VIII SA/Wa 297/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok oddala skargę. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: "organ odwoławczy", "Dyrektor ARiMR") decyzją z dnia [...]marca 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. S. (dalej: "skarżący") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]z [...]stycznia 2018 r., znak: [...]w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej. W dniu [...]maja 2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 278 ze zm.). W powyższym wniosku złożonym na rok 2017 skarżący ubiegał się przyznanie: jednolitej płatności obszarowej (JPO), płatności za zazielenienie - płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (PZZ) oraz płatności dodatkowej - redystrybucyjnej (PD), do powierzchni 10,47 ha. W dniu [...]stycznia 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...]wydał decyzję, którą przyznał wnioskodawcy płatności na rok 2017, w tym: - jednolitą płatność obszarową (JPO), w wysokości [...] zł, - płatność za zazielenienie (PZZ), w wysokości [...] zł, - płatność redystrybucyjną (PD), w wysokości [...] zł. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wyniosła 10,23 ha. Płatności zostały przyznane do wysokości kwoty odpowiadającej 1 250 euro, w oparciu o art. 19 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ze względu na uczestnictwo rolnika w systemie dla małych gospodarstw. Całkowita kwota przyznanych płatności wyniosła bowiem [...] zł, co przy kursie [...] zł stanowi właśnie kwotę 1 250 euro. W dniu 22 stycznia 2018 r. skarżący złożył odwołanie wskazując, że nie był świadomy, iż uczestniczy w "systemie małych gospodarstw", a w roku 2016 przejął gospodarstwo rolne od matki, którego powierzchnia wynosiła 10,08 ha. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor ARiMR decyzja z [...]marca 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowana przez odwołującą we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 10,47 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 10,23 ha. Organ wskazał, iż w roku 2015 skarżący zgodnie z art. 56 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego został uznany za rolnika uczestniczącego w systemie małych gospodarstw. Mając na uwadze fakt, iż skarżący nie złożył oświadczenia o wystąpieniu z tego systemu, organ I instancji słusznie uznał, iż skarżący nadal uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw. Organ wskazał, że zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt. 1 i pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni, a płatność dla małych gospodarstw przyznaje się w wysokości nie większej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro. Organ wskazał, że zgodnie art. 56 ust. 4 ustawy w 2015 r. rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw mógł wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 10 lipca tego roku (2015). Zgodnie art. 56 ust. 6 ustawy, w kolejnych latach rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. W takim przypadku w decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich za rok, w którym zostało złożone to oświadczenie, stwierdza się, że rolnik nie uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw. W przedmiotowej sprawie stwierdzono, iż skarżący nadal uczestniczy w systemie małych gospodarstw, ponieważ na formularzu wniosku za rok 2015 jak i w latach 2016 - 2017 nie zaznaczył pola dotyczącego wystąpienia z systemu małych gospodarstw oraz nie złożył oświadczenia o wystąpieniu z ww. systemu do dnia [...]września 2017 roku. W skardze z [...]marca 2018 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wskazał, iż nie był świadomy, że uczestniczy w programie dla małych gospodarstw i dlatego otrzymał pomniejszoną dopłatę. Kwota, o którą została pomniejszona dopłata pomogłaby mu zachować płynność w gospodarowaniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]z [...]marca 2018 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") oznaczałby konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd było rozstrzygnięcie dotyczące przyznania płatności na rok 2017 w wysokości odpowiadającej 1250 euro, w oparciu o art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ze względu na uczestnictwo rolnika w systemie dla małych gospodarstw. Materialnoprawne przesłanki przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 uregulowano w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r. poz. 278 ze zm.; dalej: "ustawa") z jednoczesnym odesłaniem do odpowiednich regulacji wspólnotowych (art. 1 i 7 ustawy). Zgodnie z art. 61 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 2013.347.608) państwa członkowskie mogą ustanowić system dla małych gospodarstw zgodnie z warunkami określonymi w niniejszym tytule ("system dla małych gospodarstw"). Rolnicy, którzy w 2015 r., posiadają, na własność lub w formie dzierżawy, uprawnienia do płatności lub, w państwach członkowskich stosujących art. 36, składają wnioski w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej oraz spełniają minimalne wymogi przewidziane w art. 10 ust. 1, mogą wybrać uczestnictwo w systemie dla małych gospodarstw. Płatności w ramach systemu dla małych gospodarstw zastępują płatności bezpośrednie, które mają zostać przyznane na podstawie tytułów III i IV. Akapit pierwszy nie ma zastosowania w przypadku gdy państwo członkowskie wybiera metodę płatności określoną w art. 63 ust. 2 akapit pierwszy lit. a). W takim przypadku płatność jest uzależniona od odpowiednich warunków określonych w tytułach III i IV, bez uszczerbku dla ust. 3 niniejszego artykułu (art. 61 ust. 2). Rolnicy uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw są zwolnieni z praktyk rolniczych przewidzianych w tytule III rozdział 3 (art. 61 ust. 3). Nie zapewnia się korzyści na mocy niniejszego tytułu rolnikom, w przypadku których stwierdzono, że po dniu 18 października 2011 r. w sztuczny sposób stworzyli warunki pozwalające im skorzystać z systemu dla małych gospodarstw (art. 61 ust. 4). Art. 56 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy stanowi, że rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. uznaje się za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, o którym mowa w art. 61 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanym dalej "systemem dla małych gospodarstw", jeżeli spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw lub płatności związanych do zwierząt oraz łączna kwota płatności bezpośrednich określona dla tego rolnika zgodnie z art. 63 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. oraz wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 27 ust. 2 lub art. 28 ust. 2, wynosi nie więcej niż równowartość w złotych kwoty 1 250 euro. Zgodnie z art. 56 ust. 4 ustawy, rolnik uczestniczący w 2015 r. w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 10 lipca tego roku. Zgodnie z art. 56 ust. 5 pkt 1 ustawy, w decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. stwierdza się, że rolnik uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw - w przypadku, o którym mowa w ust. 1. Zgodnie z art. 56 ust. 6 ustawy o płatnościach, w kolejnych latach rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. W takim przypadku w decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich za rok, w którym zostało złożone to oświadczenie, stwierdza się, że rolnik nie uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw. Odnosząc powyższe przepisy prawa na grunt rozpatrywanej sprawy, należy wskazać, że jak wynika z decyzji wydanej w sprawie o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2015 r. skarżący został uznany za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy o płatnościach. Decyzję zawierającą rozstrzygnięcie tej kwestii (dec. [...]) została doręczono Stronie w dniu [...]lutego 2016 r. Nie jest zatem uprawnione twierdzenie skarżącego, jakoby nie był on świadomy zakwalifikowania go przez organ ARiMR do systemu dla małych gospodarstw, skoro o tym fakcie został on poinformowany w rozstrzygnięciu decyzji o przyznaniu płatności za rok 2015. Z akt sprawy nie wynika również aby rolnik w terminie do 10 lipca 2015 roku złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 56 ust. 4 ustawy, co mogłoby oznaczać, że rolnik wystąpił z systemu dla małych gospodarstw. Nie uczynił tego również w odniesieniu do płatności za rok 2016 jak i w roku 2017. We wniosku o przyznanie płatności złożonym na 2017 rok skarżący nie zaznaczył odpowiedniego okienka na pierwszej stronie wniosku, które dotyczyło: "Oświadczenia, że występuje z systemu dla małych gospodarstw", a także do dnia [...]września 2017 r. do organu I instancji nie wpłynęło oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu. Zasadnie zatem organ uznał, że wnioskodawca nadal uczestniczy w systemie małych gospodarstw. Wymaga zaś zwrócenia uwagi, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności nie jest obowiązkiem lecz uprawnieniem rolnika i to beneficjent tych środków winien dołożyć należytej staranności, aby ubiegając się o środki publiczne spełniać określone przepisami prawa przesłanki warunkujące ich przyznawanie w określonej wysokości. Wymaga też podkreślenia, iż skarżący składając wniosek podpisał go, co jest równoznaczne z podjęciem odpowiedzialności za jego wypełnienie oraz jego treść. Jednocześnie oświadczył we wniosku (sekcja IX. Oświadczenia i Zobowiązania), że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. W ocenie Sądu punkt IV 09 formularza wniosku jest prawidłowo zredagowany i czytelny. W powiązaniu z treścią faktycznie złożonych oświadczeń wnioskodawcy na temat znajomości zasad przyznawania płatności oraz o szczególnych warunkach odnoszących się do systemu dla małych gospodarstw (w końcowej część formularza wniosku), nie można mówić o oczywistej omyłce popełnionej przy sporządzeniu wniosku. Status prawny beneficjenta ubiegającego się o przyznanie mu płatności przez organy ARiMR, nie może być ustalany w sposób dorozumiany z pominięciem treści składanych oświadczeń. Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy został w tej sprawie ustalony prawidłowo. Wbrew zarzutom skargi organy obu instancji prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy w kontekście treści złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności na rok 2017, a także trafnie ustaliły brak dodatkowych oświadczeń, które wpływałyby na ewentualną wysokość należnych płatności. W sprawach płatności organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie z zachowaniem wymogów określonych w art. 3 ustawy o płatnościach. Przepis ten w ust. 1 określa, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl zaś art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast według art. 3 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem z treści wskazanych przepisów wynika, że organ działa na podstawie k.p.a., z zastrzeżeniem pewnych odmienności, do których należy m.in. brak związania treścią art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Stąd też zawarty w skardze zarzut dotyczący ich naruszenia nie jest zasadny. Obowiązkiem organu było natomiast rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie Sądu w sprawie tej nastąpiło. Organy orzekające, w tym również organ II instancji, odniosły się do wszystkich dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie oraz dokonały należytej oceny ich znaczenia dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Zauważyć również należy, że powiększenie areału gruntów strony w stosunku do roku 2015, którymi wnioskodawca dysponował, nie świadczy o tym, że wnioskodawca automatycznie nie spełnia przesłanek do brania udziału w systemie małych gospodarstw w rozumieniu obowiązujących przepisów. Status prawny beneficjenta ubiegającego się o przyznanie mu płatności przez organy ARiMR, nie może być bowiem ustalany w sposób dorozumiany, z pomięciem treści składanych wniosków. Uczestnictwo w systemie dla małych gospodarstw jest dobrowolne, co znajduje potwierdzenie dodatkowo w uregulowaniu zawartym w art. 56 ust. 7 ustawy o płatnościach. Zgodnie z tym unormowaniem, oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, o którym mowa w art. 5: 1) składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich albo 2) na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję. W konsekwencji, to na rolniku ciążył obowiązek złożenia stosownego oświadczenia, a brak złożenia takiego oświadczenia nie może obciążać organów rozstrzygających sprawę, nie są one bowiem uprawnione do kreowania kierowanych do nich żądań. Niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów, Sąd realizując obowiązek kompleksowej analizy zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostrzegł też żadnych innych uchybień, które mogłyby skutkować koniecznością jej uchylenia z innych przyczyn. Z przytoczonych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, przez co skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł w sentencji wyroku.