VIII SA/Wa 288/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi S. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 20 lutego 2025 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz skarżącego S. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z 20 lutego 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej także jako "Dyrektor IAS" lub "organ odwoławczy") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 142 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia S. Z. (dalej: "skarżący", "strona") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "Naczelnik US", "organ egzekucyjny", "organ I instancji") z 6 grudnia 2024 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał również art. 17 § 1, art. 18 pkt 2 w zw. z art. 34 § 4 pkt 3 lit. a) oraz art 59 § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 132, dalej jako "u.p.e.a." lub "ustawa egzekucyjna"). Postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Naczelnik US prowadził w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne wobec majątku strony, na podstawie tytułu wykonawczego z 16.05.2024 r. nr [...] wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W. (dalej także: "wierzyciel"), obejmującego opłatę za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC za 2023 r., w kwocie 3.600,00 zł. Zawiadomieniem z 17.05.2024 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku Spółdzielczym w Skaryszewie. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono stronie za pośrednictwem e-Urząd Skarbowy 21.05.2024 r. W wyniku realizacji zastosowanego środka, organ uzyskał (21.05.2024 r. oraz 20.06.2024 r.) kwotę w łącznej wysokości 4.077,60 zł, która w całości pokryła dochodzone zaległości wraz z kosztami egzekucyjnymi i kosztami upomnienia (należność główna 3.600,00 zł, koszty upomnienia 16,00 zł, koszty egzekucyjne 461,60 zł). Pismem z 21.05.2024 r. skarżący złożył zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, podnosząc nieistnienie obowiązku i błąd co do osoby zobowiązanego, które organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. przekazał do wierzyciela celem wydania rozstrzygnięcia zgodnie z kompetencjami. Natomiast postanowieniem z 23.05.2024 r. Naczelnik US zawiesił postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., do czasu zawiadomienia organu egzekucyjnego o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Postanowieniem z 21.10.2024 r. nr [...] Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny uznał w całości zarzut z 21.05.2024 r. i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu postanowienia zawarł informację, że wyegzekwowana i wpłacona na konto Funduszu należność zostanie stronie zwrócona niezwłocznie po otrzymaniu przez Fundusz informacji o numerze rachunku bankowego skarżącego. W dniu 6.12.2024 r. organ egzekucyjny, po otrzymaniu od wierzyciela informacji o ostateczności postanowienia w sprawie zarzutów, postanowieniem nr [...], działając na podstawie art. 34 § 4 pkt 3 lit. a w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Pismem z 10.12.2024 r. skarżący złożył podanie o uzupełnienie treści postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W dniu 8.01.2025 r. Naczelnik US wydał postanowienie [...] o odmowie uzupełnienia postanowienia nr [...], w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Pismem z 13.01.2025 r. skarżący wniósł skargę według przepisów działu VIII k.p.a., powołując się na postanowienie Naczelnika US nr [...], o odmowie uzupełnienia postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wniósł o uchylenie postanowienia Naczelnika US w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z 6.12.2024 r. i wydanie przez organ drugiej instancji postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ze wskazaniem obowiązku zwrotu przez wierzyciela środków finansowych strony na rzecz organu egzekucyjnego oraz wskazaniem w dalszej kolejności zwrócenia stronie tych środków przez organ egzekucyjny wraz z odsetkami. Dyrektor IAS, zaskarżonym postanowieniem z 20 lutego 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z 6 grudnia 2024 r. nr [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Podał następnie, że zgodnie z art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Wskazał, iż w myśl art. 234 pkt 1 k.p.a., w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu. Organ odwoławczy podniósł, iż w wyroku NSA z 3.10.2024 r., sygn. akt III FSK 137/23, Sąd odnosząc się do art. 234 k.p.a. wskazał, że: Z przepisu tego wynika przede wszystkim nakaz klasyfikowania pisma według jego zawartości, a nie nazwy W razie wniesienia w toku postępowania jurysdykcyjnego pisma zatytułowanego jako: "skarga" przez stronę tego postępowania, podlega ono rozpatrzeniu w toku tego postępowania. Zawartość takiego pisma, a nie nazwa, decyduje o jego klasyfikacji. Pismo takie może stanowić np. zażalenie, odwołanie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ, wniosek o zawieszenie postępowania, wniosek o umorzenie postępowania czy też pismo zawierające wnioski dowodowe. Postępowanie skargowo-wnioskowe regulowane przepisami Działu VIII k.p.a. nosi cechy postępowania uproszczonego. W postępowaniu tym nie występują strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Postępowanie skargowe, w rozumieniu przepisów Rozdziału VIII k.p.a., wyraża się w tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do wnioskodawcy, a tylko zawiadamia się go o swoich działaniach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności będących przyczynami skargi. Z merytorycznego punktu widzenia jest to rodzaj procedury kontrolnej. Czynności postępowania skargowego nie mogą zastępować procedury administracyjnej. Postępowanie skargowe jest postępowaniem subsydiarnym w stosunku do postępowania administracyjnego. Owa subsydiarność oznacza, że wszczęcie postępowania skargowego, jako odrębnego postępowania, następuje jedynie w przypadku, gdy sprawa, której skarga dotyczy, nie jest ani nie może być przedmiotem jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. W przeciwnym razie skarga podlega rozpoznaniu w ramach postępowania jurysdykcyjnego. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Dyrektora IAS skarga z 13.01.2025 r. nie mogła zostać rozpoznana odrębnie w trybie Działu VIII k.p.a., gdyż jak wskazał sam skarżący celem wniesionej skargi jest uchylenie postanowienia Naczelnika US w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z 6.12.2024 r. Wobec tego pismo strony zostało zakwalifikowane jako zażalenie. Dyrektor IAS wskazał następnie, iż jak wynika z art. 34 § 4 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o uznaniu zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1-5, w sprawie egzekucji administracyjnej umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części. Zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Stosownie do art. 18 pkt 2 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej w postępowaniu egzekucyjnym - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Dyrektor IAS przywołał następnie art. 111 k.p.a., art. 126 k.p.a. i art. 142 k.p.a., wskazując, że wniesienie zażalenia 13.01.2025 r. nastąpiło z zachowaniem terminu. Odnosząc się zatem do wniesionego zażalenia, Dyrektor IAS stwierdził, że zawarty w nim wniosek o uchylenie postanowienia Naczelnika US z 6.12.2024 r. i wydanie przez organ odwoławczy postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zawierającego twierdzenia wskazane przez stronę we wniosku z 10.12.2024 r. o uzupełnienie treści postanowienia jest bezpodstawny. Podniósł, iż jak słusznie zauważył Naczelnik US, uzupełnienie decyzji, które ma odpowiednie zastosowanie do postanowień, może nastąpić tylko i wyłącznie w odniesieniu do rozstrzygnięcia, czyli sentencji postanowienia lub pouczenia. Uzupełnienie rozstrzygnięcia sprawy ma miejsce wtedy, gdy z powodu błędu w ocenie stanu faktycznego i prawnego sprawy lub niedbalstwa przy sporządzaniu postanowienia wydano je w samej rzeczy częściowo, chociaż w ocenie organu je wydającego miało ono załatwiać całą sprawę. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, zatem Naczelnik US prawidłowo odmówił uzupełnienia zaskarżonego przez stronę postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy wskazał następnie, iż organ egzekucyjny, niezwłocznie po tym jak 5.12.2024 r. uzyskał informację od wierzyciela, że postanowienie o uznaniu w całości zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej stało się ostateczne, czyli następnego dnia, wydał postanowienie nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stosownie do treści art. 34 § 4 pkt 3 lit. a) u.p.e.a. Zarzut strony polegający na tym, że organ egzekucyjny dokonał zawężającego częściowego rozstrzygnięcia poprzez brak jednoczesnego rozstrzygnięcia w tym postanowieniu o zwrocie środków finansowych uznał za nieznajdujący w oparcia w przepisach u.p.e.a., przedstawiając stosowną argumentację w tym zakresie. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Pismem z dnia 18 marca 2025 r. S. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Dyrektora IAS z dnia 20 lutego 2025 r. W skardze skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obydwu instancji, wskazując na naruszenie przepisów art. 6, 7, 8, 12, 14a i 15 k.p.a. w związku z bezzasadnym zastosowaniem wobec skarżącego przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (....) t.j. Dz.U. z 2022 r. poz.2277 oraz ustawy z 17.VI.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił okoliczności faktyczne związane z rozpoznawaną sprawą, wskazując m.in. na bezpodstawne i bezzasadne wszczęcie postępowania egzekucyjnego i wadliwe zdaniem skarżącego prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika US. Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wystąpił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, także jako: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że postanowienie to zostało wydane z naruszeniem prawa powodującym konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd uwzględnił skargę, ale z innych przyczyn niż w niej wskazane. Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy rozstrzygnął w nim o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji z dnia 6 grudnia 2024 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 pkt 3 lit. a w zw. z art. 17 § 1 u.p.e.a., to jest wskutek uznania przez wierzyciela zarzutu egzekucyjnego. Wniesioną przez skarżącego skargę według przepisów Działu VIII k.p.a. Dyrektor IAS potraktował jako zażalenie, biorąc pod uwagę wskazany przez skarżącego cel wniesienia pisma. Nie kwestionując wywodów organu odwoławczego co do sposobu rozpoznawania skargi wnoszonej w trybie wskazanym w Dziale VIII k.p.a., zdaniem Sądu potraktowanie pisma strony złożonego w tym trybie jako np. zażalenie, jest możliwe jeśli zażalenie stronie postępowania przysługuje. Zauważyć w tym miejscu należy, iż postanowienie organu I instancji, do którego odnosi się organ odwoławczy rozpoznając zażalenie zostało wydane na podstawie art. 34 § 4 pkt 3 lit. a u.p.e.a. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydane na tej podstawie prawnej jest niezaskarżalne. Nie przysługuje na nie zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Art. 34 u.p.e.a. nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, wydanego na tej podstawie prawnej. Możliwość wniesienia zażalenia, o której mowa w art. 34 § 3 u.p.e.a. dotyczy jedynie postanowienia wierzyciela w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Także art. 141 § 1 k.p.a. stanowi, iż na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Prawidłowe zatem jest zawarte w postanowieniu organu I instancji stwierdzenie, iż na postanowienie z dnia 6 grudnia 2024 r. nie przysługuje zażalenie. Zastosowania w niniejszej sprawie nie ma art. 59 § 5 u.p.e.a., zgodnie z którym na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Przepis ten ma zastosowanie w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn w nim wskazanych. W niniejszej sprawie zaś postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawie art. 34 § 4 pkt 3 lit. a u.p.e.a. i oceny czy podlega ono zaskarżeniu zażaleniem należy dokonywać z uwzględnieniem podstawy prawnej jego wydania. W tych okolicznościach uznać należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 17 § 1 u.p.e.a. Powyższe naruszenie i wywody powyżej wskazane uzasadniają uchylenie zaskarżonego postanowienia i załatwienia sprawy we właściwy sposób. Jednocześnie, we wskazanych wyżej okolicznościach, odnoszenie się do zarzutów i argumentacji skargi należało uznać za zbędne. Z tych względów Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 210 § 2 p.p.s.a. wskazana w punkcie 2 sentencji wyroku kwota stanowi uiszczony przez skarżącego wpis sądowy od skargi.