VIII SA/Wa 290/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]września 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 rok oddala skargę. 1. Przedmiotem skargi D. J. (dalej: "skarżąca", "strona", "podatnik"), wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium" lub "SKO") z [...] września 2018 r., uchylająca decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. (dalej: "organ I instancji" lub "Burmistrz") z [...] maja 2018 r. w całości i orzekająca co do istoty sprawy. Przedmiotem tych decyzji było ustalenie skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. Jako podstawę prawną decyzji Kolegium wskazało między innymi przepisy art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 6 ust. 6 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm.; dalej: "upol"), art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm.; dalej "upgik"), a także art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.; dalej: "Op"). Organy powołały się także na uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej w L. z [...] listopada 2015 r. w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2015 r., poz. 10130). 2. Decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. 2.1. Decyzją z [...] maja 2018 r., w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania podatkowego, Burmistrz ustalił skarżącej zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2016 r. ([...] zł), od gruntów oznaczonych działką nr [...], położonych w L. przy ul. S., sklasyfikowanych jako tereny zabudowane inne, symbol "Bi" o powierzchni 0,0385 ha, będących w użytkowaniu wieczystym skarżącej, a także budynków posadowionych na ww. gruncie o łącznej powierzchni zabudowy 354 m2, stanowiących własność skarżącej. Wyjaśnił, że skarżąca nie złożyła informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych oraz sposobie wykorzystywania budynków będących jej własnością, pomimo stosownego wezwania ze strony organu I instancji. Oświadczyła, że nie jest w stanie złożyć jakichkolwiek informacji z powodu braku ostatecznych i niekwestionowanych ustaleń dotyczących granic nieruchomości, w którym to zakresie toczą się postępowania sądowe. Organ podatkowy I instancji stwierdził, że powierzchnia działki (385 m2) jest zgodna z zapisami w ewidencji gruntów i budynków. W celu ustalenia powierzchni użytkowej budynków stanowiących własność skarżącej, organ powołał biegłego, który po dokonaniu pomiaru ustalił, że łączna powierzchnia użytkowa, tj. mieszkalna, użytkowa i pomocnicza (piwnice), wynosi 366,85 m2. Do podstawy opodatkowania organ zaliczył powierzchnię 353,31 m2 (po odjęciu pow. klatki schodowej). Strona nie kwestionowała opinii biegłego. Od 1 listopada 2015 r. w budynku będącym własnością skarżącej prowadzona była działalność gospodarcza (zakład fryzjerski) na podstawie umowy najmu. Burmistrz przyjął nadto na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (wpis w księdze wieczystej Nr [...], akt notarialny Rep. A Nr [...] z [...] stycznia 2009r. oraz pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2017 r.), że przedmiotem opodatkowania jest budynek usługowo – mieszkalny. Ostatecznie do podstawy opodatkowania Burmistrz przyjął: pozostałe budynki i ich części o pow. 205,17 m2 (według stawki 5,76 zł = 1 181,78 zł), budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 148,14 m2 (według stawki 16,83 zł = 2 493,20 zł), grunty pod budynkami i niesklasyfikowane o pow. 237 m2 (według stawki 0,14 zł = 33,18 zł), a także grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 148 m2 (według stawki 0,64 = 94,72 zł). 2.2. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła organowi I instancji nieprawdziwe informacje w wydanych decyzjach m. in. co do tego, iż nie kwestionowała opinii biegłego. Dodała, że w świadomy i umyślny sposób ukrywana jest dokumentacja prawna dotycząca nieruchomości przy ul. S. [...] i [...]. Burmistrz chce zaś okraść ją z gruntu wymuszając składanie niewiarygodnych i nierzetelnych danych. Od 10 lat pomija również fakty, tj. stan i charakter jej posiadania, brak granic działek przebiegających także wewnątrz jej lokali i pomieszczeń, całkowity brak wejścia do kotłowni jej budynku, brak prawa własności do budynków i gruntów, o których mowa w piśmie Urzędu Miasta i Gminy L. z [...] grudnia 2016 r. 2.3. Uchylając w całości decyzję Burmistrza Kolegium podkreśliło, że decyzja dotyczy wyłącznie opodatkowania nieruchomości położonej na działce nr [...] przy ul. S. w L.. Nie dotyczy zaś, jak twierdzi skarżąca, innej nieruchomości położonej przy ul. S., której właścicielami zgodnie z zapisami w księdze wieczystej są małż. P.. Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów sporządzonego przez Starostę L. (stan na 1 stycznia 2016 r.) wynika, że skarżąca jest użytkownikiem wieczystym gruntów (działka nr [...]) położonych w L. przy ul. S., sklasyfikowanych jako tereny zabudowane inne, symbol "Bi" o powierzchni 0,0385 ha. Z wypisu z rejestru budynków wynika zaś, że skarżąca jest właścicielką 4 obiektów budowlanych znajdujących się na ww. działce, tj. jednego o funkcji zbiorniki, magazyny (pow. zabudowy 5 m2) oraz 3 budynków o funkcjach: handlowe i usługowe (pow. zabudowy odpowiednio: 104 m2; 56 m2 i 89 m2; wszystkie 4 obiekty budowlane zwane są dalej zbiorczo "budynkami"). Następnie Kolegium przedstawiło przebieg postępowania w sprawie i jej ramy prawne. Wyjaśniło, że zasadą jest, iż powierzchnię przedmiotów opodatkowania ustala się dla celów wymiaru podatków według danych zawartych w stosownej ewidencji gruntów i budynków. Skarżąca mimo kierowanych do niej wielokrotnie wezwań przez organ I instancji, nie złożyła stosownej informacji na podatek od nieruchomości za lata 2012 – 2017, w tym nie wywiązała się z obowiązku złożenia informacji o gruntach i budynkach podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Stąd w ocenie Kolegium wystąpiły podstawy do powołania biegłego w celu dokonania pomiaru powierzchni użytkowej budynku będącego własnością skarżącej. Pozostałe ustalenia faktyczne dokonane w sprawie przez Burmistrza Kolegium także uznało za prawidłowe, za wyjątkiem zastosowania niewłaściwej stawki dla opodatkowania budynków mieszkalnych, która to okoliczność była powodem uchylenia w całości decyzji organu I instancji i ustalenia przez SKO zobowiązania skarżącej w podatku od nieruchomości. Zastosowano przy tym uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej w L. z [...] listopada 2015 r. w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2015 r., poz. 10130). SKO zauważyło, iż dotychczasowa wysokość tego zobowiązania uległa znacznemu obniżeniu. Zarzuty odwołania SKO zasadniczo uznało za chybione. Stwierdziło bowiem, że dostrzeżone uprzednio przez Kolegium wątpliwości zostały należycie wyjaśnione w ponownie przeprowadzonym przez organ I instancji postępowaniu podatkowym. Okazały się wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zdaniem SKO skarżąca neguje każdą decyzję podatkową, wywodząc konsekwentnie swoje racje związane z "posiadaniem" i podawaniem nieprawdziwych informacji przez organy podatkowe, gdy stan prawny nieruchomości stanowiących przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie jest uregulowany. Nie budzi nadto wątpliwości ustalone prawo ich własności. SKO powołało się także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej jako "Sąd") z 28 listopada 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 176/16, oddalający skargę D. J. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z [...] czerwca 2007 r. o podziale nieruchomości. 3. Postępowanie sądowe. 3.1. W skardze do Sądu, która ma charakter opisowy i zakresem obejmuje decyzje w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata podatkowe 2013 – 2018, skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nieważności tych decyzji. Powtórzyła prezentowane w postępowaniu podatkowym stanowisko. W szczególności podniosła, że od kilku lat z Burmistrzem Miasta i Gminy L. toczy nierówną walkę o swoją własność. Zdaniem skarżącej, w urzędach (starostwo, księgi wieczyste, urząd gminy) są wydawane ciągle inne i sprzeczne ze sobą dokumenty dotyczące jej gruntów i budynków. Nawet do toczących się postępowań sądowych i administracyjnych. Nie zgodziła się nadto z zarzutem organu, jakoby nie akceptuje żadnej decyzji wymiarowej. Sporna w tych sprawach nie jest wysokość jej zobowiązań, lecz prawo własności. Intencją skarżącej jest bowiem tylko to, aby rzeczywiście płaciła podatki od tego, co prawnie posiada. Dodała, że aktualnie przed Sądem Rejonowym w R. zawisła sprawa o ustalenie prawa własności, zgodnie z zaleceniami Sądu zawartymi w wyroku w sprawie VIII SA/Wa 176/16. Z uwagi zatem na fakt, że dotychczas nie zostało ustalone prawo jej własności do posiadanych gruntów i budynków, uznała skargę za zasadną. 3.2. Odpowiadając na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i związaną z nim argumentację. Zarzuty skargi uznało za chybione. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, a także postępowania poprzedzającego jej wydanie, działając przy tym z urzędu na podstawie art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "uppsa"), Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe orzekające w sprawie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie dopatrzył się także naruszenia przez organy podatkowe przepisów prawa materialnego. Nie wystąpiły zatem podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów art. 145 § 1 uppsa. 4.2. Na proces stosowania prawa składa się szereg etapów i elementów. I tak, w pierwszej kolejności organ stosujący prawo powinien zidentyfikować odpowiednią normę prawa materialnego, której zastosowanie może wchodzić w rachubę odnośnie rozpatrywanej sprawy. Następnie poprzez dokonanie wykładni tej normy, winien zrekonstruować jej treść i w oparciu o wynikające stąd wnioski, stwierdzić ustalenie, jakich faktów jest konieczne z punktu widzenia zastosowania tej normy. Ustalenie tych faktów winno nastąpić według reguł prawa procesowego, a zwłaszcza tych reguł, które dotyczą postępowania dowodowego. Końcowym etapem jest dokonanie subsumcji, czyli przyporządkowanie ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawa materialnego. Rolą Sądu pierwszej instancji jest zaś kontrola prawidłowości tego działania, z uwzględnieniem przepisów art. 134 i art. 145 uppsa. 4.3. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest decyzja SKO ustalająca skarżącej zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2016 r. ([...] zł zamiast kwoty [...] zł ustalonej przez Burmistrza). Istota sporu dotyczy zaś zasadności przyjęcia do podstawy opodatkowania danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez właściwego starostę. Skarżąca konsekwentnie kwestionuje działania organów podatkowych i innych organów zajmujących się jej budynkami i należącym do niej prawem wieczystego użytkowania gruntów. Nie stawia przy tym konkretnych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania podatkowego lub (i) prawa materialnego. Spór dotyczy zatem zasadności opodatkowania nieruchomości gruntowej zlokalizowanej w L. przy ulicy S. (nr działki [...]) i posadowionych na tym gruncie obiektów budowlanych (magazyn oraz budynki o funkcji mieszkalnej i usługowej). Za podstawę wymiaru podatku, w świetle treści art. 21 ust. 1 upkig, w odniesieniu do nieruchomości gruntowej Kolegium przyjęło dane wynikające z rejestru gruntów będących w posiadaniu skarżącej w ramach użytkowania wieczystego (385 m2), uwzględniając bezsporną okoliczność dotycząca prowadzenia w jednym z budynków działalności gospodarczej. W odniesieniu do wymiaru podatku od budynków będących własnością skarżącej SKO ustaliło na jej korzyść, że zastosować należy stawki podatku przewidziane dla powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych zamiast pozostałych budynków oraz dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, uwzględniając opinię biegłego powołanego przez Burmistrza. Jak wynika z treści skargi, skarżącej "chodzi o to i tylko o to", aby płacić podatki tylko od tego, co prawnie posiada. Kwestionuje zatem zasadność decyzji wymiarowych, gdyż do dnia sporządzenia skargi nie zostało ustalone prawo własności skarżącej do posiadanych przez nią gruntów i budynków. 5.1. Zdaniem Sądu, rację w sporze przyznać należy Kolegium. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie podatkowe odpowiada zaś zasadom ogólnym przewidzianymi w Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe zebrały materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zgodnie z art. 122 oraz art. 187 § 1 Op, a jego ocena została dokonana przez SKO w zgodzie z art. 191 Op. Dowodem w sprawie jest między innymi opinia biegłego dotycząca powierzchni użytkowej budynków mieszkalno – usługowych posadowionych na działce nr [...]. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zrozumiałe i zasadniczo odpowiada dyspozycjom przepisów art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Op. W szczególności Kolegium zasadnie wydało decyzję reformatoryjną, konwalidując oczywiste uchybienia organu I instancji. 5.2. Zgodnie z przepisami art. 2 ust. 1 i ust. 2 upol, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają między innymi grunty oraz budynki lub ich części. Podatnikami podatku od nieruchomości, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 upol, są zaś między innymi osoby fizyczne, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, a także będące użytkownikami wieczystymi gruntów. Podstawę opodatkowania stanowi dla gruntów – powierzchnia, a dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 upol. W świetle art. 5 ust. 1 upol rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości. Z art. 6 ust. 1 upol wynika zaś, że obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Stawki podatku ulegają zwiększeniu w przypadku opodatkowania gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 21 ust. 1 upgik, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane te mają decydujące znaczenie dla wymiaru podatków lokalnych i mają walor dokumentu urzędowego. Danych tych nie może zmieniać organ podatkowy (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2391/14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3109/12; wyrok WSA w Gdańsku z 23 kwietnia 2014 r., I SA/Gd 166/14; wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Sąd, w składzie orzekającym w niniejsze sprawie, podziela poglądy prawne wyrażone w tych wyrokach. 5.3. Zauważyć w tym miejscu należy, że stan faktyczny w istocie nie jest sporny. Z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków przyjętych za podstawę wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 r. wynika bowiem, że skarżąca jest użytkownikiem wieczystym gruntów (działki nr [...] o powierzchni 385 m2, położonej w L. przy ulicy S.), oznaczonych w tym rejestrze jako użytki "Bi" opisane jako "grunty pod budynkami i niesklasyfikowane" i gruntów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jest także właścicielką budynków mieszkalnych i budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Kolegium prawidłowo uznało, że na skarżącej ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za 2016 r. Zgodnie z tym rejestrem, za podstawę opodatkowania organy podatkowe prawidłowo przyjęły grunt o powierzchni 385 m2. Działając na korzyść skarżącej, pomimo braku z jej strony woli współpracy, organ I instancji zgodnie z zaleceniami SKO przeprowadził dowód z opinii biegłego, który ustalił, że na gruncie posadowiony jest budynek, którego powierzchnia jest częściowo mieszkalna (205,17 m2), a częściowo usługowa (148,14 m2). Ustalenia faktyczne dokonane w sprawie są przy tym zgodne z tym, co wynika z treści umowy sporządzonej 14 stycznia 2009 r. w formie aktu notarialnego, mocą której skarżąca nabyła ww. prawo wieczystego użytkowania gruntu i prawo własności posadowionych na tym gruncie obiektów budowlanych. Rozstrzygnięcie sprawy przez Kolegium jest zdaniem Sądu zasadniczo prawidłowe, a przy tym korzystne dla skarżącej. 6. Skarżąca kwestionuje zaś ustalenia faktyczne dokonane w sprawie pomimo tego, że nie współpracuje z organami podatkowymi w celu kompleksowego wyjaśnienia nurtujących ją wątpliwości, zasadniczo dotyczących oznaczenia nieruchomości. Powtórzenia zatem po raz kolejny wymaga, że w świetle przepisów upol (art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 upol) opodatkowaniu podlegają zarówno grunt, jak i budynek. Podatnik nie ma zatem wyboru, od którego przedmiotu uczyni zadość obowiązkowi podatkowemu. Przepisy w tym zakresie są zaś jasne i czytelne. Kolegium działało zdaniem Sądu zasadniczo w zgodzie z obowiązującym prawem. Z treści skargi nie wynika, aby skarżąca kwestionowała przeznaczenie działki gruntu wskazanej w decyzji i jej powierzchnię. Nie jest też kwestionowany fakt posiadania przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego ww. działki gruntu, a także prawa własności posadowionych na tym gruncie 3 budynków oraz obiektu budowlanego opisanego jako magazyn, zbiornik. Skarżąca nie kwestionuje ustaleń organów dotyczących przeznaczenia budynków oraz ich powierzchni użytkowej. Tym samym brak jest podstaw do podzielenia argumentacji skargi, iż organy nie miały podstawy do ustalenia wymiaru podatku w odniesieniu do nieruchomości gruntowej wskazanej w zaskarżonej decyzji i posadowionych na niej budynków. Bez wątpienia skarżąca nabyła prawo wieczystego użytkowania ww. gruntu i prawo własności posadowionych na tym gruncie budynków. Ustalenia faktyczne zostały dokonane w niniejsze sprawie prawidłowo, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Kolegium wydając zaskarżoną decyzję działało na korzyść skarżącej, eliminując uchybienia organu I instancji. Działało zasadniczo w sposób zgodny z zasadami ogólnymi postępowania podatkowego, wyrażonymi w przepisach art. 120 – 129 Op. Opodatkowanie obiektu budowlanego o pow. 5 m2 według zaniżonej stawki przewidzianej dla budynków mieszkalnych w świetle art. 134 § 2 uppsa nie może być zdaniem Sądu powodem wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Dodać należy, że organy podatkowe orzekające w sprawie podjęły także próbę rozwiania nurtujących skarżącą wątpliwości. Okoliczności wskazywane przez skarżącą, dotyczące postępowań sądowych, których wyniki mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, skarżąca będzie mogła uwzględnić w ramach ewentualnego wniosku o uruchomienie trybu nadzwyczajnego, o którym mowa w przepisach Ordynacji podatkowej (art. 240 i nast.), jeżeli wystąpią ku temu przesłanki. W ocenie Sądu, mając na uwadze postawę skarżącej, która nie deklarowała woli współpracy z organami celem wyjaśnienia nurtujących ją wątpliwości, organy podatkowe orzekające w sprawie zebrały kompletny materiał dowodowy, a Kolegium dokonało jego oceny zasadniczo w zgodzie z art. 191 Op. Przytoczyło także przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w niniejszej sprawie oraz dokonało ich prawidłowego zastosowania na tle zasadniczo bezspornych ustaleń faktycznych (za wyjątkiem uchybienia korzystnego w skutkach dla skarżącej, dotyczącego zaniżenia stawki podatku dla obiektu budowlanego określanego jako magazyn, zbiornik o pow. 5 m2), gdyż na etapie postępowania sądowego skarżąca nie stawia konkretnych, weryfikowalnych zarzutów, przedstawiając tylko swoje niezadowolenie co do sposobu działania organów podatkowych obu instancji orzekających w niniejszej sprawie, w szczególności organu I instancji. 7. Tym samym, działając na podstawie art. 151 uppsa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, czyli oddalił skargę jako niezasadną.