VIII SA/Wa 333/13

PostanowienieWSA w Warszawie2013-08-09

Skład orzekający: Justyna Mazur

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, powinna zostać częściowo zwolniona od kosztów sądowych, nawet jeśli posiada stały dochód i ponosi wydatki związane z ogrzewaniem domu w okresie zimowym?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeśli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. Jednakże, przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, może być zastosowane w przypadkach wyjątkowych, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W analizowanej sprawie, mimo posiadania stałego dochodu, skarżący wykazali, że wysokie koszty leczenia, utrzymania starego domu oraz konieczność oszczędzania na ogrzewanie w okresie letnim uniemożliwiają im poniesienie pełnych kosztów postępowania, co uzasadnia częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Stan faktyczny
A. i E. W. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Wnieśli już część opłaty od skargi, wskazując na trudną sytuację finansową wynikającą z podeszłego wieku, kosztów leczenia, utrzymania domu i konieczności oszczędzania na ogrzewanie. Referendarz sądowy częściowo zwolnił ich od kosztów, ale skarżący wnieśli sprzeciw, domagając się dalszego obniżenia opłaty. Sąd rozpoznał sprawę po wniesieniu sprzeciwu.
Rozstrzygnięcie
Sąd postanowił zwolnić skarżących od kosztów sądowych ponad kwotę [...] złotych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Justyna Mazur po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. i E. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. i E. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: zwolnić skarżących od kosztów sądowych ponad kwotę [...] złotych. A. i E. W. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie uiścili kwotę [...] zł tytułem wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że są osobami w podeszłym wieku, utrzymują się z dochodu w wysokości [...]zł. Podnieśli także, iż znaczą część dochodu pochłaniają wydatki na ogrzewanie domu ok. [...]zł, leki ok. [...] zł, wyżywienie i środki higieniczne ok. [...]zł. Poza tym posiadają zobowiązania związane z nieplanowanymi wydatkami na [...]. Postanowieniem z dnia 19 lipca 2013 r. referendarz sądowy zwolnił skarżących od kosztów sądowych ponad kwotę [...] zł podnosząc m.in., iż brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy ponad kwotę uiszczonego już wpisu, gdyż skarżący posiadają stały dochód oraz z uwagi na sezon letni nie ponoszą wydatków na ogrzewanie domu. Od tego postanowienia skarżący małżonkowie wnieśli sprzeciw, w którym wskazali, że ich problemy finansowe nie wiążą się z niegospodarnością, a raczej koniecznością utrzymania starego nieocieplanego domu oraz wysokimi kosztami leczenia obojga małżonków. Zauważyli także, iż ich dochody ([...]zł) są niższe od ponoszonych wydatków, w tym kosztów ogrzewania, które w sezonie zimowym wynoszą ok. [...]zł. Dlatego też powyższe sprawia konieczność odłożenia środków finansowych (ok. [...]zł ) w okresie letnim. Skarżący wnieśli zatem o ponowne rozważanie obniżenia opłaty sądowej do wniesionych już [...]zł, gdyż każda dopłata ponad tą kwotę wiązałby się z koniecznością rezygnacji z leków, obniżenia temperatury w okresie zimowym lub koniecznością zaciągnięcia pożyczki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez skarżących sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). W myśl art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Sąd przyznaje osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., s. 320). W myśl art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Analiza okoliczności przedstawionych we wniosku wraz ze złożonymi dokumentami daje podstawy do uwzględnienia wniosku. Ze złożonych zaświadczeń o wysokości wynagrodzenia wynika, że małżonkowie posiadają stały dochód - ok. [...]zł netto, jednocześnie ustalony w sprawie wpis od skargi wynosi [...] zł. Zestawiając te kwoty, a także mając na uwadze konieczność ponoszenia bieżących opłat, wydatków na leki (skarżący są osobami schorowanymi, w podeszłym wieku – [...] i [...] lata), jak i konieczność poczynienia w okresie letnim oszczędności finansowych, które pokryją przyszłe koszty związane z ogrzewaniem domu w sezonie zimowym, Sąd uznał, że aktualnie skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, co wypełnia przesłanki do pozytywnego rozpoznania ich wniosku. Dlatego, też w celu zachowania prawa do sądu zasadnym jest przyznanie skarżącym prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych ponad kwotę uiszczonego już wpisu od skargi. Z wymienionych wyżej względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a Sąd postanowił, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło