VIII SA/Wa 312/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi B.P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, B. P. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2009 roku. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że zarówna ona jak i jej mąż są osobami starszymi i schorowanymi. Oboje są emerytami o niskich dochodach (emerytura skarżącej [...] złotych, emerytura jej męża [...] złotych), mają trudną sytuację materialną, gdyż leki, które muszą z mężem wykupić są bardzo drogie, często muszą też zaciągać pożyczki, by sprostać wydatkom bieżącym na utrzymanie i opłaty za prąd i gaz. Podała, iż posiada dom o powierzchni [...] metrów kwadratowych oraz nieruchomość o powierzchni [...] metrów kwadratowych. Ponadto podniosła, iż obecnie syn pozostaje bez pracy i musi dać mu przynajmniej jedzenie. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do możliwości płatniczych skarżącej, referendarz sądowy pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie zaświadczeń (odcinków) o wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i jej męża; wyjaśnienie, czy bezrobotny syn pozostaje ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym, w przypadku odpowiedzi twierdzącej należy nadesłać zaświadczenie potwierdzające posiadanie przez niego statusu osoby bezrobotnej; nadesłanie zaświadczenia potwierdzającego stan zdrowia skarżącej; wskazanie i udokumentowanie wysokości wydatków na bieżące utrzymanie (dowody opłat za energię, gaz, wodę itp.); nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i jej męża za ostatnie trzy miesiące. W odpowiedzi B. P. wyjaśniła, że od [...] czerwca 2009 r. syn będący na jej utrzymaniu został zatrudniony. Do pisma załączyła zaświadczenia z ZUS o wysokości emerytury w miesiącu czerwcu 2009 r. (skarżąca [...] złotych netto, jej mąż [...] złotych netto), kserokopie faktur za prąd, kserokopie zaświadczeń lekarskich skarżącej, kserokopie dowodów opłat ubezpieczenia na życie skarżącej i jej męża, kserokopię podania do Urzędu Gminy o rozłożenie na raty opłaty za przyłącze wodociągowe, kserokopię pisma Spółdzielni Mieszkaniowej o stanie zadłużenia skarżącej spłacanego w ratach, dowód wpłaty na rzecz Zakładu Gospodarki Komunalnej, a także wyciągi z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące (saldo na rachunku za poszczególne okresy: od [...].03.09 r. do [...].04.09 r. – [...] zł, od [...].04.09 r. do [...].05.09 r. [...]zł, od [...]05.09 r. do [...].06.09 r. [...] zł). Postanowieniem referendarza sądowego z [...] czerwca 2009 roku przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 250 złotych, w pozostałym zakresie wniosek oddalono. Pismem z dnia [...] lipca 2009 roku. skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W piśmie tym wyjaśniła, że w ostatnim wyciągu bankowym skumulowały się dwie emerytury męża za dwa miesiące, podczas gdy jedna z tych emerytur powinna być zaksięgowana w następnym miesiącu. Ponadto wyjaśniła, że dołączone kserokopie rachunków za energię elektryczną świadczą o tym, że płatności te rozliczane są za 4, a nie za 6 miesięcy. Podała, że wcześniejsze rachunki za zakup lekarstw zgubiła, natomiast załączyła faktury na zakup leków dla męża. W związku ze złym stanem zdrowia męża skarżąca zmuszona była wydać na prywatną wizytę lekarską [...] złotych. Oświadczyła, że ma do zrealizowania recepty na okulary dla siebie i męża. Ostatnio zaciągnęła pożyczkę w wysokości [...] złotych na zakup gazu do domu. Do sprzeciwu skarżąca załączyła kserokopie zlecenia na zaopatrzenie w środki pomocnicze w zakresie optyki okularowej dla skarżącej i jej męża, kserokopie faktur na zakup leków dla męża oraz paragonu z apteki na łączną kwotę około [...] złotych, fakturę na zakup gazu na kwotę [...] złotych. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej u.p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1, 2 i 3 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może nastąpić wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek B. P. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005/1/8). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy, sytuację majątkową i rodzinną skarżącej, Sąd doszedł do przekonania, że Skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca nie wykazała, że nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania i ustanowienie adwokata. W postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony, z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która poddana ocenie Sądu może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. Z treści złożonego formularza o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca posiada znaczny majątek nieruchomy oraz oszczędności. Oceny sytuacji materialnej skarżącej nie zmienia fakt, że ostatnia emerytura męża wpłynęła na rachunek bankowy kilka dni wcześniej niż zazwyczaj. W tym stanie rzeczy uznać zatem należy, iż skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu skarżąca będzie w stanie uiścić kwotę 250 złotych tytułem wpisu sądowego. Co zaś tyczy się ustanowienia adwokata, to w ocenie Sądu skarżąca nie jest osobą nieporadną, aby koniecznym było ustanowienie dla niej adwokata na koszt Skarbu Państwa, o czym świadczą składane do Sądu skarga oraz pisma w sprawie. Kierowane do skarżącej pisma wraz z pouczeniami są przez nią zrozumiałe, skarżąca zgodnie z pouczeniami z zachowaniem warunków formalnych wykonuje zobowiązania Sądu, zaś sprawa nie ma charakteru zawiłego, czy na tyle skomplikowanego by skarżąca nie mogła w sposób samodzielny wyrazić swoich myśli i żądań. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 243 § 1, art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.