VIII SA/Wa 301/18
WyrokWSA w Warszawie2018-09-20
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz-Nowak, Sławomir Fularski, Leszek Kobylski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo odmówiły umorzenia zaliczek alimentacyjnych, stosując wyłącznie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, pomijając możliwość zastosowania art. 30 ust. 2 tej ustawy oraz nie wyjaśniając sposobu wyliczenia należności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego. W szczególności, organy nie rozpoznały sprawy w sposób wyczerpujący i kompleksowy, nie wyjaśniły sposobu wyliczenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych oraz nie rozważyły zastosowania art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, który uwzględnia sytuację dochodową i rodzinną dłużnika. Brak precyzji wniosku skarżącego wymagał wyjaśnienia jego intencji i właściwości organu.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do organu I instancji o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, powołując się na ciężką sytuację zdrowotną i materialną. Organ I instancji odmówił umorzenia, uznając, że nie spełniono przesłanki skutecznej egzekucji przez określony czas (art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) i nie zastosował art. 30 ust. 2 tej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący w skardze zarzucił organom naruszenie przepisów k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący, niezastosowanie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz brak wyjaśnienia sposobu wyliczenia należności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 2017 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaliczek alimentacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...].
Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "organ odwoławczy", "organ II instancji", "Kolegium"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. 2017 r., poz. 1257; dalej: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: "organ I instancji", "Prezydent") z [...] grudnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia M. M. należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych.
Decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego i prawnego:
M.M. (dalej: "skarżący", "wnioskodawca", "strona") w dniu [...] sierpnia 2017 r. zwrócił się do organu I instancji o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Prośbę swą uzasadnił ciężką sytuacją zdrowotną i materialną.
Orzeczeniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] listopada 2003 r., sygn. akt. [...] skarżący został zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz córki E. G., w kwocie [...] zł miesięcznie. Zaliczka alimentacyjna wypłacana była przez 36 miesięcy w okresie od listopada 2005 r. do września 2008 r.
Decyzją z [...] grudnia 2017 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 43 w zw. z art. 30 ust. 1 i 3 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm.; dalej: "u.p.o.u.a.") i art. 104 k.p.a., orzekł o odmowie umorzenia wnioskodawcy kwoty [...] zł należności powstałych z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych na podstawie ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
W uzasadnieniu decyzji Prezydent podał, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych uzależnione jest od spełnienia obligatoryjnej przesłanki jaką jest skuteczna egzekucja alimentów przez okres odpowiednio 3 lat, 5 lat i 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Skarżący nie spełnił tej przesłanki, gdyż z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] listopada 2017r. wynika, że w toku całego postępowania egzekucyjnego dokonywał nieregularnych dobrowolnych wpłat, które nie pozwalały na pokrycie ani bieżących ani zaległych alimentów. Wobec bezskuteczności egzekucji organ I instancji nie miał podstaw do umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej.
Prezydent wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. dopuszczający możliwość umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń, ze względu na sytuację materialną dłużnika. Przepis ten dotyczy jedynie zasady umarzania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a więc świadczeń, których podstawą wypłaty są przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
We wniesionym odwołaniu skarżący podniósł, że przez około 10 lat wpłacał tytułem alimentów [...] zł miesięcznie. Ponadto przez pół roku komornik zabierał mu co miesiąc [...] zł. Zaległości alimentacyjne w kwocie [...] zł zostały mu umorzone przez Prezydenta. Do ZUS-u spłaca miesięcznie po [...] zł. Skarżący podniósł także, że nie wie skąd wzięła się należność w wysokości [...] zł.
Kolegium, wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z [...] lutego 2018 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Uzasadniając przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Przytoczyło brzmienie art. 30 ust. 1 i 2 u.p.o.u.a. wyjaśniając, że art. 30 ust. 1 dotyczy umorzenia należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 tej ustawy, określając warunki, jakie mają być spełnione, aby można było dokonać umorzenia. Natomiast należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 to:
- należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na podstawie ustawy;
- należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie upoważnionej na podstawie ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej,
- należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym.
Organ odwoławczy wskazał, że z kolei art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. stanowi, iż organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Rozstrzygnięcia oparte o normę zawartą w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. i w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. są to zatem dwa odrębne rozstrzygnięcia.
Zdaniem Kolegium w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy należało zastosować jako podstawę rozstrzygnięcia wniosku skarżącego art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., nie zaś art. 30 ust. 2, który w tej sprawie nie mógł mieć zastosowania.
Organ II instancji wyjaśnił, że z art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. wynika, iż jedyną i konieczną przesłanką umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Kategoryczne sformułowanie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych.
W ocenie Kolegium w rozpatrywanej sprawie wymagane przepisem art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. przesłanki umorzenia nie zostały przez skarżącego spełnione. Z pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z [...] listopada 2017 r. wynika, że egzekucja prowadzona z wniosku E. G. przeciwko skarżącemu jako dłużnikowi jest bezskuteczna. Dłużnik dokonywał nieregularnych dobrowolnych wpłat bezpośrednio w kancelarii komornika. Wpłaty te jednak nie pozwoliły na pokrycie zaległych oraz bieżących alimentów. Od miesiąca września 2017 r. dokonywane są potrącenia z wynagrodzenia za pracę dłużnika. Jednocześnie komornik podał stan zadłużenia skarżącego wynoszący na dzień wydania zaświadczenia [...] zł.
Konkludując Kolegium uznało, że brak jest przesłanek ustawowych do umorzenia zadłużenia. Kategoryczne sformułowanie art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. nie pozostawia wątpliwości, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję organu odwoławczego z [...] lutego 2018 r. wywiódł skarżący, nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem. Podniósł, że pracownice miejskiego ośrodka pomocy społecznej niesłusznie obciążyły go zaliczkami alimentacyjnymi.
W piśmie procesowym z [...] lipca 2018 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, pełnomocnik skarżącego – radca z prawny zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa tj.:
1) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i kompleksowy, co mogło mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, tj. ustalenia, czy zaliczki alimentacyjne faktycznie były wypłacane przez organ I instancji na rzecz osoby uprawnionej oraz jaka była wysokość każdej z wypłaconych zaliczek;
2) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i kompleksowy, co mogło mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie wyłącznie przepisu art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. i niezastosowanie przepisu art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. i w konsekwencji nierozpoznanie sprawy w sposób pełny, kompleksowy i rzetelny;
3) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji, które powinno w szczególności zawierać m.in. wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł, podczas gdy w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ nie odniósł się - pomimo zarzutów skarżącego - do zasadności roszczenia organu I instancji, sposobu jego wyliczenia i tego, czy roszczenie organu zostało udowodnione, a także nie wskazał dowodów na jakich oparł swoje rozstrzygnięcie;
4) art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że organ powinien był rozważyć zastosowanie nie tylko przepisu art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., ale również przepisu art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.
Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie skarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie w całości decyzji Prezydenta z [...] grudnia 2017 r. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do pisma, tj.: orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z [...] września 2014 r.; karty informacyjnej leczenia szpitalnego z [...] kwietnia 2018 r.; zaświadczenia z [...] lipca 2018 r.; potwierdzenia wykonania przelewu ( 3 sztuki); potwierdzenia wykonania płatności z [...] i [...] czerwca 2018 r.; zaświadczenia z [...] lipca 2018 r., na okoliczność wykazania sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego warunkującej możliwość umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych.
W uzasadnieniu pisma pełnomocnik skarżącego podniósł m.in. zarzut dotyczący braku wyjaśnienia, w jaki sposób wyliczona została kwota należności, którą został obciążony skarżący. Zauważył, że organ I instancji jedynie lakonicznie wskazał, że zaliczkę alimentacyjną na rzecz osoby uprawnionej wypłacano przez 36 miesięcy w okresie od listopada 2005 r. do września 2008 r. Ich wypłata z kolei była spowodowana brakiem łożenia zasądzonych alimentów. Tymczasem skarżący w toku postępowania odwoławczego wskazywał, że nie rozumie skąd wzięła się taka, a nie inna kwota. Mimo to, zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy zaniechały wyjaśnienia ww. kwestii. Organ nie wskazał, czy zaliczka była osobie uprawnionej wypłacana co miesiąc w równej wysokości, nie zostały również przedłożone potwierdzenia wypłaty ww. świadczeń. Zdaniem pełnomocnika, wątpliwości skarżącego wymagały zatem wyjaśnienia w toku prowadzonego postępowania.
Następnie pełnomocnik skarżącego podniósł, że organ nie rozpoznał sprawy w sposób pełny i kompleksowy poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, tj. ustalenia, czy zaliczki alimentacyjne faktycznie były wypłacane przez organ I instancji na rzecz osoby uprawnionej oraz jaka była wysokość każdej z wypłaconych zaliczek. W treści uzasadnienia skarżonej decyzji brak jest również jej uzasadnienia faktycznego, które powinno w szczególności zawierać m.in. wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów, na których się oparł, gdyż w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ nie odniósł się - pomimo zarzutów skarżącego - do zasadności roszczenia organu I instancji, sposobu jego wyliczenia i tego, czy roszczenie organu zostało udowodnione, a także nie wskazał dowodów na jakich oparł swoje rozstrzygnięcie.
Zdaniem pełnomocnika skarżącego organy błędnie nie zastosowały art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. uznając, że przepis ten nie ma zastosowania w niniejszym stanie faktycznym. Nie wyjaśniły jakie przesłanki przemawiają za tym, że przepis ten nie ma zastosowania, dlaczego zastosowanie ma wyłącznie przepis art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., ograniczając się w zasadzie do przytoczenia treści przepisu. Wnioskowanie organów jest błędne, gdyż w niniejszym stanie faktycznym ma zastosowanie nie tylko art. 30 ust. 1, ale również art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Hipotezą zarówno ust. 1, jak i ust. 2 art. 30 objęte są tak świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jak i należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania.
Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej jest w niniejszym postępowaniu decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych.
Podstawę orzekania w kontrolowanej sprawie stanowił art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., zgodnie z którym organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Stosownie zaś do art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3 art. 30 u.p.o.u.a.).
Zauważyć trzeba, że przepis art. 30 u.p.o.u.a. reguluje dwie zasadniczo odrębne sytuacje, które mogą doprowadzić do uzyskania przez dłużnika alimentacyjnego ulgi w spłacie należności związanych z wypłatą przez Państwo świadczeń wynikających z obowiązku alimentacyjnego zobowiązanego. W art. 30 ust. 1 przewidziano warunki, na jakich następuje umorzenie należności związanych m.in. z wypłatą zaliczek alimentacyjnych dokonywaną na rzecz osoby uprawnionej na podstawie ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). W tym przypadku decydujące znaczenie dla umorzenia należności ustawodawca przypisał konkretnym wartościom i okresom skuteczności egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego. Wniosek w tym zakresie rozpatrywany jest przez organ właściwy dłużnika.
Z kolei w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. określono warunki dla ulg w spłacie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w tym ich umorzenia. Możliwość skorzystania z przewidzianych tam rozwiązań powiązano z sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego, którego wniosek rozpatruje organ właściwy wierzyciela.
W ocenie Sądu rozróżnienie to jest istotne, gdyż we wniosku z [...] sierpnia 2017 r. skarżący, inicjując postępowanie w sprawie, tj. zwracając się o umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, wskazał na swoją ciężką sytuację zdrowotną i materialną. Należy zauważyć, że złożony wniosek nie był precyzyjny i nie dawał jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, wedle jakich kryteriów, na jakiej podstawie prawnej skarżący domaga się umorzenia należności. Pomimo tego, organy orzekające nie poczyniły jednak w tym zakresie żadnych ustaleń.
Regulacja art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. uzależnia wysokość ewentualnego umorzenia wyłącznie od długości trwania skutecznej egzekucji i to bez brania pod uwagę sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. Ponadto nie wymaga ona złożenia wniosku przez dłużnika. Z kolei art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. daje natomiast organowi właściwemu wierzyciela możliwość umorzenia należności po złożeniu wniosku w tym przedmiocie przez dłużnika alimentacyjnego i przy uwzględnieniu oraz zbadaniu sytuacji dochodowej, zdrowotnej i rodzinnej dłużnika.
Organ I instancji nie zwracając się o sprecyzowanie wniosku, dokonał samodzielnej jego kwalifikacji i rozpoznał w oparciu o przesłanki przewidziane w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. Tymczasem brak precyzji wniosku co do jego intencji, w tym powołanie się na ciężką sytuację zdrowotną i materialną, nakazuje w każdym przypadku wyjaśnić powyższe kierując się, w myśl art. 7 k.p.a., słusznym interesem obywateli i sprawnością postępowania.
W ocenie Sądu brak dokonania w tym zakresie ustaleń organu I instancji czyni przedwczesną ocenę wystąpienia przesłanek przewidzianych w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., które rozpatrywał organ I instancji dokonując samodzielnej kwalifikacji wniosku. Powyższe uszło uwadze organu odwoławczego, czym naruszony został art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organy obu instancji winny zatem rozważyć, czy możliwym było również rozpoznanie sprawy w oparciu o art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., zwłaszcza w sytuacji gdy organ I instancji - będąc organem właściwym dłużnika – prawdopodobnie jest w okolicznościach niniejszej sprawy jednocześnie organem właściwym wierzyciela alimentacyjnego.
W ocenie Sądu stwierdzenie organu odwoławczego, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy należało zastosować jako podstawę rozstrzygnięcia wniosku skarżącego art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., nie zaś art. 30 ust. 2 tej ustawy, który w tej sprawie – zdaniem Kolegium - nie mógł mieć zastosowania jest zbyt lakoniczne i nie wyjaśnia jakie przesłanki przemawiają za tym, że przepis ten nie ma zastosowania.
W świetle powyższego Sąd zgadza się z twierdzeniem pełnomocnika skarżącego, że pomijając obowiązek rozważenia zastosowania art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. i ograniczając postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie wyłącznie do przesłanek z art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., organy orzekające naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Organy obu instancji nie rozpoznały bowiem sprawy w sposób kompleksowy, co mogło mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, a także naruszyły art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., poprzez jego niezastosowanie w niniejszym stanie faktycznym.
Podniesiony w skardze zarzut braku wyjaśnienia w jaki sposób wyliczona została kwota należności, którą został obciążony skarżący, również należy uznać za zasadny. Jak słusznie zauważył pełnomocnik skarżącego, skarżący w toku postępowania odwoławczego wskazywał, że nie rozumie skąd wzięła się taka, a nie inna kwota. Stąd też jego wątpliwości wymagały zatem wyjaśnienia w toku prowadzonego postępowania. Tymczasem organy orzekające w sprawie zaniechały wyjaśnienia powyższej kwestii. Nadto organy nie wskazały, czy zaliczka była osobie uprawnionej wypłacana co miesiąc w równej wysokości, nie zostały również przedłożone potwierdzenia wypłaty ww. świadczeń. Należy zatem uznać, że organy nie rozpoznały sprawy w sposób pełny i kompleksowy poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, tj. ustalenia, czy zaliczki alimentacyjne faktycznie były wypłacane przez organ I instancji na rzecz osoby uprawnionej oraz jaka była wysokość każdej z wypłaconych zaliczek.
Sąd zauważa, że rozstrzyganie w ramach uznania administracyjnego wymaga od organu poczynienia ustaleń na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), który to materiał dowodowy powinien być zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ orzekający w granicach uznania powinien również podjąć wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, by załatwić sprawę z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) poprzez wydanie decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.). Obowiązkiem organu administracji jest więc wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, czyli wytłumaczenie dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu faktycznym i prawnym podjętego rozstrzygnięcia. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok WSA w Szczecinie z 15 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 113/18, CBOS).
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku (art. 153 p.p.s.a.), a w szczególności w ramach postępowania wyjaśniającego ustali, jaka była intencja wniosku skarżącego z [...] sierpnia 2017 r. Następnie w oparciu o powyższe ustali zarówno swoją właściwość, jak i sytuację dochodową i rodzinną skarżącego, celem merytorycznego rozpoznania ww. wniosku na podstawie art. 30 u.p.o.u.a..
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że organy obu instancji przekroczyły granice uznania administracyjnego i dopuściły się naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło