VIII SA/Wa 325/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 19 lutego 2024 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt sprawy oddala skargę. VIII SA/Wa 325/24 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 lutego 2024 roku, znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ( dalej jako organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2023 roku, poz. 775 ze zm. dalej jako k.p.a.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia E. W. na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 stycznia 2024 roku, znak: [...] w sprawie odmowy udostępnienia przeglądania akt sprawy – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Podstawą wydanego postanowienia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2023 roku E. W. reprezentowany przez syna D. W. zwrócił się do organu o udostępnienie akt sprawy dotyczących umieszczenia P. W. w Domu Pomocy Społecznej, a w szczególności informacji z jakiego powodu medycznego został tam umieszczony. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona prowadzonego postępowania administracyjnego ma prawo do wglądu do akt sprawy, sporządzania notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia na które służy zażalenie. W ocenie organu istotnym jest czy skarżący E. W. jest stroną postępowania dotyczącego umieszczenia P. W. w Domu Pomocy Społecznej. Zgodnie z analizą art. 59 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej( DZ.U z 2023 roku, poz. 901) należy uznać, że w ramach tego postępowania interesem prawnym legitymuje się wyłącznie osoba umieszczana w tego typu placówce, ponieważ rozstrzygnięcie w tym zakresie dotyczy jej praw i obowiązków. Na tym etapie procedury innym osobom, w tym także w przyszłości potencjalnie zobowiązanym do ponoszenia kosztów odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie przysługuje interes prawny lecz wyłącznie interes faktyczny. Legitymowanie się tylko interesem faktycznym nie daje im prawa do uzyskania statusu strony w ramach tego postępowania. W związku z tym w ocenie organu skarżący nie wykazał tego, że przysługuje mu interes prawny w udostepnieniu żądanych dokumentów ponieważ nie jest stroną postępowania w przedmiocie umieszczenia P. W. w Domu Pomocy Społecznej. Nadto organ podnosił, że postępowanie w przedmiocie udostępnienia akt jest postępowaniem wpadkowym w ramach głównego postępowania w sprawie umieszczenia P. W. w Domu Pomocy Społecznej. To sprawia, że tylko strony postępowania głównego mogą w ramach postępowania wpadkowego domagać się udostępnienia akt sprawy. Mając powyższe na uwadze, zdaniem organu odwoławczego zażalenie nie może zostać uwzględnione. Skargę na postanowienie organu odwoławczego wniósł E. W.. W uzasadnieniu skargi podnosił, że wobec wątpliwości dotyczących podstaw przyjęcia P. W. do Domu Pomocy Społecznej chciał zapoznać się z dokumentacją medyczną dotyczącą tej osoby. Wskazywał, że nie może ponosić konsekwencji finansowych pobytu w ośrodku osoby, która prowadząc patologiczny tryb życia się tam znalazła. Uniemożliwienie dostępu mu do akt będzie skutkowało niemożnością podjęcia postępowania odwoławczego. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - zawarte w art. 6 i art. 7 k.p.a. - zasada praworządności oraz zasada dochodzenia prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona, z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Jednocześnie zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania aby mogło stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istotność naruszenia musi przejawiać się tym, iż tym, że brak tego uchybienia mógłby spowodować, że treść rozstrzygnięcia organu byłaby inna. Podstawą materialnoprawną wniosku o wydanie odpisów dokumentów z akt postępowania administracyjnego był przepis art. 73 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie dowodowe, dokonane ustalenia faktyczne i ich ocena prawna nie narusza przepisów wyżej powołanych przepisów postępowania. Należy zauważyć, iż skarżący E. W. jest stroną postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 7 marca 2024 roku, nr [...] ustalającą opłatę od niego za pobyt syna P. W. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...]. Decyzja o umieszczeniu P. W. w tej placówce została wydana w dniu 1 lipca 2005 roku, znak: [...] i stanowi odrębne postępowanie administracyjne. W przedmiotowym postępowaniu o ustalenie opłaty za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej skarżący złożył wniosek w trybie art., 73 § 1 k.p.a. o udostępnienie dokumentów znajdujących w aktach wcześniejszego postępowania administracyjnego dotyczącego umieszczenia P. W. w Domu Pomocy Społecznej. W przedmiotowym postępowaniu organ ustalił, iż w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja o umieszczeniu P. W. w ośrodku. W tej sytuacji organ w przedmiotowym postępowaniu nie dysponował aktami postępowania administracyjnego z wcześniejszego postępowania i nie był ich dysponentem. Skarżący zapoznawał się aktami niniejszej sprawy. Zgodnie z dyspozycją art. 73 k.p.a. Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1). Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). W doktrynie podkreśla się, że udostępnianie akt sprawy w postępowaniu administracyjnym, jest przejawem jawności względnej (wewnętrznej). Przepis art. 73 k.p.a. gwarantuje stronie prawo wglądu w akta sprawy oraz sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów w każdym stadium postępowania, również po jego zakończeniu. Zakres jawności akt sprawy w postępowaniu administracyjnym jest ograniczony podmiotowo. Z uprawnień tych mogą korzystać jedynie strony postępowania administracyjnego i - na tych samych zasadach - podmioty na prawach strony (uczestnicy). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., II OSK 1297/19 wskazano, że postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od postępowania "głównego". To w postępowaniu "głównym" organ administracji rozstrzyga sprawę administracyjną. Skoro postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania "głównego", to także i krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie jest ustalany odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania "głównego". Podobny pogląd wyrażono w tezach Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 9 kwietnia 2019 r., I OSK 1589/17. Postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania zależnego od postępowania zasadniczego. W sytuacji gdy skarżący żąda dokumentów, które znajdują się w innym postepowaniu, zakończonym decyzją z dnia 1 lipca 2005 roku, to skarżący winien swój wniosek skierować do organu tamtego zakończonego już postępowania. Oczywiście będzie musiał wykazać, iż miał lub powinien mieć przymiot strony w sprawie o umieszczenie P. W. w Domu Pomocy Społecznej. W sytuacji gdy żądanie dotyczyło udostępnienia dokumentów z akt innej sprawy administracyjnej, to organ w przedmiotowym postępowaniu nie mógł zgodnie z dyspozycją art. 73 § 1 k.p.a. udostępnić żądanych we wniosku z 27 grudnia 2023 roku dokumentów i należy uznać, że nie doszło do naruszenia przywołanego przepisu, ani poprzez niewłaściwą jego wykładnię, ani błędną odmowę zastosowania. Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.