VIII SA/Wa 330/23

WyrokWSA w Warszawie2023-07-13

Skład orzekający: Renata Nawrot, Leszek Kobylski, Justyna Mazur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uczestnictwo osoby niepełnosprawnej w Warsztatach Terapii Zajęciowej stanowi przesłankę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jej opiekunowi z tytułu rezygnacji z zatrudnienia?
Ratio decidendi
Uczestnictwo osoby niepełnosprawnej w Warsztatach Terapii Zajęciowej nie wyklucza automatycznie prawa opiekuna do świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli nadal istnieje potrzeba sprawowania stałej i długotrwałej opieki, która uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Organy administracji błędnie oceniły, że fakt uczestnictwa w WTZ jest wystarczającą przesłanką do odmowy przyznania świadczenia, nie uwzględniając całościowego zakresu opieki i stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem posiadającym znaczny stopień niepełnosprawności. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na fakt uczestnictwa syna w Warsztatach Terapii Zajęciowej (WTZ). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i wykładni przepisów.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, zasądzając jednocześnie od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 16 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...]z dnia 13 lutego 2023 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]na rzecz skarżącej M. T. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją znak: [...] z 16 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania M.T. (dalej: "skarżąca", "strona") od decyzji Prezydenta Miasta R. (dalej: "organ I instancji", "Prezydent") z 13 lutego 2023 r. nr [...] orzekającej o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego w związku z opieką nad synem Ł. T. – orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 8 grudnia 2022 r. skarżąca złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa o świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem Ł. T., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe z 28 czerwca 2022 r., wydanym przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R.. Z orzeczenia tego wynika, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, natomiast znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 22 kwietnia 2022 r. Symbol przyczyny niepełnosprawności to: 01-U oraz 03-L. Ł. T. legitymuje się także orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS Oddział w R. z dnia 3 sierpnia 2022r. Nr akt [...] uznającego go za trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Decyzją z 13 lutego 2023 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 17, art. 20, art. 24, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.; dalej: "u.ś.r."), art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2014r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2014r., poz. 559), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. 2017 r. poz. 1466), art. 104 k.p.a., odmówił skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieka nad synem Ł. T.. Powodem odmowy był fakt uczestnictwa syna skarżącej w zajęciach w Warsztatach Terapii Zajęciowej w R.. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca, nie godząc się z wydanym rozstrzygnięciem. Wniosła o zmianę decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy, wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z 16 marca 2023 r., orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Kolegium przytoczyło brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. wskazując na przesłanki, które muszą być spełnione, aby uzyskać wnioskowane świadczenie. Zdaniem SKO, warunkiem nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie łącznie wszystkich przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a brak spełnienia którejkolwiek z nich obliguje organ do wydania decyzji odmownej. Organ odwoławczy zauważył, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi jednocześnie w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zarobkowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Następnie organ odwoławczy wskazał na ustalenia poczynione z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie. Wyjaśnił, że skarżąca (rozwiedziona) mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem Ł., posiada około 30-letni staż pracy. W okresie od 14.10.2019r. do 31.12.2021r. była zatrudniona w sklepie wielobranżowym i zatrudnienie ustało z upływem czasu na który umowa została zawarta, po tym okresie przez 6 miesięcy przebywała na zwolnieniu lekarskim, kolejne 6 miesięcy na świadczeniu rehabilitacyjnym, a następnie nabyła status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Następnie wyjaśnił, iż Ł. T. jest osobą głuchoniemą od urodzenia, ma problemy natury psychicznej. Po odroczeniu od obowiązku szkolnego podjął naukę w szkole dla dzieci niesłyszących, zaś po jej ukończeniu podjął pracę w zakładzie pracy chronionej, w którym pracował pod stałym nadzorem osoby słyszącej, do czasu likwidacji placówki w 2020 roku. Od września 2022r. - jak podała Skarżąca w oświadczeniu złożonym wraz z wnioskiem - syn uczęszcza na Warsztaty Terapii Zajęciowej "[...]" w R. i fakt ten potwierdzony został przez kierownika Warsztatów Terapii Zajęciowej przy RSS i RON "[...]" w R. w piśmie z dnia 3.01.2023r., w którym podano, że Ł. T. jest uczestnikiem Warsztatu od 1.10.2022r. w zajęciach uczestniczy w godzinach od 8.00 do 15.00, zajęcia odbywają się codziennie od poniedziałku do piątku, nie korzysta z transportu Warsztatu, zaś w trakcie zajęć ma zapewnioną opiekę tylko przez pracowników Warsztatu. W kolejnym zaś piśmie kierownik Warsztatu podał nadto, że w miesiącu grudniu Ł. T. był nieobecny w okresie od 9.12.2022r. do 15.12.2022r. i od 20.12.2022r. do 30.12.2022r., natomiast w miesiącu styczniu nieobecny był od 16.01.2023r. do 30.01.2023r. Nieobecności te (usprawiedliwione) wynikały z sytuacji zdrowotnej na Warsztatach (chorowało wielu uczestników i instruktorów, w tym także Ł. T.). Od miesiąca lutego 2023r. Ł.T. systematycznie uczęszcza na zajęcia. W ocenie Kolegium, istniejący stan faktyczny daje podstawy do uznania, że została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Niekwestionowanym bowiem jest, że Ł. T. uczęszcza na zajęcia w Warsztatach Terapii Zajęciowej przy ul. M.w R., gdzie zajęcia odbywają się od poniedziałku do piątku w godzinach od 7.30 do 15.30. Zatem w tym czasie, a więc przez znaczną część dnia skarżąca nie wykonuje wobec syna żadnych czynności opiekuńczych, które w jakikolwiek sposób uniemożliwiały jej podjąć zatrudnienie chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium podniosło także, iż niewątpliwie skarżąca pomaga synowi w większości czynnościach, jak też czuwa nad prawidłowym ich wykonywaniem przez syna (np. przy myciu czy ubieraniu się, przygotowaniu synowi śniadania), ale ma to miejsce przed przemieszczeniem się syna na Warsztaty i po jego powrocie do domu. Pozostałe zaś czynności jakie wskazała skarżąca w odwołaniu, np. sprzątanie w domu, pranie, prasowanie, przygotowywanie lekarstw, obcinanie włosów i paznokci, mierzenie ciśnienia i załatwienie spraw urzędowych - nie są czynnościami mającymi wpływ na niemożność podjęcia zatrudnienia, skoro czyni się to w gospodarstwach domowych prowadzonych przez osoby zatrudnione. Konkludują Kolegium uznało, że skarżąca nie sprawuje zatem opieki nad synem przez cały dzień, tj. w takim stopniu, który uniemożliwiałby jej podjąć jakiekolwiek zatrudnienie (nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy). A zatem, w jego ocenie, w chwili obecnej nie spełnia warunków do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem, stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z 17 kwietnia 2023 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Kolegium z 16 marca 2023 r. Wniosła o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów orzekających. Autor skargi zarzucił następujących przepisów prawa tj.: 1) art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że uczestniczenie syna skarżącej, Ł.T., w Warsztatach Terapii Zajęciowej w R. jest wystarczającą przesłanką do odmówienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy opieka nad niepełnosprawnym synem determinuje konieczność sprawowania nad nim stałej opieki oraz konieczność rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą; 2) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; 3) art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie przez organy wszechstronnej oceny materiału dowodowego, dokonanie oceny w sposób wybiórczy z pominięciem istotnych okoliczności; 4) art. 80 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny, wbrew zasadom doświadczenia życiowego oraz przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sposób nieobiektywny, wybiórczy, pomijający ważne okoliczności i dowody dla wyniku sprawy; 5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie przez organy w uzasadnieniu decyzji, które fakty uznały za udowodnione, dowodów, na których oparto rozstrzygnięcie i dlaczego innym dowodom odmówiono wiarygodności; 6) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że Ł. T. nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki innej osoby, podczas gdy w pkt 7 orzeczenia o niepełnosprawności syna skarżącej wskazano wprost na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji, a w orzeczeniu lekarskim z dnia 3 sierpnia 2022 r. orzeczono niemożliwość samodzielnej egzystencji; 7) 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie przez Samorządowego Kolegium Odwoławcze w R. i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy prawidłowe rozstrzygnięcie organu odwoławczego powinno polegać na zastosowaniu art. 138 § 2 k.p.a. i w rezultacie - na uchyleniu w całości decyzji wydanej z up. Prezydenta Miasta R. przez Zastępcę Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. i w tym zakresie orzeczeniu co do istoty sprawy. Skarżąca wniosła - na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a.") - o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego na okoliczność wykazania, że stan faktyczny ustalony przez organy I i II instancji wymaga uzupełnienia, z następujących dokumentów tj.: zaświadczenia WTZ przy RSS i RON "[...]" z dnia 22 marca 2023 r., na okoliczność ilości nieobecności syna skarżącej na Warsztatach Terapii Zajęciowej oraz pisma "rezygnacja" z dnia 17 kwietnia 2023 r., na okoliczność, że syn skarżącej obecnie nie uczęszcza na zajęciach w WTZ. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie 13 lipca 2023 r. Sąd postanowił uwzględnił wniosek dowodowy i przeprowadził dowód z zaświadczeń załączonych do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym synem. Kolegium - w ramach procedury odwoławczej - podzieliło argumentację organu I instancji, że przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest fakt uczestnictwa syna skarżącej w zajęciach w Warsztatach Terapii Zajęciowej w R., co w ocenie organu odwoławczego, stanowi o niespełnieniu przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. polegającej na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź nie podejmowaniu tego zatrudnienia z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Powyższe uzasadniało, zdaniem organów orzekających, odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest zatem stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do podjęcia (względnie wykonywania pracy zawodowej). Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał za istotne rozstrzygnięcie kwestii, czy orzekające w sprawie organy administracji, w prawidłowy sposób oceniły, że skarżąca nie spełnia wymogu osoby niepodejmującej/rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, budzi wątpliwość, czy uczestnictwo syna skarżącej w zajęciach w Warsztatach Terapii Zajęciowej w R. stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy przyznania świadczenia. Zdaniem Sądu, organy administracji błędnie przyjęły, że w okolicznościach sprawy uzasadnione jest stwierdzenie braku bezpośredniego związku między koniecznością stałej opieki nad synem, a tym, że skarżąca nie podejmuje jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nieprawidłowo bowiem uznały, że opieka nad synem nie uniemożliwia skarżącej podjęcia aktywności zawodowej. Zdaniem Sądu, całokształt i rozmiar schorzeń, na które cierpi syn skarżącej i związany z nimi konieczny zakres opieki skarżącej, skutkuje uznaniem, że w sprawie niewątpliwie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością stałej opieki nad synem skarżącej a tym, że skarżąca nie podejmuje jakiegokolwiek zatrudnienia. Skarżąca zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i w skardze do sądu wskazała, że z uwagi na stopień naruszenia sprawności organizmu, syn skarżącej wymaga stałej opieki i pomocy, w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, czyli jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji z powodu ogólnego stanu zdrowia, a naruszenie jest stałe – do końca życia. Sąd zauważa, iż zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z 28 czerwca 2022 r. Ł. T. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, gdzie jako symbol przyczyny niepełnosprawności wskazano: 01-U, czyli upośledzenie umysłowe słuchu oraz 03-L tj. zburzenie głosu, mowy i choroby, zgodnie z § 32 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 857). Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że wszystkie wykonywane przez skarżącą czynności opiekuńcze są konieczne, a przy tym niezbędne, aby zapewnić jej synowi właściwe warunki życia i zadbać o jego dobrostan adekwatnie do wieku i orzeczonej niepełnosprawności. Należy zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącej, że opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę, sposób jej sprawowania jest bowiem uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki i wskazań zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności. Przepis ten wymaga, aby opieka nad osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności sprawowana była zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z tego orzeczenia, a zatem aby była to opieka długotrwała i stała (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19). W ocenie Sądu zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą jest zgodny z wymogami i w rozmiarze określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie podważa twierdzeń skarżącej o sprawowaniu przez nią opieki w sposób stały oraz długotrwały. Wykonywanie przez opiekuna nawet zwykłych czynności związanych z zapewnieniem podopiecznemu właściwych warunków życia (w tym załatwianie codziennych sprawunków i dbałość o dom), z zapewnieniem stabilnego stanu zdrowia podopiecznego (których szczegółowy opis strona przedstawiła w trakcie wywiadu środowiskowego i oświadczeniu dołączonym do wniosku), również stanowi opiekę nad osobą niepełnosprawną, której organy nie zdołały podważyć ustaleniami przeciwnymi. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (zob. wyrok NSA z 7 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 3946/18 – dostępny w CBOSA). Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę pogląd ten podziela. Warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez całą dobę, lecz ma to być stała w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 359/22 – dostępny w CBOSA). W wyroku z 16 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Po 806/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi natomiast oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę (orzeczenie dostępne w CBOSA). W ocenie Sądu, na uwagę zasługuje również fakt, że z powodu bariery komunikacyjnej i niechęci do brania udziału w zajęciach, skarżąca z dniem 1 maja 2023r. złożyła oświadczenie o rezygnacji z uczestnictwa w zajęciach na Warsztatach Terapii Zajęciowej w R.. A zatem ze względu na zmienny stan samopoczucia osoby ze schorzeniami, na jakie cierpi syn skarżącej, trudno jest odpowiednio zaplanować i zorganizować czynności opiekuńcze w taki sposób, aby bez większych przeszkód podjąć zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Z tego względu nie można podzielić w niniejszej sprawie stanowiska organów administracji, że sprawowanie przez skarżącą opieki nad osobą niepełnosprawną (synem) nie koliduje z potencjalnym podjęciem zatrudnienia. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem art. 7 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nieprawidłowa zaś ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skutkowała nieprawidłowym zastosowaniem przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Naruszenia wskazanych przepisów miały istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy, co tym samym uzasadniło uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Rozpoznając ponownie sprawę, organ stosownie do art. 153 p.p.s.a. uwzględni ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wyrażone w niniejszym wyroku, biorąc przy tym pod uwagę wskazania dotyczące konieczności dokonania prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd oceny wystąpienia w sprawie związku przyczynowo-skutkowego. Swoje stanowisko w sprawie organ uzasadni zaś zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., odnosząc się przy tym w szczególności do faktu zaprzestania przez syna skarżącej udziału w warsztatach terapii zajęciowej. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło