VIII SA/Wa 311/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 6 marca 2024 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez R.P.(dalej: "Strona", "Skarżący") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 6.03. 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy J. z 29.01.2024 r. o umorzeniu kwoty 2530,50 zł. tj. 30% należności powstałych z tytułu wypłaty świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W/w decyzją Wójt Gminy J. umorzył R.P.kwotę 2530,50 zł tj. 30% należności powstałych z tytułu wypłaty świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej w uzasadnieniu podając , że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności w łącznej wysokości 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat, w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. W odwołaniu Skarżący zarzucił, że decyzja jest dla niego krzywdząca, ponieważ w podanych dokumentach przedstawił swoją sytuację i nie jest w stanie spłacać zadłużenia. Wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie zadłużenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazało, że zgodnie z treścią przepisu art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.: Dz.U. z 2023.1993) dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Umarzanie należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy normuje art 30 ust.1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przepis art 30 ust. 1 cyt. ustawy stanowi: "Organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust.1 pkt 1, 2 i 4 ustawy w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów". Zgodnie z treścią art. 30 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części. SKO wskazało, że Skarżący złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych w dniu 30.10.2023 r. W uzasadnieniu podał, że w roku 2008 spotkała go tragedia, spłonął mu dom w W.L.z całym dobytkiem i stąd się wzięło tak duże zadłużenie, bo żona założyła mu od razu sprawę o alimenty. Obecnie alimenty płaci na bieżąco, pomaga dzieciom, jest zarejestrowany jako bezrobotny, pomaga matce która jest po dwóch operacjach kręgosłupa, pracuje dorywczo. Organ wskazał, że w okresie od 15.03.2019 r. do 01.12.2023 r. dokonano wpłaty 30 644,30 zł. Podniósł, że art. 30 ust.1 jak i 30 ust. 2 ustawy wskazuje na wolę ustawodawcy pozostawienia rozstrzygnięcia tzw. uznaniu administracyjnemu. Zatem organ może, lecz nie musi uwzględnić wniosku strony, nawet jeśli sytuacja majątkowa i rodzinna dłużnika jest bardzo trudna. Uznanie to nie oznacza całkowitej dowolności, ale nie nakazuje spełnienia każdego żądania obywatela. Czynienie zarzutu niezastosowania art. 30 ust.2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i nieumorzenie skarżącemu jego należności w tej sytuacji jest nieuprawnione. Skarżący pracuje dorywczo z czego osiąga dochód 3000,00 zł. Ustalenie sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącego dokonano na podstawie bieżących danych dotyczących tej sytuacji. SKO wskazało, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Wszelkiego rodzaju zwolnienia z tego obowiązku mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający, bowiem obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowanie i edukację. Fakt wypłaty przez państwo świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby małoletniej z tytułu zasądzonych alimentów, nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji wobec własnego dziecka. Każde umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych. Dłużnik alimentacyjny co do zasady boryka się z trudnościami finansowymi. Samo uzyskiwanie niskich dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle innych dłużników alimentacyjnych. Sytuacja dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności alimentacyjnych musi go wyróżniać spośród innych dłużników. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie zaistniały. Zdaniem Kolegium, organ I instancji oparł się na pełnym materiale dowodowym, nie można czynić zarzutu pominięcia sytuacji materialnej. Do dnia 01.12.2023 r. dokonano wpłat na łączną kwotę 30.644,30 zł. Egzekucja była skuteczna przez okres 3 lat w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów dlatego organ umorzył należności w łącznej kwocie 30% stosownie do treści art. 30 ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. SKO wskazało, że z urzędu, wiadome jest, że toczą się jeszcze postępowania w sprawie umorzenia długów Skarżącego powstałych z powodu wypłacania świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego wobec innych osób (np. [...]). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w decyzję Skarżący zarzucił, że nie zgadza się z decyzją, która jest dla niego krzywdząca. Podał, że w podanej dokumentacji przedstawił swoją sytuację i nie jest on w stanie spłacić takiej kwoty. Podniósł, ze opiekuje się matką, a pracuje tylko dorywczo, nie ma stałej pensji. Załączył kopie wpłat alimentów do komornika zaznaczając, iż są to wpłaty z 5 lat systematycznych wpłat. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego. Wówczas to Sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a. może w zależności od okoliczności uchylić zaskarżoną decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa. Jednakże zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądu oparta na wskazanych przepisach daje podstawę do uznania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - dalej ustawa. Mówi on w ust. 1, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy w łącznej wysokości: 1)30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2)50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3)100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Przedmiotem kontrolowanych decyzji były zatem należności z tytułu świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. Tym samym organ miał obowiązek ustalić czy i w jakim okresie egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego była skuteczna w wysokości nie niższej niż wysokość żądanych alimentów. Organy ustaliły powyższą okoliczność w oparciu o zaświadczenie o dokonanych wpłatach nadesłane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. – Z.P.z dnia 8 stycznia 2024 r. (k.10-11 akt administracyjnych). Wynika z nich, że od ponad trzech lat Skarżący regularnie spłaca zaległości w wysokości miesięcznej wyższej lub równej kwocie zasądzonych alimentów tj. 300 zł. Jako dłużnik alimentacyjny Skarżący dokonuje regularnych wpłat na rzecz alimentów do komornika sądowego od przeszło 3 lat tj. od 15.03.2019 r. Ponadto Skarżący wyraził zamiar spłaty całości zadłużenia, które powstało kilka lat temu, w okresie trudnym dla dłużnika. Organ ustalił też, że bieżące alimenty od roku 2008 w tutejszej instytucji na rzecz osób uprawnionych na dzień 29.01.2024 r. wynoszą 7200 zł, odsetki ustawowe wynoszą 1234,93 zł (łącznie 8434,93 zł.). W tych też okolicznościach uznać należy, że przesłanki wymienione w art. 30 ust. 1 warunkujące umorzenie należności alimentacyjnych zostały spełnione, tym samym umorzenie, którego dokonał organ jest prawidłowe. Analiza dowodów wpłat załączonych do skargi przez Skarżącego potwierdza prawidłowość ustaleń faktycznych organów, iż regularne wpłaty do komornika sądowego dokonywane są od ponad trzech lat, bo od 15.03.2019 r., zatem możliwym było umorzenie należności w łącznej wysokości 30% - art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy. Jednocześnie – zdaniem Sądu – nie można podzielić stanowiska Strony ze skargi, by systematyczna spłata miała miejsce przez okres 5 lat. Przeczą temu również załączone do skargi dowody wpłat, z których najwcześniejszy nosi datę 15 marca 2019 r. A zatem na dzień orzekania przez organy nie upłynął wskazywany przez Stronę okres 5 lat. Cel zróżnicowania wysokości umorzenia należności trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 stycznia 2012 r., I OSK 1326/2011. Na mocy tego orzeczenia, wprowadzając instrument w postaci zróżnicowania wielkości umorzenia należności od dłużnika alimentacyjnego, ustawodawca stworzył zachętę dla dłużników, aby zmobilizować ich do systematycznego regulowania ciążących na nich zobowiązań. Instytucja ta znajduje także pełne uzasadnienie w zasadzie sprawiedliwości społecznej, wyrażającej się w tym, aby osoby zobowiązane do dostarczania środków utrzymania dla osób najbliższych nie przerzucały tego ustawowego obowiązku na inne podmioty. Na marginesie Sąd zauważa, iż nie ma przeszkód, by Skarżący wystąpił z ponownym wnioskiem o umorzenie należności w wysokości 50% w sytuacji, jeżeli egzekucja wobec niego będzie skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę. ----------------------- 5