VIII SA/Wa 332/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. B. i W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2011 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; 2. zwrócić się do właściwej Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie adwokata dla P.B., zam. K. [...],[...] W.; 3. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Wnioskiem zawartym w skardze P.B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Ze złożonego formularza wniosku PPF wynika, że wnioskodawca posiada majątek: mieszkanie [...] m² oraz jest współwłaścicielem działki o powierzchni [...] ha. Podał, że uzyskuje dochód w wysokości [...] zł miesięcznie, zaś jego żona [...] zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, w którym dodatkowo uzupełnił dane o stanie majątkowym. Podniósł, że co prawda posiada stałą pracę, lecz wobec podwyżek cen żywności, nie jest w stanie poczynić oszczędności na uiszczenie kosztów sądowych. Dodał, że nie jest w stanie samodzielnie bronić swych racji przed sądem. Jest on współwłaścicielem działki, na której rośnie młody las, jednak nie osiąga on z tej działki żadnych dochodów. Dodatkowo podniósł, że spłaca kredyty. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.: dalej: "p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 p.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedmiotowy wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, przy czym koszty postępowania na obecnym etapie wynoszą [...] zł tytułem wpisu od skargi. Podkreślić w tym miejscu należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (post. NSA z dnia 6.10.2004 r. sygn. Akt GZ 71/04, ONSA 2005/1/8). Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, że co do zasady każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych, do których zalicza się opłaty i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Istotne jest również, że opłaty sądowe, czyli wpis i opłaty kancelaryjne, stanowią dochód budżetu państwa, w konsekwencji zwolnienie strony od obowiązku ich ponoszenia, oznacza zmniejszenie jego dochodów, które należy pokryć, uzyskując wpływ z innych źródeł. W praktyce niedoborem tym zostanie obciążone społeczeństwo czyli pozostali podatnicy. Dlatego oceniając, czy w danej sytuacji zasadne jest zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, należy rozważyć realizację zasady prawa do sądu, ale również uwzględniać zasadę powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W niniejszej sprawie strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uzasadniając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych argumentowała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego ze względu na trudną sytuację materialną. Przystępując do oceny zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że przyznanie bądź odmowa przyznania prawa pomocy winna zawsze wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: 1) kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania 2) aktualnej kondycji finansowej strony. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, informacje znane Sądowi z urzędu, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, iż pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową strony skarżącej przez nią przedstawioną, stwierdzić należy, że skarżący wraz z żoną posiadają stałe dochody, które w ocenie Sądu pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Ponieważ poniesienie kosztów postępowania przez skarżącego spowoduje, że nie będzie on w stanie ustanowić w sprawie profesjonalnego pełnomocnika dla obrony swych praw, dlatego wniosek o ustanowienie adwokata jako zasadny zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.