VIII SA/Wa 291/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Asesor WSA Artur Kot, Asesor WSA Andrzej Kuna, Protokolant Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego dla złagodzenia skutków suszy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] Wójt Gminy S. działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. oraz art. 7 pkt 15 art.18 ust. 1 pkt 4, art. 24, art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), powoływanej daje jako ustawa o pomocy społecznej oraz § 1-5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109), dalej jako rozporządzenie z dnia 29.08.2006 r., postanowił odmówić J. B. przyznania zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż odmowa przyznania zasiłku spowodowana jest faktem, iż wnioskodawca nie podlega ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik, co jest warunkiem przyznania świadczenia. J. B. odwołał się od powyższej decyzji, podnosząc, iż jest czynnym rolnikiem od 16 lat i płaci składki KRUS. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. po rozpatrzeniu odwołania, działając na mocy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ powołał się na treść § 2 rozporządzenia z dnia 29.08.2006 r., który określa przesłanki przyznania pomocy społecznej rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą w 2006 r. W ocenie organu wnioskodawca nie spełnia tych przesłanek, gdyż żaden z członków jego rodziny nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, podlegającym temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. Wobec tego decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Skargę na powyższą decyzję złożył J. B. wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie jednorazowego zasiłku celowego, ewentualnie uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu organowi. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący wskazał, iż jest właścicielem gospodarstwa rolnego, jego ojciec nie żyje, zaś matka jest chora i przebywa w szpitalu. Nadto podniósł on, iż matka opłacała na jego rzecz składki na ubezpieczenie rolnicze KRUS od ponad 16 lat. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R.wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Na wstępie zważyć należy, iż stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia, przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przedmiotem oceny sądu w toku niniejszego postępowania była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy S. odmawiającą J. B. przyznania zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy w wysokości [...] zł. Zasady przyznawania pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy reguluje powoływane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. Zgodnie z § 2 rozporządzenia pomocy na złagodzenie skutków suszy udziela się rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą w 2006 r., jeżeli co najmniej jedna osoba w rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. Warunkiem ubiegania się o pomoc jest poniesienie szkód w uprawach rolnych w gospodarstwie rolnym średnio w wysokości powyżej 30 %. Średnią wysokość szkód w gospodarstwie rolnym ustala kierownik ośrodka pomocy społecznej na podstawie protokołu szacowania szkód sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 16, poz. 82 ze zm.). Pomoc przysługuje w wysokości 500 zł w przypadku gospodarstwa rolnego do 5 ha użytków rolnych i 1000 zł w przypadku gospodarstwa powyżej 5 ha użytków rolnych. W niniejszej sprawie podstawą rozstrzygnięcia odmownego przez organy obu instancji była okoliczność, iż żaden z członków rodziny skarżącego nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, podlegającym temu ubezpieczeniu z mocy ustawy. Z akt sprawy wynika, iż J. B. w dniu [...] października 2006 r. złożył wniosek o zasiłek celowy w związku z suszą w 2006 r., załączając do niego zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w L., z którego wynika, iż w okresie od 1 stycznia 1991 r. do chwili obecnej podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno – rentowym, wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako domownik. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa procesowego, a mianowicie art. 7, 77 i 80 k.p.a. Powołane przepisy normują przede wszystkim zasady postępowania dowodowego, nakładając na organy administracji obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Jest to obowiązek organu administracji, który winien realizować przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Art. 7 k.p.a. wyraża wprost zasadę prawdy obiektywnej, art. 77 § 1 k.p.a. nakazuje organom administracji zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, natomiast art. 80 k.p.a. nakazuje ocenę faktu udowodnienia poszczególnych okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego. Na gruncie postępowania administracyjnego zasadę tę należy pojmować w ten sposób, że podstawą rozstrzygnięć mogą być jedynie okoliczności faktyczne, polegające na prawdzie rzeczywistej. Rozpoznając sprawy administracyjne organ winien najpierw ustalić istnienie pewnych faktów, a następnie dokonać ich oceny prawnej. Przy czym naruszenie prawa następuje nie tylko w sytuacji, gdy stan faktyczny bądź podstawa prawna zostaną ustalone wadliwie, ale również wówczas, gdy organ nie poczyni wyczerpujących ustaleń faktycznych w danej sprawie (por. uchwała Składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 1998 r., FPK 15/98, opubl. Prokuratura i Prawo - dodatek 1999/5 poz. 53; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 23 października 1997 r., I SA/Po 457/97 opubl. Poradnik VAT 1998/7 str. 41). Na gruncie rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż okoliczności faktyczne, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej nie zostały należycie wyjaśnione. Przede wszystkim wątpliwości budzi stwierdzenie organu, iż żaden z członków rodziny skarżącego nie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, podlegającym temu ubezpieczeniu z mocy ustawy, a tym samym brak jest przesłanki, od której uzależnione jest przyznanie zasiłku celowego. Organ nie wyjaśnił jaki był status skarżącego w chwili wydawania zaskarżonej decyzji, a mianowicie czy podlega on ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik czy też jako domownik. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazuje, iż J. B. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, wobec tego w myśl przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25) winien podlegać ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu z mocy ustawy (art. 7 powołanej ustawy). Organ nie wyjaśnił tej okoliczności, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, iż zainteresowany podlega ubezpieczeniu społecznemu jako domownik. Podstawą twierdzeń organu było zaświadczenie KRUS w R., datowane na dzień [...] września 2006 r. W ocenie Sądu kwestia podlegania ubezpieczeniu społecznemu i podstawa podlegania ubezpieczeniu winna być wyjaśniona ponad wszelką wątpliwość i w tym celu organ winien przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe, ustalając w sposób jednoznaczny, czy skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników i na jakiej podstawie. Nadto w ocenie sądu organ pominął kwestię podlegania ubezpieczeniu społecznemu członków rodziny skarżącego. Przepisy rozporządzenia z dnia 29 sierpnia 2006 r. przewidują przyznanie zasiłku celowego nie tylko w sytuacji gdy wnioskodawca jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy, ale także w sytuacji gdy co najmniej jedna osoba w rodzinie jest rolnikiem. Organy obu instancji ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie nie zbadały tej okoliczności. Tymczasem wyjaśnienie tej kwestii warunkuje prawidłowe ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki do uzyskania zasiłku celowego. W uzasadnieniu obu decyzji brak jest jakiejkolwiek wzmianki na temat członków rodziny wnioskodawcy, również przebieg postępowania nie wskazuje na to aby organ wykazał zainteresowanie ustaleniem tej okoliczności. Każdorazowo bowiem wydanie decyzji musi być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, w czasie którego organ jest zobowiązany z własnej inicjatywy przeprowadzić odpowiednie dowody, które wyjaśnią jednoznacznie wszystkie przesłanki konieczne dla określenia sytuacji prawnej strony. Zaniechanie tych obowiązków jest równoznaczne z naruszeniem art. 7, 77 i 80 kpa. Wskazane powyżej wady prawne skutkują koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej na mocy art. 145 ust.1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia.