może znaleźć zastosowania w sytuacji, gdy decyzja ta jest niezbędna dla legalizacji samowoli budowlanej. Właściwa wykładnia przepisu art. 48 Prawa budowlanego prowadzi do wniosku, że ustanowiony tym przepisem nakaz rozbiórki, jak i warunki odstąpienia od przymusowej rozbiórki, dotyczą zarówno obiektu budowlanego będącego w budowie, jak i wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Konsekwentnie więc również decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przewidziana w art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b oraz ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego odnosić się będzie do obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo już wybudowanego." Podobne poglądy wyraziły Wojewódzkie Sądy Administracyjne w Gorzowie Wielkopolskim: ,,Pogląd, że nie można ustalić decyzją warunków zabudowy dla inwestycji już faktycznie zrealizowanej (art. 59 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy taka decyzja jest niezbędna dla legalizacji samowoli budowlanej (art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b) oraz ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.)." ONSAiWSA 2010/2/25 oraz w Poznaniu ,,Istnieje możliwość ustalenia warunków zabudowy również po wybudowaniu (samowolnym) obiektu budowlanego, a nawet po wszczęciu postępowania rozbiórkowego." LEX nr 521291. W tym stanie rzeczy należy uznać, że decyzja organu I instancji ustalająca warunki zabudowy jest prawidłowa. Słuszna jest również rozstrzygnięcie organu odwoławczego utrzymujące w mocy w/w decyzję, chociaż jego uzasadnienie w części prezentującej pogląd o niedopuszczalności ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji zrealizowanej nie zasługuje na aprobatę. Uchybienie to, zdaniem Sądu nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Poza tym prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że nie jest właściwy do orzekania w przedmiocie samowoli budowlanej i orzekania o nakazie rozbiórki, które to sprawy należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Przed tymi organami skarżący może podnosić swoje zarzuty i składać wnioski. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził naruszenia przez organ wskazanych przez skarżącego przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które skutkowałyby uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a skarga na tą decyzję jako niezasadna, na podstawie art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło