VIII SA/Wa 339/19

WyrokWSA w Warszawie2019-08-22

Skład orzekający: Iwona Szymanowicz - Nowak, Justyna Mazur, Iwona Owsińska - Gwiazda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona na zarządzającego transportem za brak ważnych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego oraz prawa jazdy odpowiedniej kategorii może zostać umorzona lub odstąpiona, jeśli naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że kara pieniężna nałożona na zarządzającego transportem za brak ważnych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego oraz prawa jazdy odpowiedniej kategorii jest zasadna. Odpowiedzialność w tym zakresie ma charakter obiektywny, niezależny od winy. Okoliczności takie jak nieznajomość przepisów, trudna sytuacja finansowa czy rodzinna nie stanowią podstawy do umorzenia postępowania lub odstąpienia od nałożenia kary, ponieważ nie są to zdarzenia wyjątkowe i ponadprzeciętne, których profesjonalny podmiot nie byłby w stanie przewidzieć przy zachowaniu należytej staranności.
Stan faktyczny
W trakcie kontroli drogowej stwierdzono, że kierowca A. W., będący jednocześnie zarządzającym transportem, nie posiadał ważnych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego potwierdzających brak przeciwwskazań do pracy na stanowisku kierowcy, a także ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył karę pieniężną, którą następnie utrzymał w mocy Główny Inspektor Transportu Drogowego. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące m.in. wadliwej wykładni przepisów, braku uwzględnienia okoliczności łagodzących oraz niezasadności wszczęcia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę A. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga A. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2019 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu [...] grudnia 2018 r. w miejscowości [...] na drodze ekspresowej [...] został zatrzymany do kontroli samochód marki [...] o nr rej. [...], kierowany przez A. W. (dalej: kierowca, strona, skarżący). Kierowca wykonywał przewóz owoców i warzyw w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Do kontroli okazał prawo jazdy o nr [...] wydane [...] kwietnia 2004 r., na odwrocie którego w rubryce 10 przy kategorii B znajdowała się data uzyskania uprawnień – [...] października 2001 r., przy kategorii C data uzyskania uprawnień – [...] kwietnia 2003 r., przy kategorii BE data uzyskania uprawnień [...] kwietnia 2004 r. i przy kategorii CE data uzyskania uprawnień – [...] kwietnia 2004 r. W toku kontroli kierujący nie okazał ważnego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz ważnego orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Kierujący nie okazał nadto zgodnego z obowiązującymi przepisami wzoru prawa jazdy odpowiedniej kategorii. Poczynione ustalenia zostały utrwalone w protokole kontroli drogowej z [...] grudnia 2018 r. Nr [...]. Decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: [...]WITD, organ I instancji), działając na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm., dalej: u.t.d.), nałożył na kierowcę karę pieniężną w wysokości 2.500 zł. [...]WITD ustalił, że skarżący dopuścił się naruszenia określonego w art. 92a ust. 2, ust. 8 w związku z lp. 4.2., 4.3. i 4.4. załącznika nr 4 do u.t.d. Wyjaśnił, że w toku kontroli kierujący nie okazał ważnych orzeczeń potwierdzających brak przeciwskazań do pracy na stanowisku kierowcy: lekarskiego (badanie to wykonano dzień po kontroli drogowej, tj. [...] grudnia 2018 r.) i psychologicznego (jak wynika z oświadczenia skarżącego badanie wykonano [...] grudnia 2018 r. po kontroli drogowej). Strona nie przedstawiła również żadnego dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zawodowej, bowiem okazane prawo jazdy kategorii C nie można uznać za ważne, zgodne z obowiązującymi przepisami. Zgodnie z art. 39f ust. 1 u.t.d. kierujący obowiązany był uzyskać wpis do polskiego krajowego prawa jazdy, potwierdzający spełnienie wymagań, o których mowa w art. 39a ust. 1 pkt 3 i 4 oraz odpowiednio pkt 5 lub 6 u.t.d. W odwołaniu od decyzji skarżący podał, że nielogiczne i pozbawione ekonomiki było prowadzenie dwóch postępowań i wydanie dwóch odrębnych decyzji o nałożeniu kary pieniężnej do jednej kontroli, jaka miała miejsce 12 grudnia 2018 r. Zarzucił brak ujawnienia wszystkich okoliczności istotnych dla jej wydania, wadliwość sposobu, w jaki zostały ocenione dowody i fakty, o których mowa w treści uzasadnień decyzji (chodzi tu o wykładnię i interpretację przepisu prawnego) oraz naruszenie dyspozycji art. 7a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej: k.p.a.) oraz art. 7b k.p.a. Zaskarżona decyzja narusza także przepisy Europejskiego Kodeksu Praktyki Administracyjnej, ponieważ żadne z jej działań nie dawało podstawy do nałożenia kary pieniężnej. Skarżący podniósł, że na skutek jego działania nie doszło do zagrożenia życia ani bezpieczeństwa w transporcie drogowym, a stwierdzone naruszenia zostały niezwłocznie usunięte. Jednak organ I instancji w swoim rozstrzygnięciu nie uwzględnił tych okoliczności i nałożył na niego karę pieniężną. Powołując się na art. 7a k.p.a. strona wskazała, że organ I instancji nie rozstrzygnął wątpliwości na jej korzyść i nie zastosował tego przepisu, a takie postępowanie organu obniża zaufanie obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Domagał się umorzenia postępowania z uwagi na znikomy stopień społecznego niebezpieczeństwa, ewentualnie rozłożenia nałożonej kary na raty. Decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 22 lit. d i t, art. 39a, art. 39j, art. 39k, art. 39m, art. 92a ust. 2 i 4 oraz ust. 8 u.t.d. oraz art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE (Dz.Urz.UE.L.300.51 z 14 listopada 2009 r.), art. 4 ust. 1 pkt 1a, art. 13 ust. 1 i ust. 3, art. 15 ust. 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 978 ze zm., dalej: ustawa o kierujących pojazdami), art. 3 ust. 2 pkt 5a ustawy z 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 235, poz. 1701) oraz lp. 4.2., 4.3. i 4.4. załącznika nr 4 do u.t.d., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że kara pieniężna została nałożona na podstawie art. 92a w związku z art. 93 ust. 1 u.t.d., których treść określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia wskazane w załączniku nr 4 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zastosowania w sprawie nie znajdą również art. 189e i art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. GITD wskazał, że art. 39a ust. 1 u.t.d. określa wymagania, jakie musi spełniać kierowca wykonujący przewozy drogowe. Wymagania te dotyczą nie tylko posiadania określonego wieku i prawa jazdy, ale także uzyskania orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego, potwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że w toku kontroli kierowca nie okazał ww. orzeczeń. Organ odwoławczy wyjaśnił, że fakt wykonania przez skarżącego ww. badań niezwłocznie po kontroli, tj. w dniach [...] grudnia 2018 r., nie stanowi podstawy do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dla odpowiedzialności strony ma bowiem znaczenie stan faktyczny ustalony podczas wykonywania czynności kontrolnych. W chwili ich dokonywania skarżący nie dysponował dokumentami potwierdzającymi przeprowadzenie stosownych badań lekarskich i psychologicznych, czego nie negował. Odstąpienia od nałożenia kary nie uzasadniał także fakt, że nieprzeprowadzenie badań było wynikiem nieświadomego działania i niewiedzy strony. Od podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie przewozów drogowych należy domagać się bowiem znajomości i respektowania zasad jej prowadzenia, zwłaszcza iż zasady te uregulowane zostały w aktach powszechnie obowiązującego prawa. W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy powołał treść art. 4 ust. 1 pkt 1a, art. 13 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 pkt 2 i art. 15 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami i wyjaśnił, że strona posiadała prawo jazdy kategorii C uzyskane [...] kwietnia 2003 r. Przedmiotowe prawo jazdy zostało jej wydane 8 kwietnia 2004 r. bezterminowo i tym samym na dzień kontroli, tj. [...] grudnia 2018 r., było nieważne. Strona powinna była wymienić je do [...] września 2013 r. i uzyskać wymagany wpis do prawa jazdy. Obowiązku takiego nie dopełniła i nadal dysponowała starym bezterminowym prawem jazdy. Jak natomiast wskazał ustawodawca w art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, okres ważności prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D oraz D+E jest przedłużany przez starostę po przedłożeniu: orzeczenia stwierdzającego brak przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i orzeczenia psychologicznego stwierdzającego brak przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, o których mowa w rozdziale 7a u.t.d. GITD wyjaśnił, że ustawodawca po wprowadzeniu nowych przepisów przewidział stosowny czas dla kierowców na wymianę prawa jazdy. Strona nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku w tym zakresie i dlatego doszło do stwierdzonego naruszenia. Zdaniem GITD w sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d. Zebrany materiał dowodowy nie zawierał bowiem dowodów wskazujących na istnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność strony. Organ odwoławczy wyjaśnił, że za naruszenia popełnione podczas działalności przedsiębiorstwa, w którym dana osoba pełni obowiązki zarządzającego transportem, to ta osoba ponosi odpowiedzialność, niezależnie od tego, czy była winna powstania tego naruszenia. Odnosząc się do zarzutów odwołania GITD podał, że organ I instancji działał na podstawie przepisów prawa, podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy. Dlatego brak jest podstaw do zmiany decyzji i umorzenia postępowania. Organ odwoławczy nie podzielił też argumentacji strony, że w zakresie naruszeń z [...] grudnia 2018 r. zostały wydane niesłusznie dwie decyzje, a zasadnym powinno być połączenie tych spraw w jedną. Podkreślił, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest wobec strony jako zarządzającego transportem, za naruszenia określone w załączniku nr 4 do u.t.d. Wszczęcie postępowania w tejże sprawie w żadnej mierze nie wykluczało możliwości wszczęcia postępowania wobec strony za naruszenia określone w załączniku nr 3 do ww. ustawy, odnoszących się do podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem. Znowelizowana u.t.d. przewiduje odrębną odpowiedzialność za działania i zaniechania kierowcy, zarządzającego transportem oraz podmiotu wykonującego przewóz drogowy. W załączniku nr 3 do u.t.d. został zamieszczony wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego oraz wysokość kar pieniężnych, które nakładane są na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, zaś w załączniku nr 4 do ww. ustawy ustawodawca przewidział wykaz naruszeń i wysokość kar nakładanych na osobę zarządzającą przedsiębiorstwem lub transportem. Ukaranie osoby zarządzającej przedsiębiorstwem za naruszenia określone w załączniku nr 4 do u.t.d. w żadnej mierze nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania wobec strony za naruszenia określone w załączniku nr 3 do tej ustawy. Od powyższej decyzji skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia. Jego zdaniem zaskarżona decyzja pozbawiona jest obiektywizmu, racjonalności oraz jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Organ odwoławczy pominął okoliczność, że wszystkie stwierdzone nieprawidłowości zostały natychmiast usunięte. Skarżący nie kwestionował, że doszło do określonych zaniedbań, ale ich zagrożenie względem osób trzecich było niewielkie. Postępowanie administracyjne zostało więc wszczęte niezasadnie. Nie miał on bowiem wpływu na powstanie naruszenia przepisów, które nastąpiło wskutek zbiegu szeregu zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć w całokształcie prowadzonej działalności gospodarczej. Końcowo skarżący podał, że jest młodym przedsiębiorcą, bez doświadczenia. Większość prac, w szczególności zakup i przewóz towarów, realizował samodzielnie, gdyż nie stać go na zatrudnienie dodatkowych osób. Posiada na utrzymaniu rodzinę. To wszystko powoduje, że brak było podstaw do nakładania na niego kary pieniężnej. W odpowiedzi na skargę GITD podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz.1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Oceniając skargę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami, które uzasadniałyby jej uchylenie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym, która określa między innymi zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego osób zarządzających transportem (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit.c u.t.d.). Stosownie do art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 2.000 zł za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 2, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 4 do ustawy (art. 92a ust. 8 u.t.d.). I