VIII SA/Wa 311/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. D. i M. D. – wspólników spółki cywilnej M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanowił: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 15 czerwca 2016 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi M. D. (dalej: "skarżący") zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że w obecnej sytuacji nie jest w stanie uregulować kosztów sądowych. Wskazał, że od 2011 roku nie prowadzi wspólnie z małżonką gospodarstwa domowego. Starszy referendarz sądowy pismem z 13 maja 2016 r. wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji materialnej, w tym złożenia: zeznania podatkowego za 2014 i 2015 r.; wyciągów z rachunków bankowych osobistych i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą za ostatnie sześć miesięcy oraz wyjaśnienie w jakiej wysokości ma zasądzone alimenty z których się wywiązuje, a także udokumentowanie wydatków na bieżące utrzymanie. Skarżący mimo wezwania Sądu, wystosowanego w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "uppsa") do złożenia w terminie siedmiu dni dokumentów źródłowych oraz udzielenia informacji dotyczących sytuacji materialnej nie wykonał wezwania. Postanowieniem z 15 czerwca 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, gdyż skarżący nie wykazał warunku dopuszczalności prawa pomocy. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 uppsa, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 uppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stosownie do art. 259 § 1 uppsa od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 uppsa). Zdaniem Sądu, starszy referendarz sądowy prawidłowo uznał, że skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał, że w jego przypadku przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest obiektywnie zasadne. Sąd, kierując się zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania podziela uzasadnione wątpliwości starszego referendarza sądowego, o których mowa w zaskarżonym rozstrzygnięciu co do rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Oświadczenia skarżącego są bowiem niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji pod kątem spełniania przesłanek do przyznania mu prawa pomocy. Nie wykazał on bowiem, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego do skarżącego w trybie powołanego wyżej przepisu art. 255 uppsa powoduje, że materiał dowodowy jest niekompletny. Wątpliwości co do oświadczeń skarżącego pozostały niewyjaśnione. W rezultacie Sąd został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z treścią powołanego na wstępie art. 246 § 1 uppsa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu. Zawarty zaś w jego treści zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w trudnej sytuacji, która umożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Starszy referendarz sądowy prawidłowo przyjął zatem, że wobec nienadesłania materiałów źródłowych, sytuacja majątkowa skarżącego nie jest możliwa do zbadania. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego.