VIII SA/Wa 300/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi J.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. znak [...] działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm., zwana dalej k.p.a. ) pozostawiło bez rozpoznania, jako wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie J. W. od decyzji odmawiającej przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu opału, wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta R. przez Kierownika Działu Realizacji Pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż J. W. złożył odwołanie dopiero w dniu [...] lutego 2009 r., czyli po upływie 14 dniowego terminu przewidzianego do wniesienia odwołania. Składając odwołanie J. W. nie podniósł jakichkolwiek okoliczności mogących stanowić usprawiedliwienie przekroczenia terminu do złożenia odwołania, jak również nie wniósł o przywrócenie tegoż terminu. W dniu [...] marca 2009 r. J. W. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że cierpi na [...] i zgodnie z zaleceniami lekarza neurologa nie może samodzielnie wychodzić z domu, nie ma zaś żadnej osoby, która mogłaby mu udzielić pomocy w kwestiach odczytywania wiadomości z Sądu i sporządzania pism procesowych, ewentualnie w ich dostarczeniu do właściwego organu. Do wniosku załączył kopie zaświadczeń lekarskich z których wynika, że leczy się w Poradni [...] ( od [...] r. ) oraz w Przychodni [...] w R. Tym samym, jego zdaniem, w dostateczny sposób uprawdopodobnił zaistnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. znak [...], działając na podstawie art. 59 § 1 i 2 k.p.a. odmówiło J. W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. odmawiającej przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu opału. W uzasadnieniu organ wskazał, że jedną z przesłanek przywrócenia terminu zawartych w art. 58 § 1 k.p.a. jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, przy czym o braku winy w niedopełnieniu nałożonego przez ustawodawcę obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź czy pożar. Wnioskodawca co prawda jest osobą chorą, jednakże jak wynika z jego odwołania zamieszkuje wraz z matką – B. W., bratem – A. W. oraz konkubiną zmarłego brata – E. M., a to oznacza, że nie jest osobą samotną. Z powyższego wynika, że J. W. miał możliwość dokonania czynności procesowej – sporządzenia odwołania, które nie wymaga szczególnego uzasadnienia i złożenia go w MOPS w R. lub nadania przez pocztę, jeżeli nie osobiście to przez domownika. Ponadto organ zauważył, że skarżący składając odwołanie nie podniósł jakichkolwiek okoliczności mogących stanowić usprawiedliwienie przekroczenia terminu do złożenia odwołania, jak również nie wniósł o przywrócenie tegoż terminu. Dodatkowo organ pouczył J. W., iż może on złożyć kolejny wniosek o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Od powyższego postanowienia J. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniósł, że zaskarżone postanowienie nie uwzględnia wyjątkowo ciężkiej sytuacji skarżącego oraz jego rodziny, która uniemożliwiała odwołanie się od decyzji w terminie oraz wniesienie takiego odwołania za pośrednictwem poczty przez osoby mu najbliższe. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia (nazywając je decyzją) oraz poprzedzającej je decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta R. przez Kierownika Działu Realizacji Pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmawiającej przyznania mu zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu opału. Podniósł, że organ II instancji nie uwzględnił podawanych przez skarżącego okoliczności związanych z jego stanem zdrowia, udokumentowanego zaświadczeniami lekarskimi. Podniósł, że sam fakt zamieszkiwania z innymi osobami nie jest równoważny z możliwością złożenia przez te osoby stosownego odwołania. Matka B. W. jest osobą starszą, ciężko schorowaną, która z uwagi na stan zdrowia nie opuszcza swojego miejsca zamieszkania. Natomiast brat A. W. odbywa rehabilitację powypadkową, zaś E. M. cierpi na [..], cały czas pozostaje pod opieką lekarzy i nie była w stanie pisać czy składać jakichkolwiek pism urzędowych za skarżącego. Okoliczności tych nie wziął po uwagę organ administracyjny, dlatego też odwołanie należy uznać za zasadne. Dodatkowo podniósł, że jak wynika z aktualnego zaświadczenia lekarskiego stan jego zdrowia stopniowo się pogarsza, w związku z czym przyznanie zasiłku celowego pomoże mu w zapewnieniu minimum egzystencji, zwłaszcza, że nie ma żadnych innych stałych źródeł dochodów. Do skargi skarżący załączył kopie zaświadczeń lekarskich dotyczących B. W., A. W. oraz E. M. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Organ podniósł, że w odwołaniu z dnia [...] lutego 2009 r. od decyzji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu opału, skarżący nie wnosił prośby o przywrócenie terminu. Wniosek taki złożył dopiero po otrzymaniu w dniu [...] marca 2009 r. postanowienia z dnia [...] marca 2009 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z uwagi na fakt, że nie zostały łącznie spełnione wszystkie cztery przesłanki z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych. Ponadto stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie podkreślić należy, że przedmiotem rozpoznania przez Sąd skargi jest zgodność z prawem postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2009 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie zaś decyzja z dnia [...] stycznia 2009 r. wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta R. przez Kierownika Działu Realizacji Pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmawiająca przyznania J. W. zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu opału, od której usiłuje odwołać się skarżący. Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej postanowień administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie odmawiające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie narusza prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organu, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. prawidłowo ustaliło, że decyzję wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania doręczono skarżącemu w dniu [...] lutego 2009 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] lutego 2009 r. Natomiast odwołanie wpłynęło w dniu [...] lutego 2009 r., tj. z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co skutkowało wydaniem przez organ postanowienia z dnia [...] marca 2009 r. o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania. Dopiero po tym fakcie, w dniu [...] marca 2009 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku tym, skarżący jako uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, podał swoją chorobę ( [...] ) i brak możliwości udzielenia mu pomocy przez inne osoby polegającej na " odczytywaniu wiadomości z Sądu i sporządzania pism procesowych, ewentualnie w ich dostarczeniu do właściwego organu ". Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl zaś art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W w/w przepisach zostały więc ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa ( patrz wyrok NSA z 20.05.1998 r. I SA/Ka 1718/96 ). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uchybienie terminu może być poczytane jako zawinione przez stronę, jeżeli pragnęła ona wydarzenia albo godziła się na nie, jakkolwiek mogła mu zapobiec. Uchybienie terminu może być poczytane jako zawinione przez stronę, jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu ( powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem ( patrz – Adamiak, Postępowanie administracyjne, s. 193 ). W ocenie Sądu organ orzekający w sprawie prawidłowo przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób braku winy w uchybieniu terminu. Mimo podnoszonej przez skarżącego choroby, zdaniem Sądu, nie stanowiła ona niemożliwej do przezwyciężenia przeszkody do złożenia odwołania w wymaganym przez prawo terminie 14 dni od doręczenia decyzji o odmowie przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu opału. Jak wynika z przedłożonych przez skarżącego zaświadczeń, choroba ta nie miała charakteru nagłego, bowiem leczy się on od [...] r. Skarżący nie wykazał również, że przeszkoda ta nie mogła przez niego zostać usunięta przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i była nie do przezwyciężenia cały czas od momentu doręczenia przedmiotowej decyzji co miało miejsce w dniu [...] lutego 2009 r., aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu w dniu [...] marca 2009 r. Nadto należy zauważyć, że przeszkoda w postaci jego stanu zdrowia nie uniemożliwiła mu wniesienia już w dniu [...] lutego 2009r. odwołania od w/w decyzji. Argumenty skarżącego, że nie może wychodzić samodzielnie z domu, bez pomocy innej osoby oraz nie ma żadnej osoby do pomocy w kwestiach odczytywania wiadomości z Sądu i sporządzania pism procesowych, ewentualnie w ich dostarczeniu do właściwego organu, jest w świetle powyższego, jak i jego osobistej obecności na rozprawie przed Sądem rozpoznającym niniejszą sprawę również nieprzekonywujący. Drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku ( prośby ) o przywrócenie terminu, trzecią przesłanką jest dochowanie terminu ( nieprzywracalnego ) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, zaś czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin, np. wnieść odwołanie. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma więc także fakt, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący nie złożył wraz z odwołaniem od decyzji, lecz dopiero po pozostawieniu odwołania bez rozpoznania. Skoro już w dniu [...] lutego 2009 r. skarżący miał możliwość złożyć odwołanie, a stan jego zdrowia nie był przeszkodą nie do przezwyciężenia do dokonania tej czynności, to mógł również wówczas złożyć wniosek o przywrócenie terminu lub wskazać okoliczności usprawiedliwiające uchybienie terminu. Słusznie zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. uznało, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie spełnienie łącznie w/w przesłanek skutkuje odmownym rozpatrzeniem wniosku. Mając na względzie powyższe okoliczności na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.