tak: za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy wysokość kary pieniężnej wynosi 1.000 zł (pozycja lp. 4.2. załącznika nr 4 do u.t.d.), za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy wysokość kary pieniężnej wynosi 1.000 zł (pozycja lp. 4.3. załącznika nr 4 do u.t.d.), zaś za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju lub zespołu pojazdów wysokość kary pieniężnej wynosi 500 zł (pozycja lp. 4.4. załącznika nr 4 do u.t.d.). Istotnym przy tym pozostaje, że kary pieniężne określone w załączniku nr 4 do ustawy zostały ustalone w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego. Oznacza to, że w razie stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ - co do zasady - zobowiązany jest do nałożenia kary pieniężnej, a wymierzenie jej następuje w wysokości określonej w załączniku oraz w wysokości nie wyższej, niż wynikająca z art. 92a ust. 4 u.t.d. (suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 3.000 zł). Organ nie ma w tym zakresie luzu decyzyjnego, ponieważ ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej w zależności od sytuacji finansowej, materialnej, rodzinnej czy zdrowotnej strony. Te okoliczności skarżący może zawrzeć we wniosku o udzielenie mu stosownej ulgi (umorzenie kary w całości lub części, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu jej płatności), o czym organ odwoławczy poinformował go w treści uzasadnienia swojej decyzji. Przy wymiarze kary organy administracji nie kierują się również zasadami współżycia społecznego, które funkcjonują w przepisach kodeksu cywilnego. Z prawidłowo zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że skutkiem przeprowadzonej [...] grudnia 2012 r. kontroli samochodu kierowanego przez skarżącego było stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, dotyczących wykonywania przewozu drogowego rzeczy: 1) bez orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; 2) bez orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz 3) bez ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju lub zespołu pojazdów. Braku ww. orzeczeń lekarskich skarżący nie kwestionował, wskazując m. in. w piśmie datowanym na [...] grudnia 2018 r., że "dokumentu tego nie posiadałem, bowiem uważałem, że fakt posiadania prawa jazdy jest dokumentem wystarczającym" (por. k. 15 akt administracyjnych), dodatkowo w odwołaniu, że "treści wydanych decyzji, od których składa odwołanie, zasadniczo nie neguje". Również w skardze okoliczności te nie są kwestionowane. Rzeczone dokumenty zostały przedłożone organowi I instancji po dacie kontroli, tj. [...] grudnia 2019 r. Zasadnie więc organ wymierzył karę pieniężną za wykonywanie przewozu bez wskazanych wyżej orzeczeń lekarskich w kwocie po 1.000 zł, albowiem karę w tej właśnie wysokości przewidziano w załączniku nr 4 do ustawy o transporcie drogowym (l.p. 4.2. i 4.3.). Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 39a ust. 1 u.t.d. przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta: 3) nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; 4) nie ma przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; 5) uzyskała kwalifikację wstępną; 6) ukończyła szkolenie okresowe. Zgodnie z kolei z treścią art. 39f ust. 1 u.t.d. kierowca wykonujący przewóz drogowy obowiązany jest uzyskać wpis do polskiego krajowego prawa jazdy, potwierdzający spełnienie wymagań o których mowa w art. 39a ust. 1 pkt 3, 4 oraz odpowiednio punkt 5 i 6 u.t.d. Zdaniem Sądu prawidłowo oceniły organy obu instancji, że w dacie kontroli skarżący nie posiadał ważnego prawa jazdy. Legitymował się on prawem jazdy z uprawnieniem na kategorię C, uzyskanym [...] kwietnia 2003 r. W tym kontekście zauważyć należy, że ustawa z 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 19 grudnia 2006 r. Nr 235, poz. 1701, dalej: ustawa zmieniająca) z dniem 3 stycznia 2007 r. zmieniła w sposób istotny treść rozdziału 7a u.t.d. Przepis art. 3 ust. 2 ustawy zmieniającej określa, że kierowca wykonujący przewóz drogowy, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany odbyć pierwsze szkolenie okresowe i uzyskać wymagany wpis do prawa jazdy w terminach w tym przepisie wskazanych, dla kierowców posiadających konkretne kategorie praw jazdy. W przypadku skarżącego, który uzyskał po raz pierwszy prawo jazdy [...] kwietnia 2003 r., winien