VIII SA/Wa 312/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z [...] marca 2012 r. (data nadania) P. C. (skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lutego 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Jednocześnie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący nie osiąga jakiegokolwiek dochodu. Wyjaśnił, że od 2008 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma też żadnych oszczędności. Wskazał, że mieszka i jest na utrzymaniu matki. Ponadto skarżący oświadczył, iż ma 2 dzieci, na których nie płaci alimentów, bo nie ma na to środków pieniężnych i nie posiada żadnego majątku. Pismem z dnia [...] maja 2012 r. skarżący wyjaśnił, że nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, ma średnie wykształcenie mechaniczne i nie jest w stanie znaleźć pracy. Powtórzył, że jest na utrzymaniu matki, która odmówiła mu pokazania dokumentów o jej dochodach. Wyjaśnił, że nie ma żadnego wyroku alimentacyjnego. Koszty jego pełnomocnika również ponosi jego matka. Wskazał, że nie ma żadnego prawa do nieruchomości na której mieszka (jak wynika z załączonego wydruku z elektronicznej księgi wieczystej nieruchomość ta jest współwłasnością rodziców skarżącej). Skarżący wyjaśnił, że nie składał zeznania podatkowego za 2011 r., gdyż nie osiągnął żadnego dochodu, nie ma też rachunku bankowego. Postanowieniem z 29 maja 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] czerwca 2012 r. skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie, któremu zarzucił dowolne przyjęcie, że skarżący nie wykazał, jakoby nie był w stanie bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny ponieść pełnych kosztów sadowych w kwocie blisko [...] zł, podczas gdy przedstawił on szereg okoliczności uzasadniających fakt, że znajduje się on w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia z 10 maja 2012 r. spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a.), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że dopiero gdy środki którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. Analiza informacji zawartych we wniosku prowadzi do stwierdzenia, że skarżący nie wyjaśnił, jaka jest jego rzeczywista sytuacja majątkowa. Według oświadczenia skarżący mieszka i pozostaje na utrzymaniu matki (która jest współwłaścicielem nieruchomości na której mieszka), matka ponosi również koszty jego pełnomocnika, to we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący powinien wskazać majątek i dochody swojej matki, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący nie przedstawił również jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego jego trudną sytuację rodzinną i materialną (np. zaświadczenie z MOPS). W ocenie Sądu skoro przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony, zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżący nie przedstawił pełnej informacji dotyczącej swej sytuacji finansowej, wobec czego niemożliwym uczynił weryfikację swoich twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku środków finansowych, z których mógłby pokryć należności sądowe. W konsekwencji skarżący nie udowodnił, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.