VIII SA/Wa 306/11
WyrokWSA w Warszawie2011-07-19
Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Iwona Owsińska-Gwiazda, Leszek Kobylski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje organów Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dotyczące przyznania płatności bezpośrednich i uzupełniających płatności obszarowych zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności w zakresie prawidłowego ustalenia powierzchni gruntów rolnych i doręczenia decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kluczowe nieprawidłowości dotyczyły braku rzetelnego ustalenia stanu faktycznego w oparciu o zebrany materiał dowodowy, w szczególności rozbieżności między danymi z raportów kontrolnych a powierzchniami wykluczonymi z płatności, a także braku dowodów doręczenia raportów kontrolnych stronie skarżącej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i uzupełniającej płatności obszarowej. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w części i przyznał płatności w pomniejszonej wysokości, odmawiając jednocześnie przyznania płatności uzupełniającej. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora ARiMR. Spółka wniosła skargę, zarzucając m.in. przedwczesność postępowania odwoławczego z powodu braku doręczenia decyzji organu I instancji oraz kwestionując prawidłowość wykluczenia działek z płatności z tytułu tzw. PEG. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] września 2010 r. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Dyrektora ARiMR na rzecz skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2011 r. sprawy ze skargi "[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] września 2010 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie na rzecz skarżącej "[...]" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
[...] sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka") pismem z [...] lutego 2011 r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ drugiej instancji") z [...] grudnia 2010 r. (nr [...]). Dyrektor ARiMR utrzymał bowiem w mocy decyzję nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ pierwszej instancji") z [...] września 2010 r. o:
1) umorzeniu postępowania w sprawie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych w części dotyczącej działek rolnych oznaczonych symbolami: E1, AG1, G1, AM1, Ł1, AE1, AK1, R1, AF1, H1, F1, I1, K1, AH1, O1, AL1, AJ1, PD1, J1, M1, PC1, AI1, D1, L1, A1, AD1, N1, PA1, PB1, AN1, B1, C1;
2) przyznaniu płatności do gruntów rolnych na rok 2009 dalej: "płatność bezpośrednia" w łącznej wysokości [...] zł, w tym jednolitą płatność obszarową (JPO) w wysokości [...] zł;
3) odmowie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO).
Jako podstawę prawną decyzji Kierownik ARiMR wskazał przepisy art. 104 i art. 105 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.; dalej: "ustawa
o płatnościach bezpośrednich") oraz art. 50 ust. 3, art. 51 ust. 1, art. 71a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasad współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18 ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 764/2004") w związku z § 17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków
i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 40, poz. 326), a także art. 138 ust. 1 lub 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowych gruntów do produkcji surowców (Dz.U. WE L 345 z 20 listopada 2004 r., str. 1 ze zm.). Decyzja Kierownika ARiMR z [...] września 2010 r. została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek decyzji Dyrektora ARiMR nr [...] z [...] lipca 2010 r. uchylającej w całości decyzję organu I instancji nr [...] z [...] grudnia 2009 r. Przyczyną wskazanego uchylenia było błędne określenie powierzchni działek rolnych zadeklarowanej przez wnioskodawcę, co stanowiło nieuwzględnienie w całości żądania skarżącej zawartego we wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej na rok 2009.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, akceptując w całości decyzję organu pierwszej instancji, Dyrektor ARiMR szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że [...] maja 2009 r. skarżąca złożyła na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich wniosek o przyznanie płatności na 2009 r. Wniosek ten obejmował deklarację gruntów na działkach rolnych o łącznej powierzchni [...] ha do przyznania płatności JPO i UPO. Jednakże [...] sierpnia 2009 r. Spółka na skutek cofnięcia części wniosku, wycofała działki rolne z przyznania płatności uzupełniającej do upraw traw uprawianych na trwałych użytkach zielonych, przeznaczonych na susz paszowy.