on był wymienić prawo jazdy kategorii C w terminie do 10 września 2013 r. (art. 3 ust. 2 pkt 5a ustawy zmieniającej). Za brak wykonania obowiązku wyposażenia kierowcy w ww. dokument, przewidziana jest kara pieniężna w kwocie 500 zł pod pozycją l.p. 4.4. załącznika nr 4 do u.t.d., którą to karę zasadnie organ skarżącemu wymierzył. Stan faktyczny w sprawie pozostaje więc bezsporny, a spór sprowadza się w zasadzie do tego, czy po stronie skarżącego zaistniały okoliczności wyłączające nałożenie kary pieniężnej, względnie okoliczności uniemożliwiające wszczęcie lub prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że odpowiedzialność przedsiębiorcy wynikająca z art. 92a u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy czy też od stopnia zagrożenia wobec osób trzecich, a do jej powstania wystarczające jest stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń. Ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania przy spełnieniu m.in. przesłanek z art. 92c ust. 1 u.t.d. (stosowanego odpowiednio na mocy art. 92c ust. 1a u.t.d.), których - jako stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz - nie można interpretować rozszerzająco. Sąd w całości podziela zatem ocenę organów orzekających w tej sprawie co do braku okoliczności zwalniających skarżącego od odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., według którego nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 2, na zarządzającego transportem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot ten nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Przepis ten odnosi się jedynie do sytuacji wyjątkowych, ponadprzeciętnych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2019 r., II GSK 4875/16, publ. Lex nr 2624752, wyrok NSA z 27 listopada 2018 r., II GSK 3817/16, publ. Lex nr 2618340). Zauważyć należy, że obowiązkiem zarządzającego transportem jest znajomość przepisów regulujących problematykę jego praw i obowiązków. Brak ich znajomości obciąża skarżącego jako profesjonalistę, nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność administracyjną strony za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Skarżący, jako podmiot wykonujący w dniu kontroli osobiście przewóz drogowy na potrzeby własne, będąc jednocześnie osobą zarządzającą transportem, był zobowiązany do przestrzegania przepisów o transporcie drogowym oraz posiadania odpowiednich dokumentów. Z tych względów nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi co do braku świadomości skarżącego w zakresie obowiązku posługiwania się orzeczeniami: lekarskim i psychologicznym oraz ważnym prawem jazdy odpowiedniej kategorii. Skarżący powołał się na nieznajomość prawa, podczas gdy okoliczność ta nie może zwalniać go od odpowiedzialności. Przedsiębiorca jest profesjonalistą, od którego wymaga się należytej staranności przy wykonywaniu przez niego działalności gospodarczej, w tym także znajomości podstawowych przepisów dotyczących jego działalności w zakresie transportu, skoro go wykonuje. Sprawą skarżącego jest takie zorganizowanie prowadzonej przez siebie działalności, aby przestrzegać obowiązujących przepisów, zaś rolą organów Inspekcji Transportu Drogowego jest kontrola przestrzegania tych przepisów. Zasadnym było zatem orzeczenie o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w łącznej kwocie 2.500 zł za wykonanie przewozu drogowego rzeczy bez orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego potwierdzających brak przeciwskazań do pracy na stanowisku kierowcy oraz ważnego z obowiązującymi przepisami wzoru prawa jazdy kategorii C, zgodnie z lp. 4.2.-4.4. załącznika nr 4 do u.t.d. Nie miała znaczenia okoliczność, że skarżący w toku postępowania odwoławczego złożył wskazane wyżej orzeczenia lekarskie. Istotne jest to, że w dacie kontroli skarżący nie posiadał ww. dokumentów, niezbędnych do wykonywania skontrolowanego przewozu drogowego. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony, a organy dokonały jego prawidłowej subsumpcji do obowiązującego w sprawie stanu prawnego. Jednocześnie strona nie wykazała, aby zaistniały okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność na podstawie art. 92c u.t.d. W kontekście powyższych rozważań Sąd za nieuprawnione uznał podniesione w skardze zarzuty. Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło