VIII SA/Wa 292/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 sierpnia 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie uchyla zaskarżoną decyzję. Syg. akt VIII SA/Wa 292/21 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w R. odmówił M. C. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 lipca do 30 września 2020 roku. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Skarżąca w dniu 26 stycznia 2021 roku złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 lipca do 30 września 2020 roku. Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 roku, nr [...] organ odmówił jej prawa do zwolnienia z opłacania składek za wnioskowany okres. Organ wskazywał, że zgodnie z art. 31 zo ust.8 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych( DZ.U z 2020 roku, poz. 1842 ze zm. dalej ustawa COVID) płatnikowi składek prowadzącemu na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek, działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności(PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 49.39.Z, 55.10.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 71.11.Z, 77.39.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.03.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.29.A, 90.29.B,93.29.Z albo świadczącego usługi na rzecz muzeów w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 1996 roku o muzeach nie będące instytucją kultury, o zakończonym procesie organizacji muzeum i wpisanym do wykazu muzeów, o którym mowa w art. 5b ustawy o muzeach, przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenia zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 lipca 2020 roku do 30 września 2020 roku, wykazywanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 roku i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w pierwszym miesiącu kalendarzowym, za który składany jest wniosek o zwolnienie z opłacania tych składek był niższy co najmniej o 75% w stosunku do przychodu uzyskanego w tym samym miesiącu kalendarzowym 2019 roku. We wniosku z 26 stycznia 2021 roku skarżąca oświadczyła, że prowadzi działalność gospodarczą z kodem PKD 93.03.Z. Z analizy danych z rejestru wynika, że skarżąca prowadzi przeważającą działalność oznaczona kodem PKD 47.89.Z. Zdaniem organu z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od 1 lipca 2020 roku do 30 września 2020 roku mogą występować przedsiębiorcy, którzy na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek prowadzili przeważającą działalność z określonymi w ustawie kodami PKD. Wskazany przez skarżącą we wniosku kod przeważającej prowadzonej działalności jest niezgodny z danymi zawartymi w systemie na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Z uwagi na powyższe nie przysługuje jej zwolnienie z opłacania składek. Po otrzymaniu wyżej powołanej decyzji, skarżąca skierowała do organu ponownie wniosek o zwolnienie z opłacania składek. W dniu [...] lutego 2021 roku organ skierował do M. C. pismo z informacja, iż skoro złożyła drugi wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek, a on już został rozpatrzony i wydano decyzje w dniu [...] stycznia 2021 roku, to ten wniosek pozostawia bez rozpoznania. Skarżąca M. C. w dniu 2 marca 2021 roku złożyła skargę na decyzję organu z [...] stycznia 2021 roku oraz na pismo z [...] lutego 2021 roku. W uzasadnieniu skargi podnosiła, iż od 10 marca 2020 roku, tj, wznowienia działalności gospodarczej jako przeważający kod PKD jej działalności był kod 90.03.Z. Argumentowała, iż skoro zwolnienia od opłat dotyczą okresu minionego, a brany jest stan na dzień złożenia wniosku, to złamano zasadę, iż prawo nie działa wstecz. W skardze podnosiła również zarzut, iż decyzja odmowna jest obarczona błędem formalnym w postaci braku pieczęci i podpisu – art. 14 § 1 kpa. Wskazywała, że mając na względzie pojawiające się możliwości rozwoju firmy ,, [...]’’ pod kątem jej twórczości postanowiła z dniem 1 lutego 2021 roku powrócić do kodu PKD 90.03.Z jako przeważającej działalności. W związku z powyższym w dniu 2 lutego 2021 roku wystąpiła do organu o zwolnienie z opłacania składek za okres od lipca do września 2020 roku, spełniając wymóg ustawowy przeważającego kodu PKD 90.03.Z na dzień złożenia wniosku. W jej ocenie organ naruszył prawo pozostawiając bez rozpoznania wniosek o zwolnienie z dnia 2 lutego 2021 roku. Jej zdaniem przez takie załatwienie jej wniosku została oszukana i nie chodzi tu o żadną realną pomoc dla przedsiębiorców w okresie pandemii. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o odrzucenie skargi ewentualnie o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji), zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2021 roku, sąd każdorazowo obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy postępowanie administracyjne zostało prawidłowo przeprowadzone w sprawie przez właściwe organy administracji publicznej. Obowiązany jest przy tym ocenić, czy w sprawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, czy stronie skarżącej organy zapewniły możliwość uczestniczenia w postępowaniu, a także czy organy dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych. Należy zauważyć, że postępowanie administracyjne jest zorganizowanym procesem stosowania prawa, który obejmuje następujące etapy: a) ustalenie, jak norma obowiązuje w znaczeniu dostatecznie określonym na potrzeby rozstrzygnięcia; b) uznanie za udowodniony fakt na podstawie określonych materiałów i w oparciu o przyjętą teorię dowodów; c) subsumpcja faktu uznanego za udowodniony, pod stosowaną normę prawną; d)wiążące ustalenie konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy. W ocenie Sądu biorąc pod uwagę wyżej przedstawione kryteria należy uznać, iż przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca składając skargę zmieściła się w ustawowym terminie do zaskarżenia decyzji z dnia [...] stycznia 2021 roku. Z mocy art. 8 kpa organy administracji publicznej winny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Chodzi tutaj nie tylko o zaufanie do pojedynczego organu prowadzącego konkretne postępowanie w indywidualnej sprawie ale przede wszystkim o budowanie zaufania obywateli do organów władzy państwowej in gremio. Zdaniem Sądu nie ma możliwości zadośćuczynienia tej zasadzie w oderwaniu od krajowego kontekstu społecznego. Jeśli bowiem państwo wprowadza w stosunku do obywateli szereg instrumentów prawnych( ograniczeń, zakazów, nakazów) inny organ tej władzy kształtując indywidualną sytuację obywatela, dla pełnej realizacji tej zasady powinien wziąć pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych i prawnych, a przy wykładni przepisów obowiązujących winien dbać o spójność przekazu jaki władza kieruje do obywateli. Oznacza to, że organ powinien uwzględniać przy wykładni przepisów szerszy kontekst społeczny, w jakim przepisy te były wprowadzane, a także dokonać ich wykładni w taki sposób aby obywatel, którego przepisy dotyczą, po ostatecznym ukształtowaniu jego sytuacji prawnej przez organ władzy publicznej mógł mieć w dalszym ciągu racjonalne przekonanie, że nie został pokrzywdzony na skutek działań organów państwa. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż przepis art. 31 zo ust. 8 ustawy o COVID wskazuje, że zwolnieniem z opłacania składek zostali objęci prowadzący w przepisie rodzaje działalności wg. stanu na dzień złożenia wniosku. Istotne jest zatem ustalenie jaką przedsiębiorca prowadził faktycznie działalność, a nie jaki rodzaj działalności jako przeważający figurował w rejestrze REGON. Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 5 ust.1 pkt 8 ustawy z dnia 6 września 2018 roku o Centralnej Ewidencji, Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorców( DZ.U z 2020 r, poz. 2296 dalej ustawa o CEIDG) wpisowi do ewidencji podlegają dane o przedmiocie wykonywanej działalności gospodarczej według Polskiej Klasyfikacji Działalności( PKD) na poziomie podklasy, w tym jeden przedmiot przeważającej działalności. Zgodnie z § 9 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 roku w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzoru wniosków, ankiet i zaświadczeń ( DZ.U z 2015 roku, poz. 2009 ze zm. dalej rozporządzenie w sprawie rejestru) – rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio – na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub jeżeli nie jest to możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących wykonujących poszczególne rodzaje działalności. W sytuacji gdy następuje zmiana danych określonych w ustawie o CEIDG między innymi w zakresie przedmiotu przeważającego rodzaju działalności, przedsiębiorca w terminie 7 dni winien złożyć wniosek o ich aktualizację. Tak więc regulacje prawne wyżej powołane wskazują, że o rodzaju przeważającej działalności gospodarczej de facto decyduje procentowy udział w wartości przychodów ze sprzedaży bądź udziału pracujących w poszczególnych rodzajach prowadzonej działalności. W tej sytuacji to przedsiębiorca, który nie dokonał w przewidzianym terminie zmiany, winien w tym postepowaniu zaoferować dowody, które jednoznacznie wskażą, iż w tej dacie wykonywał inny rodzaj przeważającej działalności niż wynika z wypisu rejestru REGON. W sytuacji pandemii gdzie byt i dalsza działalność gospodarcza może zależeć od skorzystania przez przedsiębiorcę ze zwolnienia z opłacania składek, szczególnie gdy została zgłoszona sygnalizacja o rozbieżności pomiędzy wpisem a prowadzoną działalnością winno być przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w tym przedmiocie. Formalne uchybienie w postaci braku zmiany wpisu do rejestru nie może rozstrzygać o braku przyznania pomocy dla przedsiębiorcy. Organ ponownie rozpoznając sprawę winien zobowiązać skarżącą do przedłożenia dowodów obrazujących i wskazujących na rzeczywisty, przeważający rodzaj działalności, który prowadziła na datę złożenia wniosku o zwolnienie . Z tych też względów biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.