W dalszej części uzasadnienia, Dyrektor ARiMR przywołał treść art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Wskazał, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 do przyznania płatności JPO przez Spółkę wynosiła [...] ha. Natomiast w wyniku kontroli administracyjnej ustalono powierzchnię [...] ha. W związku z tym stwierdzono, iż powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku
i wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów następujące powierzchnie na działkach rolnych oznaczonych symbolami: AD - [...] ha; AE - [...] ha; AH - [...] ha; Al - [...] ha; AM - [...] ha; AN – [...] ha; CX - [...] ha; Ł - [...] ha; N - [...] ha; PA - [...] ha; PB - [...] ha; PC - [...] ha; PD - [...] ha. Dyrektor ARiMR wskazał, iż łączna powierzchnia wykluczonych z płatności JPO gruntów wyniosła [...] ha. Natomiast przyznana kwota płatności JPO została pomniejszona ze względu na stwierdzone różnice o kwotę [...] zł oraz o kwotę sankcji nałożoną w roku 2007 na rolnika wynoszącą [...] zł.
Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, iż w związku z tym, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych kwalifikowaną, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła [...] %, to kwota płatności została pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004.
Dyrektor ARiMR odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących kwestii wykluczenia działek z płatności z tytułu tzw. PEG wskazał, iż powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zamieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30
z 31 stycznia 2009 r., str. 16). Zwrócił uwagę, iż stosownie do art. 30 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 powierzchnie działek rolnych określa się za pomocą wszelkich odpowiednich środków zdefiniowanych przez właściwe władze,
a zapewniających wykonanie pomiaru z dokładnością przynajmniej równą dokładności wymaganej przy pomiarach wynikających z przepisów krajowych. Przywołał treść przepisów art. 23 ust. 1 oraz art. 24 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 796/2004. Podniósł także, iż na podstawie art. 12 ust. 3 rozporządzenia nr 796/2004 wraz z wstępnie wydrukowanym wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2009 została rolnikowi przekazana informacja (karta informacyjna) zawierająca dane
o maksymalnej powierzchni kwalifikowanej do celów systemu jednolitej płatności obszarowej w ramach poszczególnych działek ewidencyjnych. Wyjaśnił, że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza (PEG) wyznaczana jest na podstawie pomiaru powierzchni użytkowanej rolniczo na obrazie ortofotomapy w granicach działki ewidencyjnej. Powierzchnia PEG powstaje poprzez odjęcie od pola odniesienia pól nieuprawnionych do płatności z tytułu braku dobrej kultury rolnej na dzień [...] czerwca 2003 r., pól zagospodarowania nieuprawnionych do przyznania płatności: siedlisk, terenów komunikacyjnych, lasów, terenów zurbanizowanych, wód, terenów zadrzewionych i zakrzaczonych oraz innych terenów, na których nie jest prowadzona działalność rolnicza.
Odnosząc się do wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia w części odmowy przyznania płatności UPO na rok 2009 Dyrektor ARiMR wskazał, iż powierzchnia deklarowana (po uwzględnieniu złożonego przez Spółkę [...] sierpnia 2009 r. wniosku cofającego część wniosku o przyznanie płatności) wyniosła [...] ha. Jednakże przyznana z tego tytułu płatność w kwocie [...] zł została pomniejszona o sankcje nałożone na Spółkę w roku 2007, co w konsekwencji spowodowało odmowę przyznania wskazanej płatności.
Dyrektor ARiMR podniósł, iż stosownie do art. 51 ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004 kwota naliczonej płatności w roku bieżącym została pomniejszona
o sankcje wieloletnie nałożone w 2007 r. dla jednolitej oraz uzupełniającej płatności obszarowej decyzją Kierownika ARiMR Nr [...] z [...] grudnia 2009 r. Dokonane potrącenia spowodowały, że kwota sankcji dla płatności JPO wyniosła [...] zł, co w całości skompensowało kwotę sankcji wieloletnich nałożonych w 2007 r. W przypadku płatności UPO kwota sankcji wyniosła [...] zł. Do potrącenia w roku 2010 pozostała kwota w wysokości [...] zł. Jednocześnie wskazał, iż wniesienie odwołania do decyzji z [...] grudnia 2009 r. nie wstrzymuje jej wykonania, natomiast w decyzji przyznającej płatność określa również jej zmniejszenia, w tym także w kolejnych latach, jeżeli zmniejszenia te wynikają z przepisów Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1.
Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż Kierownik ARiMR dokonał ustaleń w oparciu o cały materiału dowodowy zgromadzony w postępowaniu, zgodnie
z przepisami prawa.
W skardze na decyzję Dyrektora ARiMR skarżąca wskazała, iż postępowanie odwoławcze jest przedwczesne, gdyż decyzja organu I instancji nie został doręczona stronie, ani jej pełnomocnikowi wymienionemu w EP. Ponadto nie zgodziła się
z wydanym rozstrzygnięciem dotyczącym wykluczenia działek z tytułu tzw. PEG.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, iż [...] stycznia 2008 r. wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w B. pismo P. M. – Prezesa Zarządu Spółki, w którym poinformował o ustanowieniu W. K. pełnomocnikiem Spółki uprawnionym do jej reprezentowania przed ARiMR oraz wszystkimi placówkami terenowymi. Dlatego też decyzja organu I instancji została wysłana i odebrana przez W. K..
W piśmie procesowym z [...] lipca 2011 r. stanowiącym załącznik do protokołu, skarżąca podtrzymała zarzuty skargi i jej żądania. Ponadto podniosła, iż nie można uznać za skuteczne pełnomocnictwa udzielonego W. K. przez poprzedni zarząd Spółki, gdyż nie istnieje organ o nazwie wymienionej w pełnomocnictwie (tj. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nieruchomości Rolnych z siedzibą w W.). Wskazała także na pismo Kierownika ARiMR z [...] lipca 2011 r. skierowane do [...] sp. z o.o., z którego wynika, iż w sferze płatności rolniczych ważne są jedynie pełnomocnictwa ujawnione w ewidencji producentów rolnych. A zatem – w ocenie skarżącej – w niniejszej sprawie brak jest skutecznego doręczenia skarżonych decyzji.
Skarżąca ponownie nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu dotyczącym wykluczenia działek z tytułu tzw. PEG. Podniosła, iż sporne działki były przedmiotem kontroli na miejscu w latach poprzednich i zatwierdzona po tej kontroli powierzchnia winna stanowić maksymalny obszar kwalifikowany. Jednocześnie nie zgodziła się ze stwierdzeniem organu, iż z art. 28 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wynika, iż wynik pomiaru w ramach kontroli zza biurka przesądza
o wielkości powierzchni kwalifikowanej działki rolnej, gdyż przepis ten zamieszczony jest pod tytułem "kontrole krzyżowe".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że w myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona
w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale
i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] września 2010 r. w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie – także z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, niezależnie od jej treści. W ocenie Sądu, obie w/w decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniało ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a..
Przed przystąpieniem do wskazania dostrzeżonych nieprawidłowości
w kontrolowanym postępowaniu Sąd zauważa, że skarżąca ubiegała się
o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych.
W niniejszej sprawie organy administracji zastosowały przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił, m.in. przepis art. 7 ust. 1 ustawy
o płatnościach bezpośrednich, w myśl którego jednolita płatność obszarowa przysługuje rolnikowi na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:
1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Płatność przyznaje się, zgodnie z art. 18 ustawy o płatnościach bezpośrednich na wniosek rolnika.
Organ I instancji po rozpoznaniu wniosków skarżącej (w tym także wniosku cofającego część wniosku złożonego [...] maja 2009 r.) umorzył postępowanie
w zakresie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych dotyczącej części działek rolnych oznaczonych symbolami: E1, AG1, G1, AM1, Ł1, AE1, AK1, R1, AF1, H1, F1, I1, K1, AH1, O1, AL1, AJ1, PD1, J1, M1, PC1, AI1, D1, L1, A1, AD1, N1, PA1, PB1, AN1, B1, C1. Jednocześnie przyznał płatność bezpośrednią na rok 2009 (w tym JPO) oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO).
Wskazaną wyżej jednolitą płatność obszarową (JPO) przyznano
w pomniejszonej kwocie ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych ([...] ha), a powierzchnią stwierdzoną ([...] ha). Wyliczona procentowa różnica wyniosła [...] %. Jako podstawę prawną organ powołał przepis art. 51 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004, zgodnie z którym, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota, jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona
w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. Jak wynika
z uzasadnienia decyzji Kierownika ARiMR z [...] września 2010 r., początkowo kwota płatności JPO została naliczona do powierzchni stwierdzonej i stanowiła kwotę [...] zł. Następnie została ona pomniejszona o kwotę [...] zł (ze względu na wskazane wyżej stwierdzone różnice) oraz o kwotę [...] zł (ze względu na nałożenie na skarżącą w 2007 r. wieloletnich sankcji). W związku z powyższym przyznana płatność JPO po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wyniosła [...] zł.
Natomiast uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) także przyznano w pomniejszonej kwocie ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych po uwzględnieniu wycofania ([...] ha), a powierzchnią stwierdzoną ([...] ha).
A zatem łączna powierzchnia wykluczonych gruntów wyniosła [...] ha. Jako podstawę prawną organ powołał m.in. §17 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz przepis art. 50 ust. 3 rozporządzenia nr 796/2004, zgodnie z którym, w przypadku gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną nie przekracza 0,1 ha i nie jest większa niż 20% całkowitej powierzchni zadeklarowanej kwalifikowanej, wówczas powierzchnię stwierdzoną uznaje się za równą powierzchni deklarowanej kwalifikowanej. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Kierownika ARiMR z [...] września 2010 r., początkowo kwota płatności UPO została naliczona do powierzchni stwierdzonej i stanowiła kwotę [...] zł. Jednakże nałożenie na skarżącą w 2007 r. wieloletnich sankcji decyzją organu I instancji z [...] grudnia 2009 r. spowodowało odmowę jej przyznania płatności UPO.
W tym miejscu zauważyć należy, iż mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy Unii Europejskiej muszą być stosowane z poszanowaniem wewnętrznego porządku prawnego państw członkowskich, chyba że z unormowań rozporządzenia wynika, iż ustanawiają one odrębne zasady proceduralne lub określają inne reguły tej procedury niż wynikające z regulacji krajowej. Skoro zaś zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatności obszarowe przyznawane są
w drodze decyzji administracyjnej, wydanie tego aktu musi być poprzedzone postępowaniem administracyjnym. Pomimo charakteru głównego świadczenia
i stosowanych w związku z tym przepisów wspólnotowych rozpatrzenie sprawy winno nastąpić również zgodnie z przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
Wskazać trzeba przede wszystkim, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wypływa z zasad ogólnych wyrażonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, tj. w art. 6 (zasada legalności działania), art. 7 (zasady prawdy obiektywnej), art. 8 (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa), art. 9 (zasada informowania stron), art. 10 (zasada czynnego udziału stron w postępowaniu), art. 11 (zasada przekonywania).
Przepisy te zobowiązują zaś organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jej rozstrzygnięcia w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy. Organ rozstrzygający sprawę winien bowiem stać na straży praworządności i podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Obowiązany jest też
w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Obowiązek ten obciąża zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy ponownie rozstrzygający sprawę. Z kolei przepis art. 107 § 3 k.p.a. nakłada na wszystkie organy administracji publicznej obowiązek uzasadnienia faktycznego, które w szczególności powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i uzasadnienia prawnego wydawanych decyzji.
Rozwijając powyższe Sąd zauważa, że w sprawie niniejszej zgodnie
z przepisami rozporządzenia nr 796/2004 przeprowadzono kontrole na miejscu. Art. 23 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowi, iż kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Oczywiste jest zatem, że kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie upraw i ich rodzaj odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie.
Stosownie do przepisu art. 31 ust. 6 ustawy o płatnościach bezpośrednich,
z czynności kontrolnych sporządza się raport zgodnie z art. 32 i art. 54 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1122/2009, który w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności, o której mowa w art. 24 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 73/2009, zawiera również informację, o której mowa w art. 54 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, oraz termin, o którym mowa w art. 71 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009. Ustęp 7 tego przepisu stanowi, iż w przypadku, gdy rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w raporcie, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia na piśmie, co do ustaleń w nim zawartych, dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji,
w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu chyba, że bezpośrednio po zakończeniu kontroli rolnik, który był obecny podczas kontroli, zgłosił umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń zawartych w raporcie osobie, która go sporządziła.
Analiza akt sprawy wskazuje, że u podstaw wydania kontrolowanych decyzji legły ustalenia poczynione w oparciu o wyniki przeprowadzanych kontroli na miejscu (w dniach [...] kwietnia 2009 r. oraz [...] maja 2009 r.), w oparciu o które organy stwierdziły różnicę między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych ([...] ha), a powierzchnią stwierdzoną ([...] ha). A zatem wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zgłoszonych we wniosku do jednolitej płatności obszarowej, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi – według organów - [...] %.
Sąd zauważa, iż w sporządzonym w niniejszej sprawie raporcie z czynności kontrolnych z [...] kwietnia 2009 r. (nr dokumentu [...] - k. [...] i wcześniejsze akt administracyjnych) wskazano na następujące powierzchnie działek rolnych, tj.:
– działka rolna ozn. symbolem "AD" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "AE" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "AH" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "AI" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...]ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "AM" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "AN" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "CX" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – brak jakiegokolwiek wpisu ww. raporcie (k. [...] akt administracyjnych). Natomiast na k. [...] akt administracyjnych wskazano na powierzchnię stwierdzoną [...] ha, co potwierdza także raport z czynności kontrolnych z [...] maja 2009 (k. [...] akt administracyjnych) ;
– działka rolna ozn. symbolem "Ł" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "N" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona najprawdopodobniej [...] ha (nieczytelny wpis w ww. raporcie k. – [...] akt administracyjnych) ;
– działka rolna ozn. symbolem "PA" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "PB" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "PC" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
– działka rolna ozn. symbolem "PD" powierzchnia deklarowana [...] ha,
a stwierdzona – [...] ha ;
Z powyższego raportu wynika, iż powierzchnia deklarowana działek rolnych ozn. symbolami AD, AE, AH, AI, AM, AN, CX, Ł, N, PA, zgadza się z powierzchnią stwierdzoną w wyniku przeprowadzonych kontroli, co znalazło odzwierciedlenie we wskazanym raporcie.
Tymczasem z decyzji Kierownika ARiMR z [...] września 2010 r. (utrzymanej mocy przez organ odwoławczy) wynika, iż z powierzchni zadeklarowanych we wniosku na rok 2009 r. w przypadku wskazanych niżej działek rolnych wykluczono na podstawie wykonanych pomiarów następujące powierzchnie tj: AD – [...] ha; AE- [...] ha; AH – [...] ha; AI – [...] ha; AM – [...] ha; AN – [...] ha; CX (błędnie wskazano powierzchnię zadeklarowaną [...] ha) – [...] ha; Ł – [...] ha; N – [...] ha; PA - (błędnie wskazano powierzchnię zadeklarowaną [...] ha) – [...] ha; PB – [...] ha; PC – [...] ha; PD – [...] ha.
Sąd po przeprowadzeniu analizy znajdujących się w aktach administracyjnych raportów z czynności kontrolnych stwierdza, iż podane przez organy powierzchnie wykluczone odpowiadały powierzchniom wskazanym w analizowanym dokumencie jedynie w przypadku działek rolnych ozn. symbolami PB, PC, PD. Natomiast
w stosunku do pozostałych działek rolnych wskazane przez organy powierzchnie wykluczone nie odzwierciedlają ustaleń zawartych w raportach. Poza sporem pozostaje, iż sporządzane w postępowaniu kontrolnym raporty winny być dokumentami oddającymi rzetelnie stwierdzony stan faktyczny, natomiast decyzje wydane na ich podstawie winny ustalenia te potwierdzać.
