VIII SA/Wa 3/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2008r. Wójt Gminy Z. działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 11, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39, art. 96, art. 98, art. 103, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 ze zm., zwana dalej ustawą o pomocy społecznej ) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa ), po rozpoznaniu po raz kolejny wniosku M.F. z dnia [...] marca 2008r. odmówił przyznania świadczenia na dofinansowanie do remontu mieszkania z powodu nie spełnienia kryterium dochodowego. Organ I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, iż M.F. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką oraz siostrzeńcem. Zarówno skarżąca jak i osoby z nią zamieszkujące uzyskują dochód. Dochodem skarżącej jest renta wypadkowa wypłacana przez [...] w kwocie [...] złotych miesięcznie. Dochodem matki skarżącej jest emerytura rolnicza wypłacana przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w R. w kwocie [...] złotych miesięcznie. Dochód siostrzeńca skarżącej stanowi zaś renta rodzinna w wysokości [...] złotych miesięcznie. Łączny miesięczny dochód w rodzinie skarżącej stanowi wartość [...] złotych. Organ zaznaczył, iż M.F. w 2000r. korzystała z różnych form pomocy: zasiłku celowego, okresowego oraz zasiłku stałego wyrównawczego, który był jej wypłacany do uzyskania renty wypadkowej ( maj 2005r.) Nadto rodzina Pani F. objęta była w okresie od lipca do września 2008r. pomocą w zakresie usług opiekuńczych. Wyjaśnił dodatkowo, iż w okresie od lipca 2000r. do 2004r. Towarzystwo Ubezpieczeniowe [...] przekazało skarżącej środki pieniężne w łącznej kwocie [...] złotych. Wójt Gminy Z. wywiódł, iż brak jest podstaw prawnych do wypłaty na rzecz skarżącej zasiłku celowego specjalnego, bowiem nie wystąpiły w sytuacji materialnej Pani F. żadne szczególne okoliczności uzasadniające realizację tego świadczenia. Oświadczył, iż wysokość świadczeń z zakresu pomocy społecznej uzależniona jest z jednej strony potrzebami osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, z drugiej zaś środkami finansowymi organu przeznaczonymi na ten cel. W budżecie na 2008r. środki te stanowiły wartość 5.900,00 złotych. Decyzją z dnia [...] listopada 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania M.F., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Powołał przy tym ustalenia faktyczne dokonane przez Wójta Gminy Z. Z ustaleń tych wynika zaś, że zarówno M.F. oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dochody. Łączny miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi [...] złotych. Nadto skarżąca jest w 1/6 części współwłaścicielem domu o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomości o powierzchni [...] ha. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., podtrzymało przedstawioną w decyzji organu I instancji argumentację prawną. Powołując treść art. 8 ust. 1 pkt 2 , art. 39 i art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wskazało, iż prawo do pomocy społecznej przysługuje na osobę w rodzinie, jeżeli dochód tej osoby nie przekracza kwoty 351 złotych. Przyznanie pomocy poprzez ustalenie prawa do zasiłku celowego oraz wysokość tego zasiłku zależy od uznania organu administracji. Organ ma możliwość przyznania tego świadczenia, ale także może w sytuacji gdy spełnione są warunki do jego przyznania powyższego odmówić. Podstawą zaś wypłaty zasiłku specjalnego może być natomiast wystąpienie szczególnych okoliczności, które w przekonaniu organu w sprawie Pani F. nie zaistniały. Organ odwoławczy podniósł, że środki pieniężne organu I instancji na zasiłki celowe i pomoc w naturze stanowiły w 2008 roku kwotę 5.900,00 złotych. W okresie od stycznia do sierpnia 2008r o pomoc w tym zakresie wystąpiło około 422 osób, średnia wysokość przyznanych zasiłków stanowi kwotę 310,00 złotych. Kryterium dochodowe w rodzinie skarżącej stanowi natomiast kwotę 3 x 351 złotych. Dodatkowo podnoszone przez skarżącą potrzeby znacznie przekraczają wartości, jakie organ administracji I instancji może na pomoc społeczną przeznaczyć. W konkluzji Kolegium uznało, iż przyznanie zasiłku celowego specjalnego w kwocie 3 x 351 złotych na remont mieszkania – wykonanie instalacji centralnego ogrzewania, pokrycie dachu, dobudowanie pomieszczenia na kotłownię byłoby niecelowe i sprzeczne z celem ustawy o pomocy społecznej. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z [...] grudnia 2008r. ( data wpływu ) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego. Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zasady i tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 39 ust. 1 tej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy prawo do tego świadczenia przysługuje osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 złotych ( kryterium dochodowe na osobę w rodzinie ). W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego, który nie podlega zwrotowi oraz zasiłek okresowy lub celowy, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku (art. 41 powołanej ustawy). Przyznanie zatem zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy uzależnione jest od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną, natomiast przyznanie świadczeń na mocy art. 41 powołanej ustawy może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach nawet gdy osiągany dochód przekracza kryterium dochodowe. Ponieważ dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza kwotę 351 złotych, organ prawidłowo zastosował art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo wykazało, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Instytucja uznania wyklucza automatyczne przyznanie tego świadczenia osobie wnioskującej i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniem. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy społecznej. Zasiłek celowy można przyznać wyłącznie na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, iż odmowa przyznania wnioskowanej przez skarżącą pomocy została należycie umotywowana. Organy pomocy społecznej obu instancji wykazały w sposób dostateczny, że w tym wypadku interes prawny skarżącej, stojący w kolizji z interesem społecznym nie zasługuje na uwzględnienie. Sytuacja w jakiej znajduje się skarżąca w sposób wyraźny nie odcina się od sytuacji innych potencjalnych osób ubiegających się o pomoc społeczną. Organy podniosły, że świadczenia przez nie wypłacane mają stanowić pomoc dla danej osoby w ponoszeniu niezbędnych ciężarów, nie zaś doprowadzić do całkowitego przejęcia ich ponoszenia przez system pomocy społecznej. Nadto, że mają one obowiązek gospodarować w taki sposób posiadanymi środkami, aby były w stanie pomóc wszystkim potrzebującym, zwłaszcza tym, którym z uwagi na kryterium dochodowe udzielenie pomocy jest obligatoryjne. Zdaniem Sądu organy w sposób wystarczający wykazały, że zaistniały przesłanki do odmowy udzielenia skarżącemu pomocy na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.