VIII SA/Wa 313/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. i I. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. i I. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z [...] marca 2012 r. (data nadania) M. G. i I. G. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lutego 2012 r. Pismem z dnia [...] maja 2012 r. skarżący wnieśli o rozłożenie kwoty wpisu sądowego na 4 miesięczne raty, który został uznany za wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy pismem z dnia [...] maja 2012 r. wezwał skarżących m.in. do odesłania wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazali, że na utrzymaniu mają dwoje małoletnich dzieci, a źródłem utrzymania jest wyłącznie wynagrodzenie skarżącego – [...] zł netto, bowiem w działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą wystąpiła strata. Podnieśli, że na stałe miesięczne koszty składa się rata kredytu hipotecznego – ok. [...] zł, czynsz za mieszkanie – [...] zł, opłaty za energię i gaz – [...] zł. Na utrzymanie rodziny pozostaje ok. [...] zł. Jako posiadany majątek wymienili mieszkanie własnościowe – [...] m², udział [...] w nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, udział [...] w nieruchomościach gruntowych o powierzchni [...] ha w tym jedna zabudowana budynkiem mieszkalnym – [...] m² i budynkami gospodarczymi położonych w R., działka budowlana o powierzchni [...] m² wraz z rozpoczętą budową domu jednorodzinnego, akcje NFI o wartości nominalnej [...] zł, samochód marki [...] z 2004 r. Do wniosku załączyli zeznania podatkowe za 2011 r., wyciągi z rachunków bankowych, kserokopię zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, kserokopie tytułów wykonawczych. Postanowieniem z 5 czerwca 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] czerwca 2012 r. skarżący wnieśli sprzeciw na powołane postanowienie. Podnieśli, że pismem z dnia [...] maja 2012 r. wnieśli o rozłożenie wpisu sądowego na 4 miesięczne raty, zaznaczając, że pierwszą ratę już uiścili. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwana dalej p.p.s.a.) wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia z 5 czerwca 2012 r. spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje instytucji rozłożenia wpisu sądowego na raty, dlatego wniosek skarżących z dnia [...] maja 2012 r. potraktowany został jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a.), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że dopiero gdy środki którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. Analiza informacji zawartych we wniosku prowadzi do stwierdzenia, że skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, nawet mając na względzie fakt konieczności poniesienia wpisu sądowego w innych sprawach. W konsekwencji skarżący nie udowodnili, iż znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.