Taka sytuacja nie zaistniała podczas prowadzonego postępowania bowiem organy orzekające w niniejszej sprawie w wydanych rozstrzygnięciach nie wyjaśniają skąd wynikają powyższe rozbieżności, co w ocenie Sądu stanowi brak odniesienia się do całości zgromadzonego materiału dowodowego, na podstawie którego wydano skarżone rozstrzygnięcia. W aktach sprawy brak jest dokumentów będących podstawą ustaleń zawartych w zaskarżonych decyzjach, co dyskwalifikuje te rozstrzygnięcia. Z uwagi na to, że wielkość powierzchni gruntów rolnych, które mają być objęte wnioskowaną płatnością winna być bezspornie ustalona w toku postępowania administracyjnego, zaniechanie podjęcia dodatkowego postępowania dowodowego stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu obie decyzje wydane zostały z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., a także tych przepisów postępowania administracyjnego, które obligują organ do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Treść wydanych decyzji, jak i akta sprawy wskazują zdaniem Sądu, iż organy nie tylko nie przeprowadziły pełnego postępowania dowodowego, ale i w sposób wybiórczy zastosowały w sprawie przepisy unijne, pomijając zupełnie te, które chronią prawa strony tego postępowania. Powyższe prowadzi do wytworzenia u stron przeświadczenia, że organ załatwił sprawę bez uwzględnienia całokształtu okoliczności, a więc nierzetelnie.
Z przeprowadzonych kontroli na miejscu sporządzane zostały, co jest poza sporem, "Raporty z kontroli". Bezsporne jest również to, iż strona skarżąca nie była obecna przy żadnej z przeprowadzanych kontroli. A zatem kontrolowany winien otrzymać kopie raportów, stosownie do art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Tymczasem w przekazanych Sądowi aktach administracyjnych brak jest dowodów doręczenia Spółce sporządzonych raportów, pomimo zaznaczenia
w raporcie z kontroli [...] maja 2009 r., iż jego kopię należy przesłać kontrolowanemu pocztą. W raporcie tym znajduje się informacja, iż raport przekazano [...] maja 2009 r. przesyłką poleconą o numerze [...], jednak brak jest w aktach zarówno potwierdzenie nadania, jak i potwierdzenia odbioru. Dokumentu j.w., ale dotyczącego konieczności przesłania raportu z [...] kwietnia 2009 r. nie ma w aktach sprawy. Z akt sprawy nie wynika też czy i w jaki sposób skarżąca zapoznała się ze wskazanymi wyżej raportami, czy zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 31 ust. 7 ustawy
o płatnościach bezpośrednich oraz czy został zachowany określony w tym przepisie 14 dniowy termin do zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń, co do ustaleń zawartych w raporcie, który biegnie od dnia doręczenia raportu. Jak wyżej wskazał Sąd, w aktach sprawy nie ma dowodów doręczeń skarżącej kopii raportów.
Podkreślenia wymaga także, iż w dniu [...] maja 2009 r. Spółka wystąpiła jednym wnioskiem o przyznanie płatności: płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Dlatego też, zdaniem Sądu należałoby dodatkowo stan faktyczny sprawy rozważyć z uwzględnieniem ust. 2a art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W myśl tego przepisu, jeżeli rolnik zgłasza więcej niż jedno uprawnienie do płatności, a zgłoszony obszar spełnia wszelkie pozostałe wymogi - kwalifikowania, zmniejszenia lub wykluczenia przewidziane w ust. 1 i 2 nie stosuje się.
Odnosząc się do zarzutu skargi, dotyczącego prawidłowości doręczenia Spółce decyzji organu I instancji, co wiąże się z jej wejściem do obrotu prawnego, Sąd uznał ewentualne uchybienie organu w tym zakresie za nie mające istotnego wpływu na wynik niniejszego postępowania. Zauważyć należy, iż Spółka pomimo zarzutu nie doręczenia jej, ani jej pełnomocnikowi wymienionemu w EP wskazanego rozstrzygnięcia w zakreślonym terminie, wniosła środek odwoławczy. Jednocześnie należy zauważyć, iż także decyzja organu odwoławczego została doręczona W. K., czego skarżąca nie zakwestionowała. Również w tym przypadku Spółka w przewidzianym prawem terminie wniosła skargę do sądu administracyjnego. Z powyższego wynika, iż miała ona możliwość zapoznania się z wydanymi rozstrzygnięciami i skorzystała z przysługujących jej uprawnień do ich zaskarżenia.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ rozważy wskazane wyżej okoliczności, przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego oraz z uwzględnieniem przepisu art. 31 ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich, a wydane rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Obowiązany będzie także dodatkowo wyjaśnić, kto i w jakim zakresie umocowany jest do działania w imieniu skarżącej.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku
z art. 135 i art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji orzeczenia.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło