VIII SA/Wa 311/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 20 lutego 2025 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] lutego 2025 r. znak: [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania S. K. (dalej: Skarżący) od decyzji Burmistrza I. z [...] grudnia 2024 r. nr [...]. W/w decyzją z [...].12.2024r. ustalona została T. K. wysokość należności za okres od [...].05.2024r. do [...].08.2024r. z tytułu wydatków na świadczenie niepieniężne z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych, przyznanych T. K. decyzją z dnia [...].02.2024r. nr [...] z obowiązkiem zwrotu w/w należności. Od w/w decyzji odwołanie wniósł S. K. - mąż T. K.. W uzasadnieniu objętego skargą postanowienia SKO w R. wskazało, że zgodnie z art. 106 ust.6 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t. j. Dz.U. z 2024r. poz. 1283, ze zm.) odwołanie od decyzji w sprawie świadczeń z pomocy społecznej może złożyć inna osoba za zgodą osoby ubiegającej się o świadczenie. W niniejszej sprawie adresatem powyższej decyzji jest T. K.. W związku z powyższym pismem z dnia [...].01.2025r. Kolegium wezwało S. K. do wyjaśnienia czy odwołanie składa we własnym imieniu, czy w imieniu żony; jeśli odwołanie złożył w imieniu żony - to należy uzupełnić braki formalne odwołania, to jest dostarczyć zgodę żony na złożenie przez niego odwołania, ewentualnie pełnomocnictwa udzielonego przez żonę do jej reprezentowanie w powyższej sprawie przed Kolegium. Skarżący w odpowiedzi na powyższe nadesłał do Kolegium pismo z [...].02.2025r., w którym wyraźnie wskazał, że odwołanie od wyżej wskazanej decyzji składa w imieniu własnym jako najbliższy członek rodziny. Dołączył opinię sądową psychiatryczno-psychologiczną z [...].12.2024r. W świetle powyższego, w ocenie SKO, Skarżący nie może być osobą uprawnioną do skutecznego wniesienia odwołania od w/w decyzji organu I instancji z dnia [...].12.2024r. nr [...], bowiem nie jest osobą upoważnioną do reprezentowania żony w postępowaniu odwoławczym od tej decyzji. Kolegium stwierdziło też, że T. K. nie jest ubezwłasnowolniona, nie ma ona też w chwili obecnej ustanowionego kuratora na czas trwania postępowania o jej ubezwłasnowolnienie. Tym samym, legitymację do wniesienia odwołania od w/w decyzji mogła skutecznie wnieść wyłącznie T. K., będąca stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. Przepis ten stanowi bowiem, że stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W takiej sytuacji, zdaniem SKO, odwołanie nie zostało złożone przez legitymowany podmiot. Zaistniała więc niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych, a więc sytuacja wniesienia odwołania przez osobę nie mającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia. W skardze Skarżący podniósł, że z załączonej do odwołania opinii psychologiczno-psychiatrycznej z [...].12.2024 r. jednoznacznie wynika, iż T. K. ze względu na ponad 20 letnią chorobę powiązaną z [...], nie jest w stanie od początku zaistnienia choroby przyjmować świadomie żadnych pism, podejmować czynności urzędowych, finansowych czy prawnych. Dodatkowo posiada ona od wielu lat orzeczenie o [...] i nie jest w stanie [...]. Skarżący podniósł też, że organ I instancji wysyłając do żony korespondencję, podpisując z nią umowy i próbując wymusić podpisy na umowach, których treści nie rozumiała jednocześnie doskonale znał jej fatalny fizyczny i psychiczny stan zdrowia, był w posiadaniu orzeczeń lekarskich Powiatowego Zespołu Orzekającego oraz orzecznika ZUS o [...] – złamał prawo. Podniósł, że żona ze względów przytoczonych wyżej nie może złożyć osobiście wniosku do WSA o przydzielenie z urzędu adwokata lub radcy prawnego. Nie może też udzielić skutecznego prawnie pełnomocnictwa Skarżącemu ze względów chorobowych oraz formalnych. Wniósł o unieważnienie wszelkich umów i związanych z tymi umowami decyzji, w tym decyzji z dnia [...] grudnia 2024 r. organu I instancji, które wymuszono na nieświadomej kobiecie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowa argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwaną dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która prowadzona jest pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że sądy administracyjne wyłącznie badają, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania. Nadto badają, czy organ administracyjny nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Przy czym jak głosi art. 134 § 1 cytowanej ustawy sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Przeprowadzając w myśl powyższych wskazań ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy odwołanie zostało wniesione przez osobę uprawnioną. Tylko bowiem w przypadku gdy odwołanie pochodzi od osoby nieuprawnionej postępowanie odwoławcze podlega umorzeniu. Postępowanie w kontrolowanej sprawie dotyczyło świadczenia z pomocy społecznej i zostało wszczęte z wniosku T. K. o przyznanie świadczenia niepieniężnego w formie usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania. Analogiczny wniosek Skarżącego S. K. o przyznanie świadczenia niepieniężnego w formie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania dla żony T. (pismo z 16.02.2024 r., k. 34 akt administracyjnych) rozstrzygnięty został postanowieniem Burmistrza I. z [...].02.2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wobec tożsamego wniosku T. K.. Od decyzji organu I instancji ustalającej wysokość należności za w/w usługi, żądającej zwrotu należności zostało wniesione odwołanie podpisane przez męża T. K. – S. K.. Jak stanowi przepis art. 106 ust. 6 ups odwołanie od decyzji w sprawie świadczeń z pomocy społecznej może złożyć inna osoba za zgodą osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepis ten wprowadza wyjątek od stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z regulacją art. 14 ups w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Powołany przepis art. 106 ust. 6 stanowi zatem odstępstwo od regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego określonych w art. 127 § 1, zgodnie z którym tylko strona może wnieść odwołanie (art. 127 § 1) oraz w art. 32, który stanowi, że strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Odstępstwo to polega na tym, że został rozszerzony krąg podmiotów mogących wnieść odwołanie oraz poszerzono formy działania za stronę postępowania administracyjnego. Uregulowanie zawarte w art. 106 ust. 6 ups koresponduje z trybem składania wniosków o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej przewidzianego w art. 102 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo na wniosek innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Uregulowania zawarte w art. 102 ust. 1 oraz art. 106 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej stanowią wyraz tendencji odformalizowania postępowania administracyjnego w sprawach przyznawania świadczenia z pomocy społecznej, co wydaje się być zrozumiałe, bowiem o tego rodzaju pomoc często występują osoby, które nie radzą sobie z załatwianiem codziennych spraw, ze względu na wiek, stan zdrowia. Z taką też sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Jak stanowi bowiem zgodna opinia psychiatryczno-psychologiczna z [...].12.2024 r. biegłych specjalisty psychiatry E. N. i psychologa S. wydana do sprawy toczącej się przed Sądem Okręgowym w R. sygn. akt I NS [...] z wniosku S. K. o ubezwłasnowolnienie T. D. K., uczestniczka T. D. K. cierpi na [...] w postaci [...] o nasileniu [...] po przebytej w 2002 r. [...] i [...] o nasileniu [...]. Z powodu w/w zaburzeń nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem, wymaga pomocy osób drugich w czynnościach życia codziennego, niecelowe jest wysyłanie uczestniczce korespondencji sądowej ani wysłuchanie jej przez Sąd. Należy też mieć na uwadze, iż w aktach administracyjnych nadesłanych do Sądu zalega orzeczenie o niepełnosprawności zaliczające T. K. do znacznego stopnia niepełnosprawności, przy czym orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i orzeczenie wydaje się na stałe, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od kwietnia 2002 r., ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, upoważnienie S. K. od żony T. K. do reprezentowania jej interesów przed MOPS w I. w sprawie o przyznanie jej usług opiekuńczych w związku z jej chorobą i orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji z [...].11.2023 r. (k. 9). Zdaniem Sądu przepis art. 106 ust. 6 należy interpretować w taki sposób aby najskuteczniej zapewnić możliwość wniesienia odwołania w interesie osoby ubiegającej się o uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej. Natomiast przyjęcie, że zgoda osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej do dokonania czynności wniesienia odwołania musi być wyrażona na piśmie powodowałoby, że instytucja ta w praktyce nie różniłaby się od pełnomocnictwa określonego w k.p.a., to zaś czyniłoby regulację art. 106 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej zbędną wobec uregulowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 32 oraz art. 33 k.p.a.). Oczywiście nie oznacza to, że organ nie powinien dążyć do ustalenia czy zgoda taka została w istocie udzielona. Jednakowoż wobec braku odrębnego pisemnego oświadczenia o wyrażeniu takiej zgody nie można w okolicznościach przedmiotowej sprawy przyjmować, że odwołanie wniesione nie przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej nie jest wniesione za zgodą osoby ubiegającej się o jego przyznanie, również wówczas jeżeli osoba je wnosząca podnosi, że działa w imieniu własnym. Jeżeli natomiast, tak jak w niniejszym przypadku, z okoliczności sprawy wynika, iż strona ubiegająca się o świadczenie z pomocy społecznej nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem, wymaga pomocy osób drugich w czynnościach życia codziennego, niecelowe jest wysyłanie jej korespondencji sądowej ani wysłuchanie jej przez Sąd, a odwołanie pochodzi od opiekującego się nią męża, któremu wcześniej udzieliła upoważnienia, to z całokształtu treści odwołania od decyzji organu I instancji wywieść należy, iż Skarżący działa w interesie zgodnym z interesem Strony T. K., zatem za jej zgodą. Jednocześnie zauważyć należy, iż osoba składająca środek odwoławczy na podstawie art. 106 ust. 6 nie staje się stroną na skutek złożenia środka prawnego. Jej legitymacja procesowa ma charakter samoistny. Osoba ta występuje we własnym imieniu, ale działa w interesie strony. Jej uprawnienia procesowe wyczerpują się na samym tylko wniesieniu środka odwoławczego wraz z załącznikami. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z rozważań Sądu, przy czym organ uwzględni stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Organ uwzględni zatem wynik postępowania o ubezwłasnowolnienie w sprawie I Ns [...] Sądu Okręgowego w R. i ewentualną okoliczność ustanowienia opiekuna prawnego dla T. K.. Ewentualnie ustali czy był składany wniosek o ustanowienie kuratora na czas trwania postępowania o ustanowienie opieki prawnej.