VIII SA/Wa 320/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2008 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę radców prawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego kwotę 200,00 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją-nr [...] z dnia [...] października 2007 roku Minister Sprawiedliwości, biorąc za podstawę art. 31 - ust. 2 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. z 2002 roku, nr 123, poz. 1059 ze zmianami) dalej jako ustawa, sprzeciwił się wpisowi J.O. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w K., dokonanemu uchwałą [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] sierpnia 2007 roku. Organ ustalił, że J.O. w dniu [...] czerwca 2007 roku złożył w Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. wniosek o wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 24 w związku z art. 25 ust 1 pkt 2 ustawy, dołączając wymagane dokumenty. Uchwałą z dnia [...] sierpnia 2007 roku, nr [...] Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w K. wpisała J.O. na listę radców prawnych Izby w K. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że kandydat spełnia wszystkie ustawowe wymagania dotyczące wpisu na listę radców prawnych i nie ustalono jednocześnie przesłanek negatywnych co do wpisu na listę. Organ, dokonując oceny prawnej przedmiotowej uchwały zauważył, że zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy, na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. J.O. został wpisany na listę radców prawnych w [...] roku i zawód radcy prawnego wykonywał do [...] marca 2002 roku. Wówczas uchwałą nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. został skreślony z listy na własny wniosek. Dalej organ podnosił, że z akt osobowych J.O. wynika, że po skreśleniu z listy radców prawnych, podjął się wykonywania czynności procesowych i występowania przed Sądem [...] w sprawach o sygnaturach - [...]. W sprawie [...] J.O. nie wykonując już zawodu radcy prawnego występował jako pełnomocnik W.J. Wniósł pozew w postępowaniu [...] oraz reprezentował powoda na dwóch rozprawach. W sprawie nie doszło do negatywnych skutków dla klienta, ponieważ przed wydaniem wyroku powód udzielił pełnomocnictwa innemu adwokatowi. W sprawie [...] J.O. powołując się, że nadal wykonuje zawód radcy prawnego, w dniu [...] lipca 2002 roku wniósł pozew jako pełnomocnik powoda R.T. Postępowanie to miało negatywne skutki dla klienta, ponieważ postępowanie po wniesieniu sprzeciwu przez pozwanego zostało umorzone na podstawie art. 355 k.p.c. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było ustalenie, że J.O. w chwili wniesienia pozwu nie wykonywał zawodu radcy prawnego, co oznaczało, że pozew nie został skutecznie wniesiony. Zdaniem organu w świetle art. 24 ust.1 pkt 5 ustawy przedmiotem oceny rękojmi do wykonywania zawodu radcy prawnego jest nieskazitelność charakteru i dotychczasowe zachowanie kandydata. Organ powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie, z którego wynika, że nieskazitelność charakteru to szlachetność, prawość, uczciwość, czyli cechy wartościujące kandydata wyłącznie w sferze etyczno- moralnej. Oznacza to także pełną wiarygodność kandydata, odpowiedzialność i brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych, podważających tę cechę. Organ również przywołał tezę z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2001 roku, syg. akt II SA/Wa 725/00, gdzie sąd podniósł, iż na rękojmię w rozumieniu art. 65 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2002 roku, nr 123, poz. 1058 ze zmianami) składają się dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem. Wyrażenie "dotychczasowe zachowanie" oznacza postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokacką odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata. Zdaniem organu, ocena ta może mieć zastosowanie do osoby kandydującej do wykonywania zawodu radcy prawnego, ponieważ są to zawody pokrewne. W świetle dokonanej oceny przez organ, J.O. swoim dotychczasowym postępowaniem nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zachowania kandydata związane z reprezentowaniem klientów po zapadnięciu uchwały o skreśleniu go z listy radców prawnych dyskwalifikują go jako radcę prawnego w sferze etyczno - moralnej. Podważa jego odpowiedzialność, wiarygodność, uczciwość oraz nieskazitelny charakter. Zainteresowany jeszcze co najmniej przez kilka miesięcy po skreśleniu go z listy radców prawnych, wykorzystywał niewiedzę klientów i sądów, podejmował czynności procesowe jako radca prawny, nie zważając, że takim postępowaniem powodował niekorzystne konsekwencje dla swoich klientów, w tym nieważność postępowania zgodnie z art. 379 pkt 2 k.p.c. Skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości złożył J.O. Przedmiotowej skardze zarzucał: 1) rażące naruszenie prawa materialnego w postaci art. 31 - ustawy w związku z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., poprzez nie zachowanie 30 dniowego terminu prawa materialnego przejawiającego się w nadaniu kwestionowanej decyzji w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, jeden dzień po upływie tegoż terminu; 2) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7 i art. 77 k.p.a., mających wpływ na treść decyzji, poprzez pominięcie dowodów w postaci opinii o skarżącym, listu referencyjnego - zawartych w jego aktach osobowych oraz oparcie rozstrzygnięcia na domniemanych okolicznościach faktycznych, takich jak bezzasadne uznanie " wykorzystywania niewiedzy klientów " oraz powodowania dla nich " negatywnych skutków " przez skarżącego w konsekwencji tychże uchybień organ administracji publicznej nie zgromadził i nie rozpatrzył wszechstronnie całego materiału dowodowego. Z tych względów, skarżący wnosił o stwierdzenie nieważności decyzji lub stwierdzenie jej wydania z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi podnosił, że termin wymieniony w art. 31 - ust. 2 ustawy jest terminem prawa materialnego lub ustawowym, co oznacza, że w tak zakreślonych ramach czasowych organ administracji uprawniony jest do korzystania ze swych kompetencji. Zdaniem skarżącego, istotnym jest ustalenie co oznacza wydanie decyzji - jej doręczenie czy też zgłoszenie sprzeciwu. W jego ocenie, biorąc pod uwagę stanowisko orzecznictwa i doktryny za poglądem, że kwestionowana decyzja winna być wydana, a więc sporządzona, podpisana i wyekspediowana w terminie prawa materialnego, a więc 30 dni od dnia otrzymania uchwały rady okręgowej izby radców prawnych wraz z aktami osobowymi. Zauważał, że z akt postępowania administracyjnego wynika, że uchwała wraz z aktami osobowymi skarżącego wpłynęła do organu w dniu [...] września 2007 roku. Wobec czego 30 dniowy termin upłynął w dniu [...] października 2007 roku. W tym dniu, tj. [...] października 2007 roku została sporządzona przedmiotowa decyzja, która została nadana w dniu [...] października 2007 roku. W ocenie skarżącego, skoro w myśl art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, a organ nie stosował innych form doręczenia skarżącemu, to Minister Sprawiedliwości tegoż terminu nie dochował. W tych okolicznościach, w ocenie skarżącego zaskarżona decyzja jest w sposób ewidentny, nie budzący wątpliwości sprzeczna z wyraźnym przepisem prawa. Nadto skarżący podnosił, że w aktach osobowych skarżącego, a przekazanych organowi znajdowały się, między innymi - list referencyjny i liczne opinie o skarżącym wystawione przez Prokuratora [...] w R., pracodawców skarżącego, dziekana Okręgowej Rady Radców Prawnych w K. W ocenie skarżącego, organ administracji publicznej dokonał niczym nie uzasadnionej selekcji zgromadzonych dowodów, co skutkowało, że nie rozpoznano całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Organ wskazując jako podstawę decyzji art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy, powinien, jego zdaniem, dotychczasowe zachowanie skarżącego wpływające na rękojmie prawidłowego wykonywania zawodu wyjaśnić w sposób wyczerpujący, uwzględniający pominięte opinie. Jego zdaniem, dopiero pełna analiza, konfrontująca wszelkie dowody (pozytywnie i negatywnie świadczące o skarżącym) winna być podstawą do uznania czy naganne zachowanie skarżącego, ostatecznie przekreślają jego drogę zawodową. Skarżący zauważa, że uzasadnienie kwestionowanej decyzji nie odnosi się nawet do uznanych za dowody dwóch opinii dziekana, wskazujących na brak przeciwwskazań by skarżący mógł aspirować do korporacji adwokackiej. W tych warunkach, w ocenie skarżącego trudno nie przypisać zaskarżonej decyzji dowolności, wykraczającej poza granice uznania administracyjnego. Skarżący również podnosił, że sposób przeprowadzenia dowodów w sprawie naruszył zasadę bezpośredniości. W postępowaniu przed organem nie przeprowadzono oględzin z akt spraw [...] oraz [...], nie przesłuchano jako świadków R.T. czy J.J. celem ustalenia czy działanie skarżącego odniosło dla nich negatywne skutki. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga J.O. zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 , poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz.1270, ze zmianami) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób dostateczny wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1981 roku, S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7). Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2002 roku, syg. akt II SA 2554/04, LEX nr 77 220). Kontrolę legalności zaskarżonej decyzji należy rozpocząć od rozpatrzenia zarzutu, że Minister Sprawiedliwości nie wniósł w ustawowym terminie sprzeciwu w przedmiocie uchwały Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. nr [...], co do wpisania skarżącego na listę radców prawnych. W sytuacji uznania trafności zarzutów w tym zakresie, zbędnym staje się odnoszenie do pozostałych zarzutów podnoszonych w skardze. Ustawa z dnia 6 lipca 1982 o radcach prawnych w przepisie art. 31 - ust. 1 stanowi, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych zawiadamia, w terminie 30 dni, Ministra Sprawiedliwości o każdej uchwale o wpisie na listę radców prawnych lub aplikantów, jak i o odmowie wpisu. Ustęp 2 powołanego przepisu stanowi, że wpis na listę radców prawnych lub aplikantów uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej. Zarzut skarżącego, iż Minister Sprawiedliwości nie złożył w ustawowym terminie sprzeciwu co do uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] sierpnia 2007 roku o wpisie skarżącego na listę radców prawnych należy uznać za uzasadniony i znajdujący uzasadnienie w faktach i przepisach prawnych. Przepis art. 31 - ust. 2 ustawy został zredagowany w taki sam sposób jak przepis art. 69 ust. 2 ustawy z 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2002 roku, nr 123, poz. 1058 ze zmianami). W kwestii rozstrzygnięcia wątpliwości - czy 30 - dniowy termin do wyrażenia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu, o którym mowa w art. 69 ust. 2 ustawy z 26 maja 1982 roku jest terminem do doręczenia tego sprzeciwu stronie, terminem, w którym sprzeciw powinien być nadany w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, w rozumieniu art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., czy też terminem o charakterze kompetencyjnym, do wydania sprzeciwu przez upoważniony do tego organ administracji publicznej - wypowiedział się skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GPS 4/08, który w dniu 15 października 2008 roku podjął uchwałę, że " Termin 30 dni do wyrażenia przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu art. 69 ust. 2 ustawy z 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz.U. z 2002 roku, nr 123, poz. 1058 ze zmianami) jest terminem do doręczenia sprzeciwu okręgowej radzie adwokackiej lub zainteresowanemu". W ocenie Sądu, przy analogicznym sformułowaniu przepisu art. 31 - ust. 2 ustawy, treść przywołanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanej na tle art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze będzie miała w niniejszej sprawie zastosowanie. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko Sądu zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 października 2008 roku. Zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że organ otrzymał w dniu [...] września 2007 roku uchwałę nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] sierpnia 2007 roku wraz z aktami osobowymi. Decyzja Ministra Sprawiedliwości opatrzona datą [...] października 2007 roku w sprawie sprzeciwu przeciwko wpisowi skarżącego na listę radców prawnych dokonanemu wyżej powołaną uchwałą została doręczona skarżącemu w dniu [...] października 2007 roku, a Okręgowej Izbie Radców Prawnych w K. w dniu [...] października 2007 roku. Tak więc, przyjmując i podzielając argumentację Naczelnego Sądu Administracyjnego z uchwały z 15 października 2008 roku, należy uznać, że termin 30 dni do wyrażenia sprzeciwu jest terminem do doręczenia sprzeciwu i w związku z tym organ co do uchwały o wpisie na listę radców skarżącego w ustawowym terminie sprzeciwu nie wyraził. Tak więc, zaskarżona decyzja - sprzeciw przeciwko uchwale o wpisie skarżącego na listę radców prawnych narusza przepis art. 31 - ust. 2 ustawy, ponieważ sprzeciw został wyrażony po upływie 30 dniowego terminu. Termin ten należy zakwalifikować jako termin prawa materialnego po upływie którego uprawnienie organu do złożenia sprzeciwu wygasa.( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 1993 roku, syg. akt II SA 930/92, Wokanda 1993, z.7, poz. 20). Z tej też racji, wniesiona przez J.O. skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, iż kontrolowana decyzja dotknięta jest wadą nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa. W sytuacji, gdy występowało rozbieżne orzecznictwo co do rozumienia 30 dniowego terminu do zgłoszenia sprzeciwu, nie pozwala uznać podstawowej cechy rażącego naruszenia prawa - oczywistej sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem, a przepisem prawa. O oczywistym naruszeniu prawa możemy mówić tylko wtedy, gdy przepis nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W związku z tym, że przepis art. 31 - ust. 2 ustawy, odpowiada w swej treści przepisowi art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, to należy uznać, że rozbieżności orzecznictwa na tle art. 69 ust. 2 należy odnosić do przywołanego przepisu ustawy. Trafność zarzutu skarżącego w zakresie nie wniesienia przez organ sprzeciwu w ustawowym terminie eliminował potrzebę rozpatrywania zarzutów w zakresie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych też racji, biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a. orzeczono, jak na wstępie. Biorąc za podstawę przepis art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 § 1 w związku z art. 205 p.p.s.a. Na zasądzone koszty sądowe składał się uiszczony wpis sądowy od skargi.