VIII SA/Wa 307/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z [...] marca 2012 r. (data nadania) H. B. (skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] lutego 2012 r. w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt. Jednocześnie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący nie osiąga jakiegokolwiek dochodu. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [..] – letnim synem M. Ponadto skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności, jako majątek nieruchomy podał wynoszący 1/2 udział w mieszkaniu o powierzchni [...] m2, oraz gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, zaś jako majątek ruchomy wskazał ciągnik rolniczy o wartości [...] zł. Wskazał także, iż posiada zobowiązania z tytułu kredytu wobec [...] w R.. Postanowieniem z 10 maja 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 307/12 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] maja 2012 r. skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie wskazując, że utrzymuje się z niewielkiej emerytury, którą w całości przeznacza na leki i mieszkanie. Mieszka sam. Gospodarstwo rolne, które prowadzi położone jest na słabych i rozdrobnionych glebach. Ze względu na zły stan zdrowia, do czasu likwidacji hodowli zmuszony jest do wynajmowania pracownika. Podał także, iż jest zadłużony i nie ma możliwości ponoszenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia z 10 maja 2012 r. spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a.), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że dopiero gdy środki którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. Analiza informacji zawartych we wniosku prowadzi do stwierdzenia, że skarżący nie wyjaśnił, jaka jest jego rzeczywista sytuacja majątkowa. Nie przedstawił bowiem jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego jego trudną sytuację rodzinną i materialną, nie wykazał w szczególności jakie są jego dochody z tytułu emerytury, nie określił też kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem. Z oświadczenia skarżącego zawartego we wniosku wynika, że jest on właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, nie określił jednak jaki jest dochód z w/w gruntów. Tymczasem gospodarstwo to niewątpliwie może być źródłem dochodu i utrzymania skarżącego, w szczególności dopłat rolniczych. W ocenie Sądu skoro przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony, zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżący nie przedstawił pełnej informacji dotyczącej swej sytuacji finansowej, wobec czego niemożliwym uczynił weryfikację swoich twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku środków finansowych, z których mógłby pokryć należności sądowe. W konsekwencji skarżący nie udowodnił, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.