VIII SA/Wa 328/09
WyrokWSA w Warszawie2009-10-01
Skład orzekający: Sławomir Fularski, Iwona Owsińska-Gwiazda, Włodzimierz Kowalczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłata uiszczona w postępowaniu o wpis na listę radców prawnych podlega zwrotowi w przypadku cofnięcia wniosku i umorzenia postępowania?Ratio decidendi
Opłata uiszczona w postępowaniu o wpis na listę radców prawnych ma charakter techniczno-administracyjny i stanowi bezzwrotny przychód organu samorządu zawodowego, przeznaczony na pokrycie kosztów postępowania. Cofnięcie wniosku i umorzenie postępowania nie skutkuje obowiązkiem zwrotu tej opłaty, ponieważ organ podjął szereg czynności technicznych i administracyjnych w związku z wnioskiem strony, a koszty te zostały poniesione na jej żądanie.Stan faktyczny
Skarżący Ł. D. złożył wniosek o wpis na listę radców prawnych. Po rozmowie kwalifikacyjnej i zawieszeniu postępowania, skarżący cofnął wniosek i zażądał zwrotu uiszczonej opłaty. Okręgowa Izba Radców Prawnych umorzyła postępowanie i odmówiła zwrotu opłaty, uznając ją za bezzwrotną. Krajowa Rada Radców Prawnych utrzymała tę decyzję w mocy. Skarżący zaskarżył uchwałę KRP do WSA, domagając się zwrotu opłaty.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2009 r. sprawy ze skargi Ł. D. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty uiszczonej w postępowaniu o wpis na listę radców prawnych oddala skargę.
Uchwałą nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] grudnia 2008 r., po rozpatrzeniu wniosku Ł. D. o cofnięcie wniosku o wpis na listę radców prawnych i zwrot kwoty [...] zł tytułem opłaty za wpis, na podstawie art. 45 i art. 52 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych ( Dz. U. z 2002 r. Nr 123 poz. 1059 tj. z późn. zm., dalej jako ustawa o radcach prawnych ) w związku z art. 105 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071,dalej jako K.P.A ) oraz § 1 Uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych Nr 476/VI/2005 z dnia 22 listopada 2005 r., w pkt. 1 umorzono postępowanie o wpis na listę radców prawnych Ł. D. a w pkt. 2 odmówiono zwrotu opłaty uiszczonej w tym postępowaniu.
W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] listopada 2007 r. do tut. Izby wpłynął wniosek Ł. D. o wpis na listę radców prawnych. Okręgowa Izba Radców Prawnych (dalej także OIRP) nadała bieg wnioskowi w tej sprawie i w dniu [...] grudnia 2007 r. Komisja ds. Wpisów przeprowadziła rozmowę kwalifikacyjną z zainteresowanym. Po przeprowadzonej rozmowie Ł. D. złożył wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie wpisu na listę radców prawnych. Rada OIRP w K. na swoim posiedzeniu w dniu [...] grudnia 2007 r. przychyliła się do wniosku o zawieszenie postępowania w tej sprawie. W dniu [...] października 2008 r. wpłynął wniosek Ł. D. o cofnięcie wniosku o wpis na listę radców prawnych i zwrot kwoty [...] zł tytułem opłaty za wpis. Rada OIRP w K. w dniu [...] grudnia 2008 r. podjęła uchwałę o umorzeniu postępowania o wpis na listę radców prawnych oraz o odmowie zwrotu uiszczonej opłaty, gdyż zgodnie z § 1 Uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych Nr 476/VI/2005 z dnia 22 listopada 2005 r., wnioskodawca uiszcza opłatę w postępowaniu o wpis, a nie za sam fakt wpisu.
W złożonym do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych odwołaniu od uchwały nr [...] Rady OIRP w K., w zakresie punktu 2 uchwały, Ł. D. wniósł o uchylenie zaskarżonego punktu uchwały i wydanie merytorycznego orzeczenia zgodnie z wnioskiem z [...] października 2008 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego punktu uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w K..
W uzasadnieniu podniósł, że w związku z tym, że złożył wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie, Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. nie rozpoznała merytorycznie wniosku o wpis na listę radców prawnych. W jego ocenie uchwała od której się odwołuje, w punkcie 2, podjęta została z rażącym naruszeniem obowiązującego prawa. Podniósł, że z kolei Uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych nr 476/VI/2005 z dnia 22 listopada 2005 r. regulująca wysokość opłat związanych z wpisem na listę radców prawnych i aplikantów radcowskich podjęta została na mocy upoważnienia ustawowego statuowanego w art. 60 pkt. 11 ustawy o radcach prawnych. Z treści zaś tego przepisu wynika, że do kompetencji Krajowej Rady Radców Prawnych należy ustalanie "wysokości opłat związanych z decyzją w sprawie wpisu na listę radców prawnych". Tym samym, w jego ocenie, wykładni treści § 1 Uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych Nr 476/VI/2005 należy dokonywać, mając na uwadze brzmienie przepisu art. 60 pkt. 11 ustawy o radcach prawnych. W konsekwencji przyjąć należy, iż opłata wnoszona w postępowaniu o wpis na listę radców prawnych ma bezpośredni związek z decyzją o wpisie na listę. Wskazał, że na mocy przepisów o postępowaniu administracyjnym, decyzja administracyjna jaką jest uchwała organu samorządu zawodowego wydawana jest w wyniku merytorycznego rozpoznania sprawy. Jeżeli zatem nie dochodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy, tym samym brak jest podstaw do wydania decyzji. Skoro więc, w niniejszej sprawie brak było podstaw do wydania decyzji merytorycznej z powodu zawieszenia a następnie umorzenia postępowania, a opłata uiszczana jest w związku z wydaniem decyzji w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych, nie istnieją podstawy do odmowy zwrotu uiszczonej kwoty.
W konkluzji odwołania, z ostrożności procesowej wskazał, że z treści uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych nr 476/VI/2005 nie wynika, że opłata miałaby być wnoszona za przyjęcie wniosku o wpis na listę radców prawnych do rozpoznania. W uchwale tej widoczny jest jedynie zapis, w jego ocenie naruszający w rażący sposób przepis art. 60 pkt. 11 ustawy o radcach prawnych, że opłata wnoszona jest w postępowaniu, a zatem za cały tok postępowania – od momentu złożenia wniosku do chwili wydania ostatecznej decyzji. Przy tak dokonanej wykładni przepisu § 1 uchwały należałoby przyjąć, że w przypadku niezakończenia postępowania wydaniem decyzji merytorycznej w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych, opłata z tytułu postępowania mogłaby należeć się jedynie w wysokości proporcjonalnej do poniesionych wydatków, mając na uwadze etap postępowania oraz całkowity jego koszt.
Uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. w sprawie odwołania od odmowy zwrotu opłaty wpisowej w związku z cofnięciem wniosku o wpis na listę radców prawnych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 K.P.A, Krajowa Rada Radców Prawnych utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.
Jak wyjaśnił organ w uzasadnieniu, umorzenie postępowania wpisowego przez radę OIRP nastąpiło na wniosek zainteresowanego, zatem przedmiotem obecnego postępowania może być wyłącznie kwestia opłaty wpisowej. Żądanie zwrotu opłaty wpisowej w sprawie wszczętej wnioskiem wpisowym złożonym przez Ł.D. nie zasługuje zaś na uwzględnienie. Niemożliwość zwrotu administracyjnej opłaty wynika z tego, że zobowiązanie to nie ma charakteru cywilnoprawnego, którego zwrotu można dochodzić w oparciu o zasadę ekwiwalencji. Jest to opłata o charakterze techniczno – administracyjnym, stanowiąca dla organu bezzwrotny przychód, przeznaczony na finansowanie czynności technicznych i administracyjnych oraz pokrycie kosztów postępowania w ramach wykonywania przez organy samorządu zawodowego funkcji publicznych. Opłata wnoszona przy składaniu wniosku o wpis na listę radców prawnych nie jest "opłatą za wpis", w szczególności nie istnieje związek pomiędzy faktem wpłaty a pozytywnym załatwieniem wniosku wpisowego. Powyższe świadczenie jest opłatą o charakterze administracyjnym, manipulacyjnym i stanowi ekwiwalent zwrotu kosztów postępowania wpisowego (praca biura Rady OIRP, praca zespołu kwalifikacyjnego Rady, koszty korespondencji, ewentualne koszty postępowania odwoławczego). W związku ze złożeniem wniosku wpisowego przez odwołującego się, organ wpisowy oraz jego biuro (podobnie w postępowaniu odwoławczym), dokonały szeregu czynności technicznych, określonych postanowieniami Regulaminu postępowania rad okręgowych izb radców prawnych i aplikantów radcowskich, prowadzenia tych list oraz wzorów stosowanych w tych sprawach, stanowiącego Załącznik Nr 1 Uchwały Nr 485/V/2002 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 13 września 2002 r. wraz ze zmianą wprowadzoną uchwałą Nr 508/VI/2006 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 9 października 2006 r. o zmianie uchwały w sprawie postępowania rad okręgowych izb radców prawnych i Krajowej Rady Radców Prawnych w sprawach wpisu na listę radców prawnych i listę aplikantów radcowskich, prowadzenia tych list oraz stosowanych wzorów dokumentów.
W konkluzji swojego rozstrzygnięcia organ dodał, że fakt negatywnego załatwienia wniosku nie znosi skutków funkcjonalnych i finansowych, jakie dla organów samorządu wywołał prawny fakt złożenia wniosku wpisowego, uruchomiającego wspomniane wyżej procedury administracyjne. Z tego punktu widzenia opłata została skonsumowana jako ekwiwalent finansowy dokonanych czynności urzędowych oraz kosztów poniesionych przez procedujące organy i ich biura – i nie podlega w związku z tym zwrotowi.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze, Ł. D. wniósł o uchylenie Uchwały nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] lutego 2009 r. i wydanie merytorycznego orzeczenia zgodnie z jego wnioskiem z dnia [...] października 2008 r. w przedmiocie zwrotu opłaty w kwocie [...] zł uiszczonej w związku z wydaniem decyzji w przedmiocie wpisu na listę adwokatów (oczywista omyłka pisarska, winno być : radców prawnych) w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w K., ewentualnie uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. oraz zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych.
W uzasadnieniu powtórzył w całości argumentację zawartą w odwołaniu. Dodał, że argumentację zawartą w uchwale organu II instancji można by uznać za zasadniczo przekonywującą, gdyby nie fakt, że kompletnie nie posiada związku z rozpoznawanym kazusem – konkretnym postępowaniem dotyczącym konkretnej osoby. Argumentacja dotycząca negatywnego rozpoznania wniosku pozostaje bez znaczenia w niniejszej sprawie i świadczy o nierozpoznaniu przez organ kontroli instancyjnej materiału dowodowego. Wskazał, że gdyby ustawodawca zamierzał przyznać Krajowej Radzie Radców Prawnych uprawnienia do stanowienia o wysokości opłaty w postępowaniu o wpis, w treści art. 60 pkt. 11 ustawy o radcach prawnych znalazłby się zapewne zapis, że ma ona prawo ustalać opłaty w postępowaniu o wpis. Skoro jednak treść przepisu jest inna, brak także odmiennej wykładni w piśmiennictwie oraz judykaturze, nie ma podstaw do stosowania wykładni rozszerzającej, korzystnej niewątpliwie dla samorządu zawodowego. Co więcej, skoro z treści przepisu ustawy wynika, że opłata wnoszona jest w związku z wydaniem decyzji o wpisie na listę radców prawnych, akt niższego rzędu – w tym przypadku akt o charakterze wykonawczym będącym uchwałą korporacji nie może stać w sprzeczności z treścią oraz znaczeniem przepisu ustawy. W innej bowiem sytuacji dochodzi do wadliwości aktu rangi podustawowej, ze wszelkimi tego konsekwencjami w świetle prawa. Z ostrożności procesowej wskazał, że skoro w ocenie organu kontroli instancyjnej, opłata związana z decyzją w sprawie wpisu na listę radców prawnych ma charakter techniczno - administracyjny i służyć ma nie pokryciu rzeczywistych kosztów poniesionych przez organ w postępowaniu o wpis na listę radców prawnych ale finansowaniu kosztów wykonywania przez organy samorządu zawodowego funkcji publicznych, obciążać winna wyłącznie osoby będące albo z chwilą wniesienia opłaty stające się członkami tegoż samorządu zawodowego, względnie finansowana winna być z innych źródeł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty za bezzasadne. Podniósł, że podstawa ustawowa do wydania uchwały regulującej wysokość opłaty wpisowej opisana jest jako "opłata związana z decyzją w sprawie wpisu". Opłata wpisowa jest świadczeniem pieniężnym, uiszczanym przez zainteresowanego wpisem na listę radców prawnych, które podlega opłacie razem z wnioskiem o dokonanie wpisu. Istotą postępowania wpisowego jest przeprowadzenie przez organ I instancji – radę właściwej okręgowej izby radców prawnych szeregu czynności technicznych oraz czynności rozstrzygających, mających na celu stwierdzenie czy wniosek wpisowy spełnia ustawowe kryteria wpisu. Postępowanie wpisowe ma charakter rozpoznawczo – orzekający, zatem jego wynik nie jest jednoznaczny już w dacie złożenia wniosku. Jest przy tym oczywiste, że gdyby opłata wpisowa miała być jedynie za dokonanie wpisu, treść art. 60 pkt.11 ustawy o radcach prawnych powinna to jednoznacznie wskazywać. Świadczenie to jest opłatą administracyjną stanowiącą ekwiwalent zwrotu kosztów postępowania wpisowego i z powyższego punktu widzenia nie różni się w istocie od opłaty skarbowej pobieranej przez organy administracji publicznej. Umorzenie postępowania wpisowego jest ostatecznym rozstrzygnięciem w sprawie wniosku złożonego przez zainteresowanego, kończy postępowanie w sprawie i wywołuje skutki równorzędne z wydaniem decyzji w sprawie wpisu na listę radców prawnych. Jakikolwiek przepis prawa, jak również żadna z uchwał samorządowych nie upoważnia wnioskodawcy do domagania się zwrotu opłaty wpisowej w wypadku negatywnego rozstrzygnięcia w sprawie wpisu. Podobnie brak jest podstaw prawnych do zwrotu na żądanie opłaty wpisowej pobranej przy wniosku o wpis na listę radców prawnych, w wypadku cofnięcia tego wniosku i umorzenia postępowania wpisowego. Zapis pkt. 11 art. 60 ustawy o radcach prawnych posługuje się wyrazem "decyzja" w znaczeniu "rozstrzygnięcie" i nie ogranicza zasadności pobrania i zatrzymania opłaty przez organ wpisowy jedynie do wypadku wydania decyzji (negatywnej lub pozytywnej) o wpisie na listę radców prawnych. Zatrzymanie opłaty wpisowej jest naturalną konsekwencją podjęcia czynności organu na wniosek zainteresowanego, który o odpłatnym charakterze wdrożonego postępowania wpisowego wiedział i składając wniosek – godził się z tym. Opłata wpisowa ustalana jest nie za "wpis", a za wydanie decyzji w sprawie wpisu. Późniejsze cofnięcie wniosku przez zainteresowanego nie anuluje czynności wpisowych, a zatem nie stwarza jakiejkolwiek podstawy faktycznej i prawnej do domagania się zwrotu uiszczonej opłaty wpisowej.
W piśmie procesowym z dnia [...] września 2009 r. nazwanym "repliką do odpowiedzi na skargę" skarżący zarzucił, że stanowisko zawarte przez organ w odpowiedzi na skargę zawiera poważne wady merytoryczne oraz wewnętrzne niespójności. Podniósł, że nie do zaakceptowania jest stanowisko organu, iż decyzja o umorzeniu postępowania jest decyzją w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych. Odnosząc się do porównania opłaty związanej z decyzją w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych z opłatą skarbową, zauważył, że nienależnie pobrane przez organy administracji publicznej opłaty skarbowe podlegają zwrotowi na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę. Organ jest niekonsekwentny, bowiem raz podnosi, że opłata związana z decyzją w sprawie wpisu na listę radców prawnych nie jest oparta o zasadę ekwiwalencji, a następnie wskazuje, że jest ona świadczeniem stanowiącym ekwiwalent zwrotu kosztów postępowania wpisowego. W konkluzji zauważył, że zasady postępowania cywilnego gwarantują, iż w określonych sytuacjach, strona otrzyma zwrot całości lub części wniesionej opłaty od pozwu. W związku z powyższym w kazusie sprawy niniejszej, jego zdaniem zasadne wydaje się rozważenie per analagiam, podobnego rozwiązania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002r. poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu prawnego z daty podjęcia aktu lub czynności, a nie według przesłanek celowości czy słuszności. Ponadto, w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając niniejszą sprawę, w świetle przywołanych powyżej kryteriów i po zapoznaniu się z całokształtem materiału dowodowego zebranego w sprawie, stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała jest zgodna z prawem.
Na wstępie należy wyjaśnić, że przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest uchwała Krajowej Rady Radców Prawnych utrzymująca w mocy poprzedzającą ją uchwałę Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. o umorzeniu na wniosek Ł.D. postępowania o wpis na listę radców prawnych i odmowie zwrotu opłaty uiszczonej w postępowaniu o wpis. Sąd w niniejszym postępowaniu nie jest zaś uprawniony do badania innych uchwał Krajowej Rady Radców Prawnych, w tym uchwały Nr 476/VI/2005 z 22 listopada 2005 r. która to określa wysokość opłat związanych z wpisem na listę radców prawnych lub listę aplikantów radcowskich. Uchwała ta jako obowiązująca, nie została bowiem zakwestionowana przez organ do tego uprawniony, czyli Ministra Sprawiedliwości wiąże nie tylko członków samorządu zawodowego, ale również osoby ubiegające się o wpis na listę radców prawnych. W tym miejscu, wypada zauważyć, że z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2006 r. sygn. akt III ZS 2/05 wynika, że regulacja zawarta w ustawie o radcach prawnych (art. 60 pkt. 11), upoważnia Krajową Radę Radców Prawnych do określania wysokości składki członkowskiej i zasad jej podziału oraz wysokości opłat związanych z decyzją w sprawie wpisu na listę radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz opłat manipulacyjnych.
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że organ I instancji zasadnie umorzył postępowanie o wpis na listę radców prawnych, bowiem zaistniały przesłanki z art. 105 § 2 K.P.A. Z wnioskiem takim wystąpił bowiem skarżący, na którego żądanie postępowanie zostało wszczęte, nie sprzeciwiły się temu inne strony oraz nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Postępowanie to w związku z powyższym stało się bezprzedmiotowe.
Sporne w niniejszej sprawie pozostaje zaś, czy skarżącemu przysługuje zwrot kwoty [...] zł tytułem uiszczonej na rachunek Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. opłaty za wpis na listę radców prawnych.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 60 pkt. 11 ustawy o radcach prawnych oraz wydana na jego podstawie Uchwała Nr 476/VI/2005 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2005 r. w sprawie wysokości opłat związanych z wpisem na listę radców prawnych lub listę aplikantów radcowskich.
Zgodnie z art. 60 pkt. 11 ustawy o radcach prawnych do zakresu działania Krajowej Rady Radców Prawnych należy określanie wysokości składki członkowskiej i zasad jej podziału oraz wysokości opłat związanych decyzją w sprawie wpisu na listę radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz opłat manipulacyjnych. W myśl zaś § 1 pkt. 1 Uchwały Nr 476/VI/2005 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2005 r. w sprawie wysokości opłat związanych z wpisem na listę radców prawnych lub listę aplikantów radcowskich, opłata w postępowaniu o wpis na listę radców prawnych lub listę aplikantów radcowskich, prowadzonym przez radę okręgowej izby radców prawnych wynosi gdy z wnioskiem występuje osoba ubiegająca się o wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 25 ust. 1 pkt. 2 (osoba która zdała egzamin sędziowski) ustawy o radcach prawnych - pięćdziesięciokrotność składki członkowskiej, o której mowa w § 2, w obowiązującej w dniu złożenia wniosku.
Istotnym w sprawie, zdaniem Sądu jest jednak treść art. 60 pkt. 11 ustawy o radcach prawnych, na którego podstawie została wydana Uchwała Nr 476/VI/2005 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2005 r. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zwrot zawarty w tym przepisie z którego wynika, że Krajowa Rada Radców Prawnych jest uprawniona do określania "wysokości opłat związanych z decyzją w sprawie wpisu na listę radców prawnych" oznacza, że chodzi o opłaty związane z każdą decyzją wydaną w postępowaniu w sprawie wpisu, a nie jedynie za decyzję w sprawie wpisu. Gdyby bowiem ustawodawca miał na myśli tylko opłaty z decyzją w sprawie samego wpisu na listę, niewątpliwie umieściłby jedynie taki zapis w w/w przepisie. Zwrot zaś "związanych z decyzją" oznacza, że chodzi o określanie opłat dotyczących każdego rodzaju decyzji w sprawie wpisu na listę radców prawnych. Z w/w przepisu wynika także, że do uprawnień Krajowej Rady Radców Prawnych należy określanie wysokości opłat manipulacyjnych, do których, jak twierdzi organ można zaliczyć również opłatę wnoszoną przy składaniu wniosku za wpis.
Należy zauważyć, że z przepisów ustawy o radcach prawnych, ani też z jakichkolwiek przepisów korporacyjnych nie wynika możliwość określania opłat w sposób proporcjonalny, stosunkowy do przeprowadzonych czynności. Z przedmiotowych przepisów nie wynika podział na opłaty za poszczególne czynności w toku postępowania o wpis na listę radców prawnych. Z przepisów tych nie wynika jak kształtują się opłaty np. za pracę biura Rady OIRP, pracę zespołu kwalifikacyjnego Rady czy koszty korespondencji. Opłata w tym postępowaniu określona jest bowiem w stałej wysokości, odpowiadającej wielokrotności składki członkowskiej.
Z przepisu art. 60 pkt. 11 ustawy o radcach prawnych nie wynika, że decyzja w sprawie wpisu na listę radców prawnych musi być pozytywna (wpis na listę), negatywna (odmowa wpisu), czy też np. umarzająca postępowanie w sprawie wpisu. Umorzenie postępowania wpisowego jest również ostatecznym rozstrzygnięciem, kończącym postępowanie w sprawie wniosku złożonego przez skarżącego. Tym samym, zdaniem Sądu, należy podzielić pogląd organu, że wydanie takiej decyzji nie ogranicza zasadności pobrania i zatrzymania opłaty przez OIRP jedynie do wypadku wydania decyzji (negatywnej lub pozytywnej) o wpisie na listę radców prawnych. Opłata wpisowa ustalana jest nie "za wpis", a za wydanie decyzji w sprawie (dotyczącej) wpisu. Wydanie uchwały w przedmiocie umorzenia postępowania wpisowego jest równoznaczne z ostatecznym rozstrzygnięciem wniosku wpisowego, czyli wywołuje skutki równorzędne z wydaniem "decyzji w sprawie wpisu na listę radców prawnych".
Bezsporne jest bowiem, że organ I instancji przeprowadził postępowanie, które zakończyło się ostatecznym rozstrzygnięciem. Organ wpisowy w postępowaniu tym, dokonał szeregu czynności technicznych. Skarżącego wzywano do usunięcia braków formalnych złożonego przez niego wniosku, przeprowadzono z nim rozmowę kwalifikacyjną potwierdzoną znajdującym się w aktach sprawy protokołem, podjęto uchwałę o zawieszenie postępowania na jego wniosek, wreszcie wydano uchwałę stanowiącą rozstrzygnięcie sprawy. W związku z powyższym, stwierdzić należy, że przeprowadzono wszystkie czynności jakie mają miejsce w postępowaniu o wpis na listę radców prawnych. Zatrzymanie opłaty wpisowej jest więc konsekwencją podjęcia czynności organu na wniosek skarżącego, który w momencie składania wniosku o wpis na listę radców prawnych wiedział przecież, że postępowanie to jest odpłatne, znał też wysokość tej opłaty w postaci wielokrotności składki członkowskiej i godził się na jej poniesienie. Cofnięcie wniosku o wpis na listę radców prawnych dokonane przez skarżącego po przeprowadzeniu wszystkich czynności przez organ nie oznacza, że czynności te nie były podjęte i nie powstały w związku z tym określone koszty.
Należy również zauważyć, że to właśnie skarżący poprzez złożenie wniosku o wpis na listę radców prawnych wszczął postępowanie w sprawie, które następnie wskutek jego wniosków zostało zawieszone, a później umorzone. Wniosek o umorzenie postępowania w sprawie wpisu na listę radców prawnych wpłynął do organu już po przeprowadzeniu rozmowy kwalifikacyjnej. Tak więc, rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie wpisu na listę, którego żąda skarżący, nie zostało wydane tylko i jedynie z powodu jego wniosku o cofnięcie wniosku o wpis.
Zgodnie zaś z art. 262 § 1 K.P.A stronę obciążają te koszty postępowania, które 1) wynikły z winy strony, 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W myśl zaś § 2 w/w przepisu w uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania. Koszty poniesione w niniejszej sprawie dotyczącej wpisu na listę radców prawnych niewątpliwie zaś zostały poniesione na żądanie strony, a nie wynikały z ustawowego obowiązku organu I instancji. Nadto, mając na uwadze wyżej wymienione przepisy, opłata dokonana przez skarżącego może zostać uznana jako zaliczka na pokrycie kosztów postępowania wszczętego na jego wniosek.
Za nietrafny, zdaniem Sądu należy uznać argument skarżącego, aby w postępowaniu dotyczącym wpisu na listę radców prawnych, analogicznie jak w postępowaniu cywilnym w przypadku cofnięcia pozwu, dokonywać zwrotu części wniesionej opłaty, bowiem w postępowaniu jakie toczyło się przed organami administracji publicznej zastosowanie mają przepisy ustawy o radcach prawnych oraz przepisy korporacyjne (uchwały) Krajowej Rady Radców Prawnych oraz K.P.A., a nie kodeksu postępowania cywilnego.
Za niezbyt w trafne w ocenie Sądu należy rzeczywiście uznać porównanie przez organ w odpowiedzi na skargę opłaty wpisowej do opłaty skarbowej pobieranej przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej ( Dz. U. z 2006 r., Nr 22, poz. 1635 z późn. zm.), niemniej jednak nie miało to wpływu na wynik sprawy.
Jednocześnie oceniając zaskarżoną i poprzedzającą ją uchwałę, Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło