VIII SA/Wa 287/18

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła –Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 2018r. po rozpoznaniu wniosku B. G. i S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B. G. i S. G. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2018r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego postanawia: 1. przyznać B. G. i S. G. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] złotych, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W odpowiedzi na wezwanie do wpisu B. G. i S. G. nadesłali do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy uzupełniony na formularzu PPF. Wnioskodawca w puncie 4 formularza skreślili punkty dotyczące ustanowienia pełnomocnika, pozostawili punkt dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych i częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Uznano więc, że wnioskodawcy wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych bądź też częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W takim też zakresie wniosek rozpoznano. Z treści wniosku wynika, że wnioskodawcy utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości ok. [...] złotych. Posiadają dom o pow. [...] m². Poza tym oświadczyli, że nie posiadają żadnych nieruchomości, przedmiotów wartościowych, oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że są emerytami, nie posiadają gospodarstwa rolnego, nie prowadzą innej działalności zarobkowej. Wskazali, że są osobami schorowanymi, na leki wydają ok. [...] złotych. Do pozostałych stałych miesięcznych opłat zaliczyli: opłatę za energię elektryczną w wysokości [...] złotych, wywóz śmieci [...] złotych, opłatę za gaz w wysokości [...] złotych, opał [...] złotych, telefon [...] złotych, [...] cyfrowy [...] złotych, abonament [...] złotych, wywóz nieczystości [...] złotych, ubezpieczenie budynku [...] złotych. Pozostałą część emerytury przeznaczają na zakup wyżywienia, środków czystości i wydatki losowe. W tym stanie faktycznym zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a ) Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Biorąc pod uwagę okoliczności przedstawione w złożonym wniosku uznano, iż uzasadnione jest częściowe przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Stwierdzono, że uzyskiwane dochody w wysokości ok. 2345 złotych miesięcznie z których utrzymują się wnioskodawcy, nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. Uwzględniono również fakt, że wnioskodawcy są zobowiązani także do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w innej sprawie zawisłej w tut. Sądzie (sygn. akt VIII SA/Wa 286/18 w wysokości [...] złotych). Uznano, że konieczność uiszczenia wszystkich opłat w pełnej wysokości byłaby obciążeniem, które powodowałoby faktyczne zamknięcie drogi sądowej. Prawo do Sądu zostanie jednak zachowane, a prawa strony zostaną nienaruszone w sytuacji częściowego uwzględnienia wniosku poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie uznano, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawcy nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Podkreślić należy, że wnioskodawcy uzyskują stałe dochody miesięczne z tytułu emerytur. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinni mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Wskutek powyższego uznano, że wnioskodawcy będą w stanie samodzielnie ponosić ewentualne pozostałe koszty postępowania, które mogą pojawić się w sprawie na późniejszych etapach postępowania (opłata za uzasadnienie wyroku, wpis od skargi kasacyjnej, wpis od zażaleń, opłaty za odpisy). Wydatki te, o ile się pojawią, będą odsunięte w czasie, stąd wnioskodawcy mają możliwość odpowiedniego przygotowania się na ich poniesienie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.