VIII SA/Wa 311/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ewa Pecelt po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie umorzenia postępowania postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata Wnioskiem z 25 czerwca 2018 r. (data wpływu do Sądu), uzupełnionym pismem z 11 lipca 2018 r. J. W. (zwana dalej: skarżąca) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że prowadzi pięcioosobowe gospodarstwo domowe. Jako dochód rodziny wskazała dochód z renty w kwocie [...] zł oraz pobierane przez męża świadczenie pielęgnacyjne w wysokości [...] zł miesięcznie. Wskazała, że jeden z dorosłych synów pracuje dorywczo a drugi "pomaga w gospodarstwie". Oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności, jako majątek nieruchomy podała: dom niewykończony o powierzchni 120 m2, oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2,86 ha. Podała, iż jest w trudnej sytuacji materialnej i finansowej. Popadła w spiralę zadłużenia i spłaca co miesiąc kredyty "chwilówki". Uzyskiwany z gospodarstwa dochód nie pozwala mu na normalną egzystencję, opłaty, leczenie i leki. Jako miesięczne wydatki wskazał: opłatę za energię elektryczną w kwocie [...] zł, opłatę za wodę w kwocie [...] zł, gaz [...] zł. Do wniosku skarżąca dołączyła zaświadczenie z Banku [...] w Z. o zaległości w spłacie kredytu na kwotę [...] zł, kopie decyzji przyznających płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na kwotę [...] zł na rok 2017 i 2016, zaświadczenie z Urzędu Gminy w T. o dochodzie rocznym z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepis art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien więc wykazać, w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 249a powołanej ustawy, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem złożonej skargi jest decyzja w przedmiocie świadczenia rodzinnego. Wnioskodawca zwolniony jest zatem z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z art. 239 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a. Rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się więc zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, stosownie do treści art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując natomiast oceny sytuacji majątkowej pod kątem spełnienia przesłanek w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika stwierdzić należy, że wniosek jest niezasadny. Sama trudna sytuacja materialna nie uzasadnia przerzucenia na Skarb Państwa kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bowiem strona nie jest pozbawiona źródła utrzymania, a zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania winna zabezpieczyć środki na ustanowienie pełnomocnika jeśli jego udział w sprawie uzna za konieczny. Skarżąca utrzymuje się z niewielkiego gospodarstwa rolnego, renty oraz świadczenia pielęgnacyjnego męża. Jak oświadczyła wspólnie z nią zamieszkuje dwóch dorosłych synów, którzy nie legitymuje się statusem osoby bezrobotnej, nie są osobami niepełnosprawnymi ani schorowanymi. Z tej przyczyny nie sposób przyjąć, że skarżąca ma obowiązek utrzymywania synów, którzy nie podejmują choćby pracy dorywczej, czy sezonowej (brak zadeklarowanego dochodu) a synowie nie powinni partycypować w kosztach utrzymania domu. W związku z tym uznano, że skoro skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie to winna wygospodarować środki niezbędne do ustanowienia pełnomocnika jeżeli uzna jego udział w sprawie za konieczny. Fakt spłacania zaciągniętych kredytów, których łączna rata wynosi ponad [...] zł przy osiąganym dochodzie, w żadnym razie nie przemawia za uwzględnieniem wniosku, bowiem zobowiązania cywilnoprawne, co do zasady nie korzystają z pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Wskazują natomiast na to, że sokoro skarżącej udzielony został kredyt to oznacza to, że posiada ona zdolność kredytową tj. zdolność do spłaty kwoty kredytu w umownych terminach płatności. Z wymienionych wyżej